Персональный сайт

Elan

afgan73 — Tue, 04 May 2010 12:40:30 GMT

Əziz və dəyərli, oxucularımız!!!
Əgər bu saytla, eləcə də qəzetimizin yazıları ilə maraqlanmaq istəsəniz,
www.qedimoguz.ucoz.com
saytına baxmağınız lazım gələcək. Saytın qəzetimizin adı ilə adlanmasını daha məqsədəuyğun hesab etdik.

Hörmətlə, baş redaktor.

Cinayət

afgan73 — Wed, 14 Apr 2010 15:18:42 GMT

Paytaxtda saxta pul hazırlayanlar yaxalanıb

Onlar saxta pulların seriya nömrələrinin fərqli olmasına xüsusi diqqət yetirirmiş.

Əzizbəyov rayon Polis İdarəsi 1-ci polis bölməsinin əməkdaşlarının həyata keçirdiyi əməliyyat tədbirləri nəticəsində saxta pul əskinaslarının hazırlanması ilə məşğul olan 3 nəfərdən ibarət dəstə yaxalanıb. Əzizbəyov RPİ 1-ci polis bölməsinin əməkdaşları əvvəlcə Şüvəlan qəsəbəsi sakini Ağarəsul Məmmədovun evinə baxış zamanı 10 ədəd 5 manatlıq, 6 ədəd 20 manatlıq, 3 ədəd 10 manatlıq və 1 ədəd 50 manatlıq saxta əskinazlar aşkar edilərək götürüblər. DİN-dən verilən məlumata görə, görülmüş tədbirlər nəticəsində sonradan A.Məmmədova saxta əskinazları satmış Şüvəlan qəsəbəsi sakinləri Ramil Əliyev və Əbülfəz Quliyev da tutulublar. Aparılmış araşdırmalar zamanı R.Əliyevin və Ə.Quliyevin həmin əskinazları, həmyerliləri Taleh Quliyevə məxsus printer vasitəsilə çap etmələri müəyyən edilib. Daxil olmuş əməliyyat məlumatları əsasında dəstə üzvlərinin saxta əskinasları Əzizbəyov rayonunun müxtəlif qəsəbələrində yerləşən mağazalara verdikləri məlum olub. Saxlanılan şəxslərin ilkin ifadələri zamanı 1500-2000 manata yaxın saxta pul hazırladıqları məlum olub.
Araşdırmalar zamanı məlum olub ki, saxta əskinasların hazırlanması ideyası Ramil Əliyevin ağlına gəlib. R.Əliyev pulları hazırladıqdan sonra onları dövriyyəyə buraxmaq üçün Eldəniz və Ağarəsulun xidmətindən istifadə edib. Eldəniz əvvəlcə Ramilin təklifini qəbul etməsə də, sonradan onunla razılaşıb.
Ramil Əliyev əskinasları hazırlayarkən ərsəyə gətirdiyi saxta pulların seriya nömrələrinin fərqli olmasına xüsusi diqqət yetirirmiş. Bununla da o, pulların saxta olduğunu ört-basdır etməyə çalışırmış. Ramil Əliyevin saxta əskinaslarını dəyişməyi öhdəsinə götürən şəxslərdən biri də Ağarəsul Məmmədov olub. İlkin ifadəsi zamanı Ağarəsul Ramildən dəyişmək üçün 20 manatlıq saxta əskinas aldığını bildirib. Amma Əbülfəzdən fərqli olaraq Ağarəsul pulları evdə saxlamaq qərarına gəlib. Faktla bağlı Əzizbəyov rayon Polis İdrəsində hər üç şəxs barəsində Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə cinayət işi başlanılıb.

Maraqlı

afgan73 — Mon, 12 Apr 2010 08:04:41 GMT

RƏQƏMLƏRLƏ İNSAN HÜCEYRƏLƏRİ

Sadəcə rəqəmlər ilə ifadə edildikdə belə insanın nə qədər möhtəşəm bir sənət əsəri olduğunu görmək mümkündür. Bir insandakı ümumi hüceyrə sayısı 100 trilyondur. Bir insandakı fərqli hüceyrə növləri 210-a yaxındır. Hər saniyə ölən hüceyrə sayısı təxminən 50 milyondur. Hər saniyə yaradılan yeni hüceyrə sayısı da təxminən 50 milyondur. Ümumi eritrosit sayısı 25 trilyondur. Ümumi leykosit sayısı 25-100 milyard arasındadır . Ümumi sinir hüceyrəsinin sayısı 30 milyarddır. (bir milçəkdə 100 min, siçan beynində isə 10 milyon sinir hüceyrəsi mövcuddur). Beyin qabığındakı (korteks) sinir hüceyrəsi sayısı 10 milyarddır. Beyincik korteksindəki hüceyrələrin sayısı 10 milyarddır. Bütün sinir hüceyrələrinin ümumi sinaps cəmi 100 trilyondur. Normal şəraitdə gündəlik ölən sinir hüceyrələrinin sayısı 50000-100000-dir. Bir xatırlama prosesində fəal olan beyin hüceyrəsinin sayı 10 milyon - 100 milyondur. Mədə turşusu istehsal edən hüceyrə sayı (kişidə) təqribən 1 milyard, (qadında) təqribən 820 milyondur. Ən kiçik hüceyrə olan spermaların boyu - 3-5 µm-dir. Beyindəki qlia hüceyrələrinin boyu isə 5 µm-dir. Ən böyük hüceyrə olan yumurta hüceyrəsinin diametri 100-120 µm-dir. Bir qaraciyər hüceyrəsinin ortalama böyüklüyü 30-50 µm-dir. Bir eritrositin diametri 7 µm-dir. Bir böyrək hüceyrəsinin nüvəsinin diametri 6.2 µm-dir. Metafazda düzülmüş xromosomların ümumi sahəsi 4.5 µm-dir. Bir mitoxondrinin diametri 0.5-1.2 µm-dir. Bir ribosomun diametri 12-20 nm-dir. Hüceyrə zərinin ümumi qalınlığı 8.0 nm-dir. Bir amin turşusu molekulunun boyu 0.8-1.1 nm-dir. Bir atomun diametri 0.1-0.5 nm-dir. Üst dəri Epidermus hüceyrəsinin ömrü 4.3 gündür. Ayaq dabanı epidermus hüceyrəsinin ömrü 19.1 gündür. Nəfəs borusunu döşəyən epitel hüceyrəsinin ömrü 47.6 gündür. Ağciyər alviol hüceyrəsinin ömrü 8.1 gündür. Eritrositlərin ömrü 120 gündür. Böyrək epiteli hüceyrəsinin ömrü 286 gündür. Sümük hüceyrəsinin ömrü 25-30 ildir. Sinir hüceyrələri isə ömür boyu çalışırlar. Qeyd:
1µm (mikrometre)= 1/1.000 (10-3) mm
1 nm (nanometre) = 1/1000µm= 1/1.000.000 (10-6) mm

Poeziya

afgan73 — Mon, 12 Apr 2010 01:18:03 GMT

Əfqan NƏSİRLİ

MÖHTAC OLUBDUR

Əzəlindən belə gəlib bu dünya,
Yaxşısı yamana möhtac olubdur.
Naşısı oturub süfrə başında,
Ustadı zamana möhtac olubdur.

Tülküləri, çaqqalları çox olub,
İnsanlıqdan pay umanlar yox olub.
Yabıları hər an yeyib, tox olub,
Köhləni samana möhtac olubdur.

Alçaqları qanunları yazandı,
Düzlük deyən düz yolunu azandı,
Namərdləri baş kəsib, ad qazandı,
Mərdləri amana möhtac olubdur.

Ədəbiyyat

afgan73 — Sun, 11 Apr 2010 15:25:19 GMT

Səbinə GÖZƏLOVA

QAYITSIN

Ya rəb,kərəm et,ol büti-mehparə qayıtsın,
Bir rəhm eləsin bu dili-bimarə,qayıtsın.

Bu dil ki ona mənzil idi,oldu xərabə,
Əzm etsə əgər yar dəxi,harə qayıtsın?

Şanə çəkibən çin-çin elə,sal üzə zülfün,
Qüllab kimi ucları rüxsarə qayıtsın.

Mürqi-dili-zarim genə avarə qalıbdır,
Zülfün xəmin aç,ta ki,bu avarə qayıtsın.

Gəl rəhm elə,qoy aşiqi bir yarə yetişsin,
Ərzin eləsin ol büti-xunxarə,qayıtsın.

Çün kövkəbi-bəxtim yetişib nəhs məqamə,
Bir əmr elə,ta sabiti-sayyarə qayıtsın

əhd et,edəsən canuvi sən sidq ilə qurban,
Heyran!Yar əgər bir də bu gülazrə qayıtsın.

Xəbərlər

afgan73 — Sun, 11 Apr 2010 10:53:18 GMT

Россия направляет военных в Кыргызстан

Президент РФ Дмитрий МЕДВЕДЕВ подтвердил официально переданную государствам - членам ОДКБ и другим партнёрам РФ информацию о направлении в Кыргызстан группы российских военнослужащих, задачей которых будет обеспечение безопасности российских граждан, находящихся на территории Кыргызстана, дипломатических представительств и других российских загранучреждений.Об этом УНИАН сообщили в пресс-службе Кремля, говоря о результатах телефонного разговора Президентов РФ и Казахстана Д.МЕДВЕДЕВА и Нурсултана НАЗАРБАЕВА.

Также главы РФ и Казахстана подчеркнули необходимость прекращения насилия в Кыргызстане.
«Была выражена глубокая озабоченность тем, что острое внутриполитическое противостояние в стране (Кыргызстане – УНИАН) уже привело к многочисленным жертвам и резкой дестабилизации во всех сферах государственной и общественной жизни. Д.МЕДВЕДЕВ и Н.НАЗАРБАЕВ как Президенты двух крупнейших государств региона подчеркнули настоятельную необходимость скорейшего прекращения кровопролития и всех форм насильственных действий и высказались за нормализацию обстановки на всей территории Кыргызстана», - говорится в сообщении пресс-службы Кремля.

Ранее начальник Генштаба Вооруженных Сил РФ Николай МАКАРОВ сообщил журналистам, что на российскую авиабазу Кант в Кыргызстане для обеспечения безопасности семей российских военных были направлены две роты военнослужащих воздушно-десантных войск – порядка 150 человек.

Xəbərlər

afgan73 — Sun, 11 Apr 2010 10:45:13 GMT

Двое солдат-срочников погибли на Днепропетровщине

На Днепропетровщине от разрыва "неизвестного взрывного предмета" погибли двое военнослужащих.Как сообщила пресс-служба Минобороны, в пятницу около 15:30, на 239-м общевойсковом полигоне вблизи пгт. Черкасское в Днепропетровской, были найдены мертвыми двое солдат срочной службы Александр Гудилов и Николай Суриков."Предварительно установлено, что на полигоне проводились плановые стрельбы из стрелкового оружия, для оцепления территории стрельб были выставлены соответствующие посты, на одном из которых они несли службу", - говорится в сообщении."После завершения стрельб, при прибытии начальника оцепления на место, где несли службу солдаты, были найдены их тела около воронки от разрыва неизвестного взрывного предмета", - отметили в Минобороны.С целью выяснения причин и обстоятельств гибели военнослужащих создана комиссия во главе с заместителем командующего Сухопутных войск Вооруженных Сил. На месте происшествия работают представители Военной службы правопорядка и военной прокуратуры.

Təhsil

afgan73 — Fri, 02 Apr 2010 17:21:44 GMT

"Meydanda tək qalmışam"

Təhsil naziri Misir Mərdanov: «Heç kəs təhsilə qara yaxanlara cavab vermir»

Bu gün Təhsil Nazirliyində "Əcnəbi vətəndaşların Azərbaycan Respublikasında təhsili (real vəziyyət, problemlər, perspektivlər)” mövzusunda kollegiya iclası keçirilib. Kollegiya iclasında çıxış edən təhsil naziri Misir Mərdanov bildirib ki, iclasın əsas müzakirə mövzusu əcnəbi tələbələrin təlim-tədris prosesinin təkmilləşdirilməsi, ali məktəblərdə təhsil alan əcnəbilərin cəmiyyətə inteqrasiyası, əcnəbi tələbələr üçün ali məktəblərdə fəaliyyət göstərən hazırlıq fakültələri, mərkəzləri və şöbələrinin maddi-texniki bazalarının təkmilləşdirilməsindən ibarətdir.
M.Mərdanov deyib ki, əcnəbi vətəndaşlar Azərbaycan ali məktəblərində bakalavr, magistratura, aspirantura pillələrində dövlət hesabına və ya ödənişli əsaslarla təhsil alırlar: "Hazırda Azərbaycanın ali təhsil müəssisələrində 50-dək ölkədən 7 minə yaxın əcnəbi tələbə təhsil alır. 2005-2006-cı il tədris ilində Azərbaycanın ali məktəblərində 45-dək ölkədən 4500-ə, 2006-2007-ci tədris ilində 48 ölkədən 5500-ə, 2007-2008-ci tədris ilində isə 6500-ə yaxın tələbə təhsil alıb. Bu rəqəm ilbəil artmaqdadır. Əgər bizim ali məktəblərin yataqxanaları məcburi köçkünlər tərəfindən tutulmasaydı, Azərbaycanda təhsil alan əcnəbi tələbələrin sayı daha çox ola bilərdi. Azərbaycan Prezidenti xüsusi sərəncamla ali məktəblərin yataqxanalarında məskunlaşmış məcburi köçkünlərin köçürülməsi üçün sahə ayrılmasını və onlar üçün ev tikilməsini tapşırıb. Yəqin ki, ilin sonunadək bu istiqamətdə müəyyən irəliləyiş olacaq, bizim ali məktəblərin yataqxanaları boşalacaq, təmir olunacaq və bu yolla Azərbaycanda təhsil alan tələbələrin sayı artacaq”. M.Mərdanovun sözlərinə görə, Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Tibb Universiteti, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində daha çox əcnəbi tələbə təhsil alır. İlk üç yeri Türkiyə, İran və Çindən olan tələbələr tutur.
Çox təəssüf ki, Azərbaycanda rəsmi vəzifə tutan adamlarda son vaxtlar cəmiyyətdə belə bir fikir formalaşdırırlar ki, guya Azərbaycanın təhsil sistemi dağılır, təhsil işçilərinin hamısı rüşvətxordur, Azərbaycan təhsili məhvə gedir.
Bu barədə təhsil naziri Misir Mərdanov ali məktəb rektorlarının iştirakı ilə keçirilən kollegiyada bildirib.
O, Azərbaycanda yüksək təhsil almış kifayət qədər qabiliyyətli şəxslərin olduğunu deyib: "Hətta böyük vəzifə tutan adamlar rəsmi elan edirlər ki, mənim bu qədər boş yerim var, heç bir nəfər də adam tapmıram ki, götürüm işləsin. Bu söhbətlər dəfələrlə mənim yanımda olub. Mən şəxsən ölkənin təhsil naziri kimi bu fikirlərin hamısını təkzib edirəm və bəyan edirəm ki, bu gün Azərbaycanda kifayət qədər qabiliyyətli gənclər var”.
Nazir Azərbaycanda qabiliyyətli gənclərin ən nüfuzlu universitetlərə daxil olmasına dair misallar da çəkib. Onun sözlərinə görə, hazırda azərbaycanlı tələbələr ən yüksək balla Amerika və Kanada universitetlərində təhsil alırlar. Hətta Alman Akademik Mübadilə Proqramı çərçivəsində təhsil alan Azərbaycan tələbələri arasında Almaniyanın ən məşhur klinikasında işə dəvət olunanlar var: "Belə gənclərin sayı minlərlədir. Kim yetişdirib bu gəncləri? Yerdən bitib? Onlar Azərbaycan müəlliminin və məktəbinin hesabına yetişib. Təəssüf ki, çoxlarının gözü bunları görmür. Təəssüf ki, heç bir ali məktəb rəhbərinin bu görməməzliklərə qarşı çıxdığını görmədim. 15 ildir biz hamımız bir yerdə gecə-gündüz çalışıb Azərbaycan təhsilini öz çiynimizdə irəliyə doğru aparmışıq və aparırıq. Əlbəttə ki, bu işləri Prezidentin dəstəyi ilə həyata keçirmişik. Amma bizim bu sahədəki fəaliyyətimizə qara yaxırlar. İmkan verməyin ki, kimsə, təhsilin səviyyəsi barədə həqiqətə uyğun olmayan fikirləri həqiqət kimi ictimaiyyətə təqdim etsin. Demək olar meydanda tək qalmışam, heç kəs təhsilə qara yaxanlara cavab vermir”.
Təhsil naziri Misir Mərdanov nazirliyin Moskva Açıq Universitetinin Bakı filialının qanunsuz fəaliyyətinə şərait yaratması ilə bağlı jurnalistlərin suallarını cavablandırıb: "Azərbaycan müstəqilliyini əldə edəndən sonra ölkədə 100-ə yaxın qeyri-qanuni fəaliyyət göstərən universitet olub. 1998-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyevin tapşırığından sonra qanunsuz fəaliyyət göstərən universitetlərlə mübarizə gücləndirilib. Qısa müddət ərzində bu məsələ ilə məşğul olduq və qanunsuz fəaliyyət göstərən universitetlərinin sayını minimuma endirdik”.
Nazir deyib ki, 2000-ci ilin əvvəllərində Azərbaycanda 20-dək universitet qanunsuz fəaliyyət göstərib. 2005-ci ildə isə nazirlik bütün xarici ölkə filiallarının ləğvi ilə bağlı qərar çıxarıb. "Sonradan məlum oldu ki, bizim qərarla bu filialları ləğv etmək mümkün deyil, bunun üçün gərək məhkəməyə müraciət olunsun. Təxminən bir il yarım ərzində uzun məhkəmə çəkişmələri nəticəsində biz bu filialların hamısının fəaliyyətinin dayandırılması haqqında qərar ala bildik. Yalnız Moskva Açıq Universiteti haqqında bizim ittiham Ali Məhkəmə tərəfindən rədd edildi”- deyə, Misir Mərdanov bildirib. Nazir əlavə edib ki, ittihamın rədd edilməsində əsas kimi bu filialın Azərbaycan-Rusiya hökumətlərinin birgə imzaladığı sənəd əsasında yaradıldığı və buna görə də fəaliyyətini davam etdirməli olduğu götürülüb. Onun sözlərinə görə, bu günə qədər Moskva Açıq Universitetinin Bakı filial fəaliyyətini davam etdirir: "Filial dövlət ali məktəbləri sırasına daxil deyil. Filialın işində müəyyən problemlər var. Bu barədə filialın rəhbərliyinə rəsmi olaraq məktub göndərmişik. Güman edirəm ki, yeni dərs ilinə qədər bu filialla bağlı qəti qərar veriləcək. Bu filialla bağlı şou yaratmaq tamamilə qərəzli fikirlərdir”.
Təhsil naziri Misir Mərdanov qəzetlərdə haqqında yalnış məlumatlar yazanlarla bağlı da açıqlama verdi: " Bunların araxasında müəyyən adamlar durur. Onlar məni daha çox işləməyə vadar edirlər. Onların acığına mən daha çox işləyəcəm, daha yaxşı işləyəcəm. Azərbaycan təhsilinə lazım gəlsə, hər şeyimdən keçəcəm. Bu adamalar tam arxayın olsunlar ki, onların yazısına heç kim baxmır. Görülən işlərə baxırlar. Görülən işlər isə göz qabağındadır”.

Həftəlik astroloji proqnoz (29 mart - 04 aprel 2010 -cu il)

afgan73 — Fri, 02 Apr 2010 13:48:22 GMT

Astroloji proqnozu Səbuhi Rəhimli təqdim edir

QOÇ - Əsas diqqətinizi maliyyə problemlərinin həllinə yönəldin. Çünki bu iki ayın qovşağında bunu bacarmasanız, sizi uzunmüddətli kasıblıq gözləyə bilər. Hər təsadüfi adama etibar etməyin. Martın son iki günündə ağlınıza gəlməyən istiqamətdən perspektivli təklif ala bilərsiniz. Çalışın ki, razılaşasınız.

BUĞA - Səhhətinizi qoruya bilsəniz, öhdənizdə olan bu həftədə heç bir çətinliklə rastlaşmayacaqsınız. Ulduzlar ailə-sevgi münasibətlərindəki soyuqluğu aradan qaldırmağınızı tövsiyə edir. Hissləri sındırmaqdan əl çəkin, lazımsız yerlərə xərc çəkməyi dayandırın. Bir sözlə, hər bir məsələdə reallığa və məntiqə əsaslanın.

ƏKİZLƏR - Sakit həftə yaşayacaqsınız. Ara-sıra fikir və düşüncələrinizdə təlatümlər baş qaldırsa da, bunu kənardan heç kim bilməyəcək. Əgər maddi imkanınız yol versə, aprelin ilk günündə səfərə çıxmaq olar. Bazar günündə isə Tanrını başınız üstündə hiss edin ki, bağlı qapılarınız açılsın. Vacib planlarınızı hər adama deməyin.

XƏRÇƏNG - İlk günləriniz passiv başlasa da, ayın 31-dən etibarən nəzərdə tutduğunuz planların əksəriyyəti öz həllinə yaxınlaşacaq. Şəxsi büdcənizdə artımlar da mümkündür. Amma gərək hər şeydən əvvəl ünsiyyət qurduğunuz şəxslərin etibarını yoxlayasınız. Çünki ulduzlar ətrafınızda sizləri aldadanların artdığını bəyan edir.

ŞİR - "Qoç"larda olduğu kimi siz də həftə ərzində bütün diqqətinizi pulla bağlı məsələlərə yönəldin. Əgər reallığa uyğun addım atsanız, səmərəli nəticəni görəcəksiniz. Uzaqda yaşayan qohumlarınızla əlaqələri dərinləşdirin. Ayın 31-də aldığınız təkliflərə gözüyumulu razılıq verməyin. Əks təqdirdə gələcəyiniz üçün problemlər yarana bilər.

QIZ - Bəri başdan nəzərdə saxlayın ki, ixtiyarınızda olan bu həftə bürcünüzün ən aktiv dövrünə çevriləcək. Hansısa uğursuzluq haqqında düşünməyə lüzum yoxdur. Çünki iştirakçısı olduğunuz bütün situasiyalar xeyrinizə işləyəcək. Uğurlu səfərlər, maliyyə uğurları da yolunuzu gözləyir.

TƏRƏZİ - Hazırda ciddi seçim qarşısındasınız. Tərəddüdləriniz çoxdur. Buna baxmayaraq özünüzü ələ almalı, cəsarət göstərib seçiminizi etməlisiniz. Martın 30-da və aprelin 3-də istənilən riskiniz müvəfəqqiyyətlə nəticələnəcək. Bu həftə şəxsi büdcənizdə də müəyyən artımlar olacaq. Amma imkan daxilində uzaq yola çıxmamalısınız.

ƏQRƏB - Astroloji göstəricilər yalnız ayın 31-ni gərginlik içində başa vuracağınızı bildirir. Həmin gün maksimum ehtiyatlı olmalısınız. Digər altı gündə isə hər şey ürəyinizcə olacaq. Hətta perspektivli təkliflər alacağınız da qaçılmazdır. Doğmalarınızla münasibətlərinizin soyuqlaşmasına imkan verməyin. Sülhpərvər olmağınız proseslərə yaxşı təsir edəcək.

OXATAN - Adi həftələrdən birini yaşayacaqsınız. Hansısa qeyri-adi yenilik və ya uğursuzluq gözləməyin. Amma iqlimin mülayimləşməyə başlaması, təbiətin dəyişkənliyi daxili orqanlarınızda (ələlxüsus da dalaq və mədəaltı vəzidə) ciddi ağrılar yarada bilər. Adətkarda olduğunuz üçün bu barədə əvvəlcədən ölçü götürün. Aprelin 1-də perspektivli sövdələşmələr mümkündür.

OĞLAQ - İstirahət günlərində əsəblərinizi cilovlaya bilsəniz, əvvəlki günlərdə heç bir narahatlığınız olmayacaq. Qarşınıza pulla bağlı çıxan problemlərin əksəriyyəti aradan qalxacaq. Ulduzlar təcrübəli insanların məsləhətlərindən yararlanmağı tövsiyə edir. Bu həftə daha çox istirahətə yer ayırın.

SUTÖKƏN - Qarşınızda təzadlı həftə durub. Hadisələrin gedişatı gah müsbət, gah da mənfi müstəvidə cərəyan edə bilər. Odur ki, ayıq-sayıqlığınızı artırmalı, prosesləri dərindən analiz etməli və məqamında addım atmalısınız. Mürəkkəb məqamlarda etibar etdiyiniz insanlarla məsləhətləşin. Bu ərəfədə müqəddəs ziyarətgahlarımıza tez-tez baş çəkməyə çalışın. Ümumən gərgin həftə olsa da, özünüzü cilovlamağı bacaracaqsınız. Əgər hansısa məsələdə tərəddüdünüz varsa, mütləq etibar etdiyiniz şəxslərin məsləhətlərindən yararlanın. Göy qübbəsi büdcənizin artacağını mütləq sayır. Üstəlik, aprelin ilk günündə maraqlı sürprizlərin şahidi olacaqsınız. Daşınmaz əmlak alqı-satqısı ilə bağlı məsələlərdə yalnız məsləhətləşmələr aparın.

Криминон

afgan73 — Fri, 02 Apr 2010 13:24:23 GMT

Сделай так, чтобы получить то, что ты хочешь, иначе тебе придется любить то, что ты получишь.

Джордж Бернард Шоу

Привет, друзья! Кто-то считает это понятие «старомодным», кто-то относит это понятие исключительно к праведникам, святым, мудрецам, кто-то считает это понятие надуманным, и несуществующим вовсе, а практически все толковые словари дают очень непонятные, заумные определения этому понятию…. Это то, что сначала так непросто, но в итоге, так щедро и искренне раздают те, кто уверенно идет Дорогой счастья, - ДОБРОДЕТЕЛИ*:

«Доверие. Я думала, выполнять "Доверие”, это будет так сложно, но оказалось все намного легче. Как-то мой муж уехал на работу, почти на двое суток. Мне от этого было совсем плохо. Как это – ночевать он будет не дома? …Пока я была занята, я ни о чем не думала, а когда освободилась и пришла домой, то тут началось… В голове полная паника…. Время приближалось к 23.00, а он все не звонил. Я позвонила сама. Он не ответил. Я уже много чего напридумывала, нафантазировала… Вся как на иголках, заснуть не могу. Потом вспомнила, что я выполняю "Доверие”… и отпустила все свои надуманные тревоги. Мне так стало легко, хорошо и спокойно! И вот, о, чудо, минут через 10-15 он мне сам позвонил и сказал, что работает техника и из-за шума ничего не слышал. Друг другу мы пожелали спокойной ночи. И теперь доверять - это так просто!» Ю.К.

«Честность. Сегодня ремонтировал лодку и использовал расходный материал клиента. Остаток материала вернул клиенту вместе с отремонтированной лодкой, хотя остатки мог оставить себе, ведь он меня не контролировал. Я хочу, чтобы ко мне относились честно. Могу твёрдо сказать, что после этого случая стало больше клиентов. Своим отношением к делу можно изменить окружающий мир. Это потрясающее открытие, которое я сделал для себя. Раньше мне об этом говорили, но совсем другое дело- когда сам это чувствуешь, видишь, а самое главное- можешь контролировать.» С.Ф.

«Ценить. Сегодня я рассказал и показал Наташе, своей жене, как для меня ценно то, что она делает для семьи, её понимание и терпение, старание, её любовь. Мы стали ещё ближе, она мне рассказала, как хорошо она относится ко мне и как она ценит всё то, что делаю я для нас. Мне даже показалось, что я её и не знал то этого. Мы с ней очень редко расходимся во мнениях, а если такое бывает, то всегда находится компромисс. Я и не знал, что можно жить с женщиной и не знать конфликтов.» С.Ф. "Чтобы выяснить, что такое «хорошо», вовсе необязательно получать откровение свыше или заниматься утомительным штудированием толстенных томов философских сочинений. Человек может сам открыть это для себя.»
Л.Рон Хаббард «Дорога к счастью»

Poeziya

afgan73 — Fri, 02 Apr 2010 09:22:23 GMT

Səbinə GÖZƏLOVA

GÖRDÜM VAQİFİ

(MOLLA PƏNAH VAQİFƏ HƏSR EDİRƏM)

Ey səba, yarə de ki, avarə gördüm Vaqifi,
Qəm əlindən bikəsü - biçarə gördüm Vaqifi,
Bağrı olmuş sərbəsər sədparə gördüm Vaqifi,
Aqibət salmış özün odlarə gördüm Vaqifi,
Gecə-gündüz müntəzir didarə gördüm Vaqifi.

Bir yanar atəş salıb pərvanə tək əzainə,
Oxşayıbdır dəhrdə aşiqlərin risvasinə,
Nalə eylər gecə-gündüz, yalvarır mövlasinə,
Baş qoyub eylə sənin ol zülfünün sevdasinə,
Bir zaman basmaz ayaq bazarə, gördüm Vaqifi.

Qaməti-mövzun ilə bir sərvi-gülşənsən, gözəl!
İki dünyanın səfavü zövqünə tənsən, gözəl!
İtməyə gözdən, könüldən ayrısan, gensən, gözəl!
Fikri, zikri, dediyi, danışdığı sənsən, gözəl.
Mayil olmaz hər yetən köftarə, gördüm Vaqifi.

Qaşlarından ayrı ol mehrabı görməz gözləri,
Eyləməz şəmsə nəzər, məhtabi görməz gözləri.
Arizin istər, güli-sirabi görməz gözləri,
Ağlar eylə gecə-gündüz, xabı görməz gözləri,
Yandırıbdır canını odlarə, gördüm Vaqifi!

Söylə kim, başın üçün, bir lütf qıl, ey gülüzar!
Sallanıb sərvi-rəvan tək bu yana eylə güvar,
Gecə-gündüz dərdü qəm etmiş məni candan bezar,
Görməyə didarını hərdəm çəkər çox intizar,
Gözlərin dikmiş baxar yollara gördüm Vaqifi....

Azərbaycan ədəbiyyatı

afgan73 — Fri, 02 Apr 2010 08:29:32 GMT

Əfqan NƏSİRLİ (Cəfərov Əfqan Nurəddin oğlu) 1973-də Tovuzda doğulub. Ali təhsillidir. 1996-cı ildən yaradıcılıqla məşğuldur. AYB və AJB-nin üzvüdür. "Qədim Oğuz” qəzetinin baş redaktoru, "Ulu Çinar” jurnalının redaktorudur. Hazırda Mahmud Kaşkari adına Beynəlxalq Fondun icraçı direktor müavini vəzifəsində çalışır.

YENİLİK

(Hekayə)

1982-ci ilin sentyabr ayı idi. Kənd məktəbində böyük dəyişiklər olmuşdu. Səkkizillik kənd məktəbi orta ümumtəhsil məktəbinə çevrilmişdi. Dərslərin sayı artdığından məktəbə əlavə müəllimlər göndərilmişdi. Kənddə isə kadr az olduğundan işə düzələn yeni müəllimlərin əksəriyyəti qonşu kəndlərdən gəlmişdi. Yeni müəllimlər isə məktəbin girişini-çıxışını, sinif otaqlarını yaxşı tanımırdılar. Məktəbin əsas binası çoxdan tikildiyindən köhnəlmişdi. Lakin hiss olunurdu ki, bu il binanı üzdən rəngləyib təzələmək istəmişlər. Köhnə binanın yanında isə 3 yanaşı sinif otaqları yeni tikilmişdi. Şagirdlərin səbirsizliklə gözlədiyi 1 sentyabr gününü təmtəraqla qeyd etdik. Sonuncu sinfin şagirdləri məktəbə yeni qədəm basan birincilərə dəftər-qələm, birincilər isə əvəzində onlara gül dəstəsi verdilər. Bayram səviyyəsində qeyd olunan bu tədbirdə valideynlər də iştirak etdilər. Yüksək səviyyədə qeyd olunan "Bilik günü" istər şagirdlərin, istərsə də kənd camaatının yaddaşına əbədi həkk olundu. Bir neçə gün bütün kənd sakinləri həmin hadisədən danışdılar. Məktəbin ümumtəhsil orta məktəbinə çevrilməsi şagirdlərin, eləcə də valideynlərin işini xeyli asanlaşdırmışdı. İndi onlar, yəni yuxarı sinif şagirdləri dərs oxumaq üçün, onların valideynləri isə məktəb iclaslarına neçə kilometr aralı olan qonşu kənd məktəbinə getməyəcəkdilər. Bundan başqa məktəbdə ayrıca kompyuter otağı yaradılmışdı. Düzdür, bu kompyuterlər həmin dövrün tələblərinə tam cavab verməsə də, hər halda irəliyə doğru bir addım idi. Çünki uzaq bir əyalət kəndində belə yeniliklərin olması nadir hadisələrdən sayılırdı. Bütün bu yeniliklər məktəb direktoru Nadir müəllimin gərgin əməyi sayəsində baş vermişdi. O, rayon maarif şöbəsinin müdiri ilə aralarında olan isti münasibətlərdən istifadə edərək, bu qədər yeniliklərə nail olmuşdu. Şəxsən Nadir müəllimin tədris-təlim sisteminə çox ciddi münasibət bəsləməsi, məktəbdə əlavə pulsuz hazırlıq kurslarının təşkili, hər il buraxılış siniflərinin ali məktəblərə qəbul faizinin çoxalmasını müəllimlərdən tələb etməsi öz müsbət nəticələrini göstərirdi. Düzdü, əvvəllər yuxarı sinfi qonşu kəndə oxumağa gedən uşaqların çoxu təhsildə dala qalır, bəziləri isə tədricən oxumağın daşını atırdılar. Nəticəni isə, Nadir müəllimin rəhbərlik etdiyi məktəbin üzərinə yazırdılar. Nadir müəllim arıq, boyca bir qədər hündür idi. İlk baxışdan zarafatı xoşlamayan, daim ciddi və işgüzar görünən sifətə malik olsa da, hər bir hərəkəti gülməli alınırdı. Şagirdlər daim onu yamsılamaqdan ləzzət alar, hər kəs öz bacarığını göstərməyə çalışardı. Məktəb direktoru günlərin birində tapşırıq vermişdi ki, səhər idmanına gecikən hər bir şagird məktəbin yaxınlığından axan çaydan bir çay daşı gətirib gələcəkdə yeni məktəb tikiləcək əraziyə atsın. Bununla o, həm dərsin ciddiliyi artırmış, həm də əsası qoyulmuş yeni sinif otaqlarının tikilməsinə az da olsa köməklik etmiş olurdu. Səhər idmanı qurtarana qədər gecikmiş şagirdlər məktəb həyətində saxlanılır, sonra isə kollektiv çaya göndərilirdi. Həftənin cümə günü idi. Adi günlərdən biri idi. Həmişəki kimi şagirdlər məktəbə tələsirdilər. Artıq zəng vuruldu və həmişəki kimi 15 dəqiqə çəkən səhər idmanı başladı. Mən məktəbin giriş qapısının yaxınlığında dayanıb gecikmiş şagirdlərin gözləməsini bildirirdim. Bir azdan məktəb direktoru Nadir müəllim də həmin yerə gəldi. Gecikənlər çox olduğundan bilmədi nə etsin. Şagirdlərdən birinə yaxınlaşmaq istədi. Görünür, bu hala çox hirsləndiyindən ona fiziki cəza vermək istəyirdi ki, digər şagirdlərə də görk olsun. Lakin şagird direktorun fikrini tez başa düşdüyündən arxaya çəkildi. Nadir müəllim ona tərəf getməkdə davam etdi. İşi belə görə şagird qaçmağa başladı. Direktor da onun arxasınca qışqıra-qışqıra qaçmağa başladı: - Tutun onu görüm, dayan ə, ölmə, öldürəcəm səni. Dayanmış uşaqların başına iki-üç dairə vurduqdan sonra direktor dayandı və yerdən böyük bir ağac götürüb yenidən onun arxasınca qaçmağa başladı. Bizi gülmək tutsa da, qorxumuzdan səsi- mizi çıxara bilmirdik. Direktor isə qışqırırdı: - Nə durmusunuz, tutun onu, tez olun, tutun mənə verin. Nəhayət, uşaqların bir neçəsi qaçan şagirdi saxlaya bildilər. Uzaqdan özünü yetirən direktor saxlanan şagirdə çatıb bilmədi nə etsin. Əlindəki ağac çox böyük idi. Onunla kimi isə vurmaq olmazdı. O, bir şagirdə baxdı, bir ağaca baxdı. Əlindəki ağacı kənara atıb onun qulağından yapışdı: - A vicdansız, hara qaçırdın, ölmə öldürəcəm səni, ölmə öldürəcəm - deyib, acıqılı halda eyni sözü bir neçə dəfə təkrar etdi. Biz onun sözünə və eyni zamanda etdiyi hərəkətlərə gülürdük. - Siz nəyə gülürsünüz, bu gün bu çaydan bir yox, iki daş gətirər, ağlı gələr başına - demişdi. Dərslərin başlamasından bir neçə gün keçmişdi. Məktəbdə baş verən yeniliklərdən biri də müəllimlər üçün ikinci ayaqyolunun düzəldilməsi olmuşdu. Lakin kənar kənddən gələn müəllimlər bu ayaqyolunu hərdən səhv salırdılar. Qadınlar kişilər üçün nəzərdə tutulmuş ayaqyoluna gedir, kişilər isə əksinə. Bunun qarşısını almaq üçün məktəb direktoru növbətçiyə göstəriş vermişdir ki, təbaşirlə ayaqyolunun birinin üzərinə böyük hərflə "Q", digərinin üzərinə isə, "K" hərfi yazsın. Həmin gün bizə fizika fənnini tədris edən Qüdrətov Kərim müəllimin dərsi idi. Birdən pəncərədən baxanda gördüm ki, bir uşaq əlində təbaşir ayaqyolunun üzərinə hərflər yazır. Hərfləri gördükdə ilk ağlıma gələn müəllimimizin adının baş hərfləri oldu. Elə düşündüm ki, kimsə bizim müllimimizə sataşmaq istəyir. Fikrimi yanımda oturan xalamoğluna dedim. Kərim müəllim isə yeni dərsi izah edirdi. Xalamoğlu özündən asılı olmadan ayağa duraraq müəllimin sözünü kəsib: - Müəllim, bir ora baxın, görün nə yazırlar? - deyib, barmağı ilə pəncərədən həmin tərəfi göstərdi. Müəllim hərfləri görən kimi, tez pəncərəni açıb uşağa qışqırdı: - Ayə, ay uşaq, nə yazırsan orda, rədd ol ordan. Uşaq isə əziyyətinin düzgün qiymətləndirilmədiyindən hirslə müllimə: - Müəllim, nə edirəm e, direktor deyib, mən də yazıram də. Bu qadınlar üçündür, bu isə kişilər üçün. Pərt olmuş müəllim tez pəncərəni bağlayıb xalamoğluna təpindi: - Otur aşağı, ayıb olsun sənə. Mən də deyirəm görən nə olub - deyən müəllim özünü elə apardı ki, guya heç nə başa düşməmişdi.

Sonu

Tarix

afgan73 — Thu, 01 Apr 2010 11:23:12 GMT

TARIXIMIZI UNUTMAYAQ…

1918-ci ilin martında Rusiya bolşeviklərinin rəhbəri Vladimir Lenin bolşevik Stepan Şaumyanı Qafqaz fövqəladə komissarı təyin edərək Bakıya göndərmişdir. Bolşeviklər Bakıda hakimiyyəti ələ keçirmək adı ilə erməni daşnaklarının silahlı qüvvələrinin gizli niyyətləri üçün şərait yaratmışlar. Martın 31-də Bakı şəhərində azərbaycanlıların kütləvi qırğını başlamışdır. Stepan Şaumyanın etirafına görə, dinc azərbaycanlıların qırğınında Bakı Soveitinin 6000 silahlı əsgəri, eyni zamanda «Daşnaksütyun» partiyasının 3-4 minlik silahlı dəstəsi iştirak etmişdir.Üç gün davam edən qırğın zamanı erməni silahlıları bolşeviklərin köməyi ilə azərbaycanlıların yaşadıqları məhəllərə qəflətən basqınlar etmiş, əhalini uşaqdan böyüyədək qətlə yetirmişdir. Həmin dəhşətli günlərin şahidi olmuş Kulner familiyalı bir alman, 1925-ci ildə Bakı hadisələri barədə bunları yazmışdır: «Ermənilər müsəlman (azərbaycanlı) məhəllələrinə soxularaq hər kəsi öldürür, qılıncla parçalayır, süngü ilə dəlmə-deşik edirdilər. Qırğından bir neçə gün sonra bir çuxurdan çıxarılan 87 azərbaycanlı cəsədinin qulaqları, burunları kəsilmiş, qarınları yırtılmış, cinsiyyət orqanları doğranmışdır. Ermənilər uşaqlara acımadıqları kimi, yaşlılara da rəhm etməmişdilər».Ümumiyyətlə, XX əsrin birinci yarısında Zaqafqaziyada baş vermiş iki qırğın zamanı (1905-1907-ci illər, 1918-1920-ci illər) 2 milyona yaxın azərbaycanlı, ermənilər tərəfindən qətlə yetirilmiş, öz ev-eşiyindən zorla qovulmuşdur.Mart qırğını zamanı Bakı şəhərinin təkcə bir yerində qulaqları, burunları kəsilmiş, qarınları yırtılmış 57 azərbaycanlı qadınının meyidi tapılmışdır. Gənc qadınların diri-diri divara mıxlanması, ermənilərin hücumundan sığınmağa çalışan 2000 nəfərin yerləşdiyi şəhər xəstəxanasının yandırıldığı da bu dəhşətli faktlar sırasındadır.Qaçıb canını qurtarmağa çalışan əhalini gülləbaran etmək üçün isə ermənilər şəhərin müvafiq yerlərində əvvəlcədən pulemyotlar yerləşdirmişdilər.İrəvan quberniyası, Şərur-Dərələyəz, Sürməli, Qars və digər ərazilərdə azərbaycanlıların qırğınının fəal iştirakçılarından biri olmuş erməni zabiti Ovanes Apresyanın xatirələri əsasında amerikalı aqronom Leonard Ramsden Hartvill «İnsanlar belə imişlər» adlı kitab yazmışdır. Ovanes Apresyan kitabın müəllifi ilə söhbəti zamanı ermənilərin ingilislərin və Rusiyanın yardımı ilə öz məqsədlərinə çatdıqlarını qeyd edərək təkcə Bakıda mart qırğını zamanı iyirmi beş min azərbaycanlının qətlə yetirildiyini bildirmişdir.Daşnakların azərbaycanlılara qarşı soyqırımı yalnız Bakı ilə məhdudlaşmamışdır. Qısa müddətdə Şamaxı, Quba,İrəvan, Zəngəzur, Qarabağ,Naxçıvan, Qarsda da azərbaycanlıların qırğını törədilmişdir.1918-ci ilin mart-aprel aylarında Şamaxıda 8 minə qədər dinc sakin qətlə yetirilimişdir. Şamaxı Cümə məscidi də daxilolmaqla əksər mədəniyyət abidələri yandırılmış və uçurulmuşdur.Cavanşir qəzasının 28 kəndi, Cəbrayıl qəzasının 17 kəndi tamamilə yandırılmış, əhalisi məhv edilmişdir.1918-ci iln aprelin 29-da Gümrü yaxınlığında əsasən qadınlardan, uşaqlardan və yaşlılardan ibarət 3 min nəfərlik azərbaycanlı köçü pusquya salınaraq son nəfərinədək məhv edilmişdir.Erməni silahlı dəstələri Naxçıvan qəzasının bir neçə kəndini yandırmış, Zəngəzur qəzasında 115 azərbaycanlı kəndi məhv edilmiş, 3257 kişi, 2276 qadın və 2196 uşaq öldürülmüşdür. Bütövlükdə bu qəza üzrə 10068 azərbaycanlı öldürülmüş və ya şikəst edilmiş, 50000 azərbaycanlı qaçqın düşmüşdür.İrəvan quberniyasının 199 kəndində yaşayan 135 min azərbaycanlı məhv edilmiş, kəndlər isə yerlə yeksan edilmişdir. Erməni silahlı dəstələri daha sonra Qarabağa yürüş etmiş, 1918-1920-ci illər arasında Qarabağın dağlıq hissəsində 150 kənd dağıdılımış, əhalisi məhv edilmişdir. (ADR hökuməti, Fövqəladə İstintaq Komissiyasının materiallarından)1920-ci ilin mayında ermənilərin və XI Qızıl Ordunun iştirakı ilə Gəncədə 12 mindən çox azərbaycanlı qətlə yetirilmişdir.

TURAL DILQEMOGLU….

Siyasi mühit

afgan73 — Fri, 19 Mar 2010 11:38:51 GMT

Anarı deputat olmağa Elçin Əfəndiyev qoymayıb!

Elnur ASTANBƏYLİ

Taleyüklü məsələlərdə "çırt" səsi çıxmayan, monarxiya, irtica söhbətlərinə münasibət bildirmək zərurəti yarananda işlərinin çoxluğundan, vaxtının azlığından gileylənib jurnalistlərə dirsək göstərən, amma ortaya karyera, vəzifə, mənsəb məsələləri gələndə şirə-pələngə dönən psevdoziyalıların düşərgəsində yeni "qardaş qırğını" başlayıb. "Altmışıncılar"ın iki əsas fiquru - Anarla Elçin Əfəndiyev arasında AYB sədrliyi uğrunda gizli savaş artıq açıq müstəviyə keçib. Fransız nəsrini, Latın Amerikası prozasını "kopyalayıb" özlərinə ədəbiyyatda uçuq-sökük bir sığınacaq düzəltmiş, yazdıqları bir-iki ortabab əsərin arxasında gizlənib yalnız özlərinin deyil, həm də övladlarının gələcəyini təmin etməyi bacarmış bu adamlar bir ayaqları bu dünyada, bir ayaqları o biri dünyada olduğu vaxtda da karyerist maraqlarını boğmağı bacarmırlar. "Altmışıncılar hətta təhqirə də layiq deyillər" - Mişel Uelbek bunu deyərkən nə qədər haqlıdır. Bütün dünyada "altmışıncılar" problemi var. "Altmışıncılar" - bu, artıq özündə merkantilliyi, xudbinliyi, istedadsızlığı, amma o istedadsızlıq hesabına belə, komformizmi, burjuyluğu əldə etmək bacarığını ehtiva edən terminə çevrilib. Anar da, Elçin də, Əkrəm də onların ön sıralarında.
Bir müddət əvvəl Elçin Əfəndiyev AYB-ni yaş yuyub quru sərən bir məqalə yazmışdı. İllərdir bizim Yazıçılar Birliyi haqqında söylədiklərimizi təsdiqləmişdi. Anarın sədri olduğu təşkilatı repressiya illərinin yadigarı, imperiya qalığı, intriqa yuvası adlandırmışdı. Oysa Elçin müəllim bir neçə il əvvələdək AYB-yə qarşı ittihamların qarşısına sinəsini sipər eləyən biri idi. Ќə dəyişdi əcəba? Gün hardan doğdu ki, Elçin Əfəndiyev istənilən AYO-çudan artıq AYo-çu olmaq eşqinə düşdü? Bu suallara cavab vermək çox asandı: Elçin müəllim AYB sədri olmaq üçün Kərəm kimi tutuşub-yanır. Anara qarşı hakimiyyətin münasibətinin dəyişdiyindən də yaxşı xəbərdardı. Çünki onun özü də bu hakimiyyətdə yetərincə üstün vəzifə sahibidir - Baş nazirin müavinidir. İçəridə nələrin baş verdiyini yaxşı bilir. Üstəlik, Ramiz Mehdiyevin AYB haqqında bir müddət əvvəlki tənqidlərinin də təsadüf olmadığının, Yazıçılar Birliyində Anar erasının qapanma dövrünə qədəm qoyduğunun fərqindədir. Odur ki fürsət bu fürsətdir deyib hücuma keçib.
"Yıxılanı baltalamaq" "altmışıncılar"ın qanındadır. Amma bu "yıxılan" Elçinin 40 illik dostudursa, onda necə olsun? Yəni karyera hissi Elçinin gözlərini, 60-cı illərdən bu yana birgə addımladığı insanı həlledici situasiyada sırtından vuracaq qədərmi tutub? Əslində bu suallar bir xeyli yersiz səslənir. Çünki Anarla Elçin arasında 40 illik dostluqdan yox, düşmənçilikdən danışmaq lazımdır. Onlar heç vaxt bir-birlərini səmimi-qəlbdən sevməyiblər, heç vaxt cani-dildən bir-birlərinin yanında olmayıblar. Anar, Elçin və Əkrəm - bu "üçlüyü" özünüqoruma instinktindən başqa heç nə birləşdirməyib. "Kimdən qorumaq",- deyə soruşsanız cavab verim: İsa Hüseynovdan, İsi Məlikzadədən, Sabir Əhmədovdan... Anar, Əkrəm, Elçin kürək kürəyə verməsəydilər istedad baxımından uduzduqları İsa, İsi və Sabirin kölgəsində qalmağa məhkum idilər. Odur ki birləşdilər. Elə ki bu "üçlük" istədiyinə nail oldu, özlərinin cəmiyyətdə üstün obrazlarını yaratdılar, saxta dostluğun kərpicləri bir-bir düşməyə başladı. Əvvəlcə Elçinlə Əkrəm arasında. Sonra Əkrəmlə Anar arasında. İndi isə Anarla Elçin arasında iplər qopur. 40 illik düşmənçilik bütün sürəti ilə işə düşüb. İlyarım əvvəl Anarla Elçin arasında bir "qısaqapanma" oldu. Elçin atasının yubileyinin keçiriləcəyi günlərdə Anarın çıxıb Türkiyəyə getməsindən qəzəbini üstüörtülü şəkildə ictimaiyyət arasına çıxardı. Çox keçmədi, Anar ünvanına atılan "daş"ı götürüb eyni hirslə sahibinə tolazladı. Beləcə, Elçin dedi, Anar dedi, Elçin dedi, Anar dedi... Və "dedim-dedi" janrında bu qapışma sonda onunla nəticələndi ki, indi Əfəndiyev Anarın atası Rəsul Rzanın yubileyinin təmtəraqlı qeyd edilməsi haqqında prezident sərəncamı ola-ola, vəzifə səlahiyyətlərindən istifadə edib, bunu ildən-ilə yubadır.
Artıq məsələ daha ciddiləşib: Elçin AYB sədrliyi uğrunda həlledici hücuma keçib. Onun AYB-nin 75 illiyinə həsr olunmuş yazısını bu hücumun manifesti adlandırmaq olar. Biz görmüşük yubiley yazısı xoş hisslər üstündə köklənər, amma Elçinin məqaləsində o xoş hisslərdən əsər-əlamət yoxdur. Əvəzində tənqidin, ittihamın biri bir qəpikdir. Sağdan-soldan döşəyib AYB-yə, üstəlik, bircə dəfə də olsun Anarın adını çəkməyib, onun 20 illik sədrliyi barədə bircə kəlmə də isti söz yazmayıb. AYB sədrinin Elçinə cavabı da, ən azı Baş nazirin müavininin tənqidləri qədər sərt və aqressivdir. Rzayev "Demokrat" qəzetinin son sayında öz mətbuat xidməti rəhbərinin dili ilə Əfəndiyevə dişinin dibindən çıxanı söyləyib. Orada Elçin qorxaqlıqdan tutmuş intriqabazlığa qədər saysız ittihamlara "qonaq" edilib. 40 illik düşmənçilik artıq əxlaq sərhədlərini belə, aşmaqdadır. Qurultay yaxınlaşdıqca bu cür qarşılıqlı söz atışmaları daha da artacaq, daha da kəskin üslub alacaq, buna zərrəcə şübhə yoxdur.
Çünki məsələ yalnız sədr postu uğrunda savaş deyil. Məsələ həm də Anarın 2005-ci ildə heç kimin gözləmədiyi halda mandatsız qalması ilə bağlıdır. Bildiyimə görə, Rzayev 5 il əvvəl Milli Məclisdən kənarda saxlanılmasının günahını məhz Əfəndiyevdə görür. Bu yaxınlarda Anar müsahibə verib 2005-ci ildə ona deputatlığa namizədliyinin irəli sürülməsi ilə bağlı təklif gəldiyini, amma sonradan bu planın məqsədli şəkildə pozulduğunu demişdi. "Bəzi şeylər var, açıqlamaq istəmirəm",- söyləmişdi. O "bəzi şeylər"in baş qəhrəmanı məhz Elçin Əfəndiyevdir. Anar son anda onun mandatsız buraxılmasının məhz Baş nazirin müavininin müdaxiləsi olduğunu düşünür, hətta bu düşüncəsini ən yaxın çevrəsində dilə gətirməkdən çəkinmir. Amma Elçin sədrlik iddialarını gücləndirdikcə, Anarın həmin "bəzi şeylər"i geniş ictimaiyyətə açıqlamayacağı nə məlum?

Astroloji proqnoz

afgan73 — Fri, 19 Mar 2010 11:32:32 GMT

Astroloji proqnozu

Səbuhi Rəhimli təqdim edir

14 mart - 21 mart 2010-cu il

QOÇ - Mənfi enerjili Ayın bürcünüzdə qərar tutduğu günlərdə (16-18 mart) maksimum ehtiyatlı olun. Özünüzü infeksion xəstəliklərdən, əsəb sarsıntılarından qoruyun. Ümumiyyətlə, bu müddətdə aktiv fəaliyyətə bir qədər ara verməyiniz məsləhətdir. Pulla bağlı bütün riskli işlərinizi təxirə salın. Ulduzlar yalnız sevgi münasibətlərində uğurlar diləyir.

BUĞA - Qarşınızda maraqlı bir həftə durur. İstər qarşılıqlı münasibətlərdə, istərsə də maliyyə məsələlərində proseslər daha çox xeyrinizə olacaq. Bəzi yaxınlarınıza qarşı unutqanlığı aradan qaldırın. Əgər imkan düşsə ayın 18-də əyalətlərimizə səfər edin. O vaxta qədərsə maraqlı sövdələşmələrin iştirakçısı olacaqsınız. Fəaliyyətinizdə yeniliklər gözlənilir.

ƏKİZLƏR - Daimi ünsiyyətdə olduğunuz bəzi şəxslərlə mübahisələriniz gözlənilsə də, iş prinsipində heç bir problemlə rastlaşmayacaqsınız. Yaxşı olar ki, yeni layihələrdə təşəbbüskarlığı üzərinizə götürməyəsiniz. Əks təqdirdə bu məsuliyyətin altından çıxa bilməyəcəksiniz. Həftənin ortalarından pulla bağlı bir çox çətinlikləriniz səngiyəcək.

XƏRÇƏNG - Yaxın zamanlarda həyatınızda mübət dönüş başlayacaq. Amma o vaxta qədər ciddi sıxıntılar keçirəcəyiniz mümkündür. Bu səbəbdən də gərək həftənin bitməsini gözləyəsiniz. Yaxşı insanlarla münasibətlərinizi qorumağa çalışın. İndi sizə dost ayrılığı üzüntü gətirə bilər. Bütün neqativliklərdən yayının, mübahisə müstəvisinə isə ümumiyyətlə, yaxın gəlməyin.

ŞİR - İxtiyarınızda olan bu ərəfədə çoxlu sayda yeni simalarla rastlaşacaqsınız. Qonaq getmək və ya qəbul etmək, o cümlədən iş üslubunuzda müsbət dönüşlərin baş qaldırması ovqatınızı yüksəldə bilər. Şənbə günü müqəddəs ziyarətgahlara baş çəkməyi də unutmayın. Ailə-sevgi münasibətlərində kobudluq və ya radikallıq etməyin.

QIZ - Müəyyən qədər gərgin ərəfədir. Utopik düşüncələr sizi reallıqdan uzaqlaşdırmaqdadır. Özünüzü aldatmayın. İndi sizə yalnız öz potensialınıza arxalanmağınız lazımdır. Ailə-sevgi münasibətlərini arxa plana atmayın. Göy qübbəsi ayın 17-də sürprizlə rastlaşacağınızdan xəbər verir ki, bu da iş və ya maliyyə sahəsində mümkündür. Amma bu, o demək deyil ki, məhəbbət məsələlərində süstlük olacaq, əksinə, daha böyük uğur görəcəksiniz.

TƏRƏZİ - Axır ki, sizi narahat edən bəzi məsələlərə aydınlıq gələcək. Bu səbəbdən də təmasda olduğunuz bəzi insanlara münasibət və baxışlarınız dəyişəcək. Bu həftə büdcənizdə artım da mümkündür. Ulduzlar hər addımda Allahı yada salmağı, savab işlər görməyi tövsiyə edir. Ailə üzvlərinizlə daha mehriban davranın.

ƏQRƏB - Əsəbi həftə yaşayacaqsınız. Bir tərəfdən uğursuz maliyyə cəhdləri, digər tərəfdən ətrafdakıların sizi başa düşməməsi ovqatınızı təlx edə bilər. Amma gərək, heç olmasa, daxili inamınızdan yararlanasınız. İstirahət günlərində vaxt tapıb səfərə çıxmağa və ya heç olmasa, müqəddəs ziyarətgahlara getməyə çalışın. Yeni iş təkliflərinə tələsik razılıq verməyin.

OXATAN - Kifayət qədər uğurlu həftədir. Nəzərdə tutduğunuz planların əksəriyyəti öz həllini tapacaq. Pulla bağlı problemləriniz də bu həftədən qaydasına düşəcək. Boş söz-söhbətlərə, dedi-qoduya aldanmaqdansa, yaxşı mənada güc göstərin ki, nəyə qadir olduğunuz bilinsin. Yaşca sizdən böyüklərə mərhəmət göstərin. Sənədləşmə işlərində diqqətli olun.

OĞLAQ - Yaxşı olar ki, mart ayını bütünlüklə istirahətə həsr edəsiniz. Ağır fiziki işlər və digər fəaliyyət növü sizə o qədər də səmərə verməyəcək. Astroloji göstəricilər daxili orqanlarınıza diqqət etməyi də lazım bilir. İşgüzar sövdələşmələrdə kimlərisə aldatmağa çalışmayın, əksinə, hər bir təklifə səmimi yanaşın.

SUTÖKƏN - Məhsuldar həftə yaşayacaqsınız. Lakin məhsuldar olduğu qədər də problemli olacaq. Proseslər gah xeyrinizə, gah da zərərinizə işləyəcək. Bunun üçün mütləq müttəfiqlərinizin dəstəyinə arxalanmalısınız. Heç bir işi yarımçıq saxlamayın. Ailə-sevgi münasibətlərində yeni mərhələyə qədəm qoyacaqsınız. Ulduzlar uzaq səfərə çıxmağınızın əleyhinədir.

BALIQLAR - Bürcünüzün "hakim" olduğu bu son həftədə bütün sahələrdə uğurlarınız təmin olunacaq. Amma gərək, bu aralıqda cəhdləriniz ədalətli olsun. Maraqlı görüşlər, yeni təkliflər, maraqlı səfərlər yolunuzu gözləyir. Yalnız martın 17-də səhhətinizlə bağlı ehtiyatlı olmalısınız. Ulduzlar köhnə dostlarınızla əlaqə yaratmağınızı tövsiyə edir.

Cənnət Azərbaycan

afgan73 — Fri, 19 Mar 2010 11:20:26 GMT

Polad Alemdar:

"Qəbələ cənnətin özüdür"

Məşhur aktyor хarici turistləri Qəbələyə çağırdı

Azərbaycanda səfərdə olan "Kurtlar Vadisi" serialında əsas rolları canlandıran aktyorlar bu gün Qəbələ rayonunun təbiət mənzərələri ilə tanış olublar. Türkiyəli aktyorlara Qəbələnin tariхi, turizm potensialı, təbiəti barədə məlumat verilib. Qonaqlar, həmçinin istirahət zonaları, tariхi abidələrlə tanış olublar.Serial qəhrəmanlarının Qəbələyə səfərlərinin bu gün başa çatacağı, onların Türkiyəyə geri dönəcəkləri gözlənilir."Kurtlar Vadisi Pusu"nun baş rolunun (Polat Alemdar) ifaçısı Necati Şaşmaz Azərbaycanda olmaqdan böyük məmnunluq hissi keçirdiyini deyib. Qəbələ rayonunu çoх bəyəndiyini bildirən aktyor buranın böyük turizm potensialı olduğunu vurğulayıb. N. Şaşmaz hər kəsə Qəbələ kimi gözəl təbiəti olan bir məkanla tanış olmağı arzuladığını da deyib. Burada qış turizm mərkəzlərinin yaradılması üçün şəraitin olduğunu deyən məşhur aktyor хarici turistləri Qəbələyə çağırıb: "Biz Qəbələdə tam bir cənnətin içinə düşdük. Qəbələ cənnətin özüdür".
Qeyd edək ki, «Kurtlar Vadisi» serialının qəhrəmanları Polat Alemdar (Necati Şaşmaz), Abdulhey (Kənan Çoban), Ərhan (Ərhan Ufuk), Tuncay (Osman Vöber) və başqaları 2 gündür Azərbaycandadırlar.

Çağdaş Azərbaycan poeziyası

afgan73 — Thu, 18 Mar 2010 15:19:13 GMT

Çağdaş Azərbaycan poeziyasının istiqamət meylləri

Namiq Hacıheydərli

Azərbaycan ədəbiyyatının ən azı 3 min il yaşı var. Bunu qaynaqlar və çağdaş ədəbiyyatşünaslığımızın uğurları təsdiq edir. Dünyanın və eləcə də bu gün bəzilərimizin qabaqcıl mədəniyyət və ədəbiyyat yaradıcısı hesab etdiyi Qərbin bəzi dövlətlərində yazılı ədəbiyyat bir yana, şifahi xalq ədəbiyyatının mövcud olmadığı bir zamanda – 11-ci əsrdə Azərbaycanda ədəbiyyat elə bir zirvəyə yüksəlmişdi ki, artıq, özünə elmi-analitik baxış tələb edirdi. Bu tarixi zərurətdən Xətib Təbrizi kimi ədəbiyyatşünas meydana gəlmişdi. 11-ci əsrdə Xətib Təbrizinin timsalında Azərbaycan ədəbiyyatşünaslıq elminin yüksək səviyyədə olması sübut edir ki, ölkəmizdə bu elm hələ Xətib Təbrizidən bir neçə əsr əvvəl mövcud olmuş və onun yaradıcılığında professional səviyyəyə yüksəlmişdi. Hələ 7-8-ci əsrlərdə Musa Şəhəvat, İsmayıl ibn Yəsar, onlardan 1300-1500 il əvvəl Şərqdə peyğəmbər kimi tanınan "Avesta” yaradıcısı Zərdüşt, orta əsrlərdə Qətran Təbrizi, Nizami Gəncəvi, İmadəddin Nəsimi, Qazi Bürhanəddin, Məhəmməd Füzuli və bu kimi Azərbaycan ədəbiyyatında silsilə dağlara bənzəyən qələm adamlarının varlığını düşünəndə Azərbaycan xalqının böyüklüyü və mənəvi zənginliyi göz önündə canlanır. Azərbaycan xalqının minilliklər boyu yaratmış olduğu şifahi ədəbi nümunələri – bayatıları, atalar sözlərini, lətifələri, əkinçi nəğmələrini, sayaçı sözlərini, əfsanələri, nağılları, xalq mahnılarını və digər yaradıcılıq örnəklərini də buraya əlavə edəndə çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının nə qədər zəngin və dərin köklərə dayandığını və hansı xəzinədən qaynaqlandığını düşünmək hər bir azərbaycanlıda qürur duyğusunu oyadır. Tarixin bütün dönəmlərində olduğu kimi çağdaş ədəbiyyatımızda da poeziya aparıcı ədəbi yaradıcılıq növü olduğu üçün bu ədəbi növ üzərində bir qədər dayanmaq, diqqəti poeziyaya yönəltmək zərurətə çevrilir. Çağdaş Azərbaycan poeziyası məzmununa və istiqamət meyllərinə görə bir neçə qrupa ayrılır: Klassik Şərq və eləcə də klassik Azərbaycan poeziyası üslubunda yazıb-yaradanlar; Qərb ədəbiyyatı təsirilə yazıb-yaradanlar və ya bu üslubda yazmağa çalışanlar; Milli-mənəvi dəyərlər üzərində yazıb-yaradanlar. Bunlardan birincisini, yəni, klassik üslubda yazanların özünü iki qrupa ayırmaq mümkündür: Daha çox orta əsrlər Şərq ədəbiyyatının təsirilə ərəb-fars tərkibli söz və ifadələrdən geniş istifadə etməklə yazanlar. Bu qrupdan olanlar öz yaradıcılığında daha çox klassik şeir növlərindən – qəzəllərdən, təxmislərdən istifadə edir, nəzirə yazır və poetik ifadə tərzinə görə yeni bir söz deyə bilməyib daha çox klassik söz ustalarına, misal üçün Füzuliyə, Seyid Əzimə və digərlərinə bənzəməyə çalışırlar. Formaca və məzmunca klassik, poetik ifadə tərzinə görə yeni şeir yazmağa çalışanlar. Bunlar da birincilərdən o qədər fərqlənməyib ciddi uğurlar əldə edə bilmirlər. Nədən ki, əsrlərlə öncə yazılmış şeirlərin cazibəsindən çıxa bilmirlər. Birincilərdən üstünlükləri onların poeziya dilinin çağdaş oxucu dilinə bir qədər yaxın olmasıdır. Qərb ədəbiyyatı təsirilə yazanlar çalışdıqları və ya əməkdaşlıq etdikləri mətbuat orqanlarında ayrı-ayrı Qərb ədəbiyyatı nümayəndələrini nəşr etməklə, sanki, özlərinin başqalarından Qərb ədəbiyyatına, mədəniyyətinə daha yaxın olduğunu sübut etmək istəyirlər. Qərb ədəbiyyatı təsirilə yazanları da iki qrupa ayırmaq mümkündür: Qərb ədəbiyyatını daha öncül ədəbiyyat hesab edərək bu ədəbiyyatın və tərcümə olunmuş ədəbi örnəklərin təsirilə yazıb-yaradanlar. Bu qrupdan olanların ədəbi örnəkləri bəzən plagiatçılıq səviyyəsindən irəli getmədiyi üçün onları Qərb ədəbiyyatı təqlidçiləri də adlandırmaq mümkündür. Qərb ədəbiyyatı təsirilə eksperiment kimi yazılmış şeirlər. Ədəbiyyatda, özəlliklə poeziyada eksperiment qəbul olunmadığından və belə şeirlər bir çox hallarda poeziya ruhundan, bədii enerjidən məhrum olduğu üçün Azərbaycan ədəbi mühitində ayaq açmır, yerimir. Çağdaş Azərbaycan poeziyasında üçüncü yön, milli-mənəvi dəyərlərə dayanaraq yaradılan poeziya örnəkləridir. Say baxımından belə şeirlərin və şairlərin sayı milli ruha yabançı olan yazılardan və yazarlardan azdır. Ancaq, üç min illik Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində bütün dövrlərdə olduğu kimi çağdaş zamanda da milli-mənəvi dəyərlərə uyğun olmayan örnəklər ədəbiyyatımızda uzunömürlü olmayacaq. Azərbaycan ədəbiyyatında qədim və zəngin köklərdən qaynaqlanan, əsrlərlə yol gələn, Nəsimi poeziyasında zirvəyə yüksələn milli özünüdərk düşüncəsinin poeziyada təcəssümü, 20-ci əsrdə Əli Bəy Hüseynzadə, Hüseyn Cavid, Almas Yıldırım, Bəxtiyar Vahabzadə, Xəlil Rza Ulutürk, Məmməd Araz, Sabir Rüstəmxanlı poeziyasında daha geniş məzmun daşımağa başladı, azərbaycançılıq düşüncəsindən ümumtürkçülük, turançılıq səviyyəsinə yüksəldi. Bu yüksək məqsədlər millətin minillik istək və arzularından doğduğu üçün millətin ürəyinə yol tapdı. Yeni ədəbi nəsillərdən Elçin İskəndərzadə, Əkbər Qoşalı, Elçin Mirzəbəyli, Elxan Qaraxanlı, Vasif Süleyman, Rəsmiyyə Sabir, Həyat Şəmi, publisistika və nəsrdə Azər Turan, Güllü Yoloğlu, Azər Həsrət, Eluca Atalı, Aygün Həsənoğlu, daha gənc nəsildən Hafiz Hacxalıl, Ələmdar Cabbarlı, Günay Dağlı və başqalarının ədəbi səhnəyə gəlişinə və milli düşüncə daşıyıcısı kimi yetişməsinə zəmin yaratdı. Çağdaş dövr Azərbaycanda milli özünüdərk, kökəqayıdış düşüncəsinin genişlənməsində və gəlişməsində, turançılıq məfkurəsinin qol-qanad açmasında bəzi dərgi, qəzet və ədəbi qüvvələrin əməyi danılmazdır. Ancaq, bu yönümdə millət olaraq oxucuya gəldiyimiz yolu və ulu kökümüzü xatırladıb, gedəcəyimiz yolu bəlli etməkdə, hər cür yad, milli düşüncəyə yabançı təsirlərdən uzaq, tam milli qaynaqlara dayanan ədəbiyyatın yüksəlişində seçilən bir ədəbi qurum var: Bu, Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyidir. Artıq, 11 yaşına qədəm qoyan DGTYB tarix baxımından böyük olmayan zaman kəsimində bir neçə onilliyin işini görüb. Çağdaş Azərbaycan poeziyasında ümummilli ədəbi düşüncənin dərin kök salmasında gerçək addımlar atıb. İldə bir dəfə "Türkün səsi” antologiyasını, Türkiyədə iki hissəli "Çağdaş Azərbaycan şeiri” toplusunu, Azərbaycanda türksoylu xalqların ədəbiyyatından seşmələri ardıcıl nəşr etməklə dünya gənc türk yazarları arasında qarşılıqlı ədəbi əlaqələrin qurulması prosesini xeyli sürətləndirib. Qərb ədəbiyyatından plagiatçılığın, klassik ədəbiyyatımızda təkrar-təkrar deyilmiş ifadələrin və ərəb-fars tərkibli sözlərin bəzi yazarlarımız tərəfindən çağdaş ədəbiyyata gətirilməsindən və gətirənlərdən fərqli olaraq, DGTYB qardaş türk xalqlarının zəngin ədəbiyyatından və bu ədəbiyyatın dərin qatlarından faydalanmağın örnəyini yaradıb. Ədəbiyyata yeni gələn milli ədəbi qüvvələri ruhlandırmağa, qol-qanad verməyə çalışıb. Bu gün dünyada gedən kürəsəlləşmə prosesində milli özlüyümüzü və milli kaloritimizi qorumağa daha çox ehtiyac var. Dünyaya yad təsirlərdən qaynaqlanan, milli köklərə dayanmayan poeziya örnəkləri ilə deyil, milli kimliyimizin tərcümeyi–halı olan şifahi xalq ədəbiyyatımızla, Zərdüştdən, Dədə Qorquddan, Nəsimidən, Qazi Bürhanəddindən gələn milli, milli olduğu qədər də bəşəri Sözümüzlə çıxmalıyıq. Əks halda kürəsəlləşmə və ya qloballaşma deyilən əjdahanın yeminə çevrilə bilərik.

Ədəbi mühit

afgan73 — Thu, 18 Mar 2010 14:28:26 GMT

Salam Sarvan: "2008-ci ildə Kamal Abdullanın Nobelə namizədliyi rəsmən qeydə alınmışdı”

Bir müddət öncə şair Salam Sarvan mətbuata verdiyi müsahibəsində Azərbaycanın tanınmış yazıçısı, əsərləri bir neçə dilə tərcümə olunmuş Kamal Abdullanın Nobel mükafatına namizədliyinin verildiyini açıqlamışdı. Lakin Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) sədrinin müşaviri Rauf Aslanov "Azadlıq” radiosuna verdiyi açıqlamada bu qurum tərəfindən indiyəcən Azərbaycanda kiminsə namizədliyinin Nobel mükafatına irəli sürülmədiyini bildirib. Məsələyə aydınlıq gətirmək üçün Kultaz.Com şair Salam Sarvana bir neçə sualla müraciət edib.
- «525-ci qəzet»ə müsahibəndə Kamal Abdullanın Nobel ödülünə təqdim olunduğunu bildirmişdin.

AYB sədrinin müşaviri Rauf Aslanov deyir ki, Yazıçılar Birliyi heç kimin namizədliyini irəli sürməyib və indiyəcən Azərbaycanda kiminsə namizədliyinin Nobel mükafatına irəli sürülməsi söhbəti açılmayıb.
- Ola bilməz ki, AYB kimi nüfuzlu təşkilatın məmuru Nobel mükafatına təqdimolunma proesedurunu bilməsin. Bu, yeganə məsələdir ki, onların monopoliyasında deyil. Kamal Abdullanın namizədliyi tamam başqa xəttlə irəli sürülüb.
- Və AYO üzvü Rasim Qaracanın dediyi kimi «çıxdaş olunub»?
- Rasim ifadəni düz seçməyib. Tək ona görə yox ki, tonunda bir az əsəbilik var, həm də bu ifadə məsələnin təfərrüatını düzgün çatdırmır. Nobelə təqdim olunanların əksəriyyəti müsabiqənin həlledici mərhələsinə qəbul olunmur. Kamal Abdullanın namizədliyi isə rəsmən qeydə alınıb, bu barədə sənəd var. Yəni o, azsaylı namizədlərdən olub ki, adı Nobel komitəsinin «uzun siyahı»sına düşüb.
- Rasim Qaraca onu da qeyd edib ki, Azərbaycanda Nobel ödülünə layiq yazar yoxdur.
- Əvvəla, mən bədii mətnlərin dəyərini məhz Nobel mükafatı «standartlarıyla» müəyyənləşdirməyin tərəfdarı deyiləm. Mükafatı alanların əksəriyyəti Nobel nitqlərində səmimi etiraf eləyiblər ki, bu sürprizi gözləmirlərmiş. Yəni onlardan da layiqliləri var ki, kənarda qalıblar. İndi mənə aydın deyil, Rasim Qaraca «Nobelə layiq əsər» deyərkən nəyi nəzərdə tutur: o, bu mükafatın dəqiq kriterilərini bilir, yoxsa, onun özünün şəxsi «Nobel kriteriləri» var? Burada məsələ çox sadədi, İsveç Akademiyası tərəfindən namizəd irəli sürmək haqqı tanınan «İKS» sıradan birisi olmur və həmin «İKS» Kamal Abdullanı layiq bilib ki, təqdim eləyib. Nobel komitəsi də layiq bilib ki, 2008-ci ildə onu rəsmən qeydə alıb. Mükafat isə layiqlilərin içindən bir nəfərə – lap belə deyək ki, ən layiqlisinə verilib.

Edebi mühit

afgan73 — Thu, 18 Mar 2010 01:39:55 GMT

Azərbaycan ədəbiyyatı qısırlaşıbmı?

Son dövrlərdə cəmiyyətimizdə belə bir fikir formalaşdırılır ki, müstəqillik dönəmində Azərbaycanda ciddi ədəbiyyat yaranmayıb. Bilmirəm bu fikir haradan və nədən qaynaqlanır, amma fakt budur ki, bu gün müxtəlif təbəqələr zaman-zaman belə bir fikir söyləyirlər. Əsasən də yaşlı nəsildən olan ədiblərimiz. Son iyirmi ildə ədəbiyyat səhnəsinə çıxan və müstəqil Azərbaycan ədəbiyyatının təməlini qoyan bütün ədiblərə yazdıqlarından və yaşlarından asılı olmayaraq "gənc”, hələ püxtələşməmiş yarlıkı yapışdırılır.
Əlbəttə, bu adamlar Azərbaycan Respublikası qədər gəncdir. Azərbaycan, dünyanın yarısına nəzarət edən, böyük ideoloji maşına malik olan və ədəbiyyata xüsusi önəm verən Sovet imperiyası deyil. Amma Azərbaycan dünya səhnəsində özünə möhkəm yer tutan və sürətlə inkişafa doğru gedən bir ölkədir. Burada bütün sahələr sürətlə dəyişdiyi kimi, ədəbi zövqlər, ədəbi əsərlərin forması və məzmunu da dəyişir. Ola bilməz ki, insanlar bütün texniki nailiyyətlərdən istifadə etdiyi, ən son dəbdə geyindiyi, hər gün ən çağdaş musigiyə qulaq assdığı halda, ədəbiyyatçılardan mühafizəkarlıq, köhnəlik tələb etsin. Vallah, belə olmur.

Nasir xofu
Ədəbiyyatımız 80-90-cı illərdə müəyyən durğunluq dövrü keçirsə də, indi öz yüksəlişini yaşayır. Son illərdə, xüsusən poeziyada bir canlanma yaranıb. Bu da təbiidir. Ədəbiyyatı insanlar yaradır və müəyyən dövrdə ölkədə elə proseslər baş verdi ki, qələm adamları xeyli müddət bu hadisələrin təəssüratları ilə yaşadılar. Yəni bir növ depressiyaya düşdülər. Belə şeylər bütün xalqların taleyində olub. Vəziyyət normallaşdıqca, təəssüratlar da yazılara çevrilməyə başladı.
Böyük əsərlər böyük hadisələr fonunda yaranır. Biz böyük hadisələrin iştirakçısı olmuşuq. İmperiyanın dağılması, müharibə, dövlət quruculuğu. Bunların hamısı ədəbiyyatda öz sözünü deyir və deyəcək. Bu gün nəsrin axsaması istedadlı qələm sahiblərinin daha çox çörəkpulu dalınca qaçması ilə bağlıdır. Əlbəttə, ayrı səbəblər də var. Kiçik bir ölkədə bütün qələm götürənlərdən dahilik tələb etmək ən azından absurddur. Vaqif Səmədoğlu demiş: ”İstedad nöyüt deyil ki, onu dənizin dibindən çıxarasan”. İstedadı verən Allahdı. Bir də mühit.
Bizdə bütün sahələrdə istedad yetərincədir. Bunu məktəbli olimpiadalarında, şahmat turnirlərində gənc nəslin göstərdiyi nəticələrdən görmək olar. Qarşılaşdıqları mühit onların sonrakı inkişafına mane olur. Bu ədəbiyyatda da belədir. Postsovet nasirlərinin güclü dominantlığı, onların xarizması və xofu yeni nasirlərin inkişafına ciddi əngəllər törədir. Onların təqdir etdikləri yazarlar bu günkü reallıqlara cavab vermir, bu günkü reallıqlara cavab verənləri isə onlar təqdir etmir. Və onlar da bəyan edirlər ki, xanım ədəbiyyat artıq qısırlaşıb.
Azərbaycan poeziyasının qızıl dövrü
Amma poeziyada vəziyyət bir az fərqlidir. Postsovet şairlərimizin xofu nasirlər qədər güclü deyil. Bizim şeir ənənələrimiz də nəsrdən qat-qat qədimdir. Yeni dövr, yeni situasiya əvvələr Azərbaycan poeziyasında analoqu olmayan yeni əsərlərin yaranmasına gətirib çıxardı. Ümumən, mən hesab edirəm ki, bu gün poeziya Azərbaycanda bir intibah dövrünə qədəm qoymaqdadır.
Mən yazılarımın birində bu dövrü poeziyamızın "gümüş dövrü” adlandırmışam. Həmin yazıdan bəzi sitatlar gətirmək istəyirəm:
"XX əsrin əvvəllərini Azərbaycan ədəbiyyatının «qızıl dövrü» adlandırmaq olar. Bu günkü ədəbiyyatımız məhz həmin dövrdə yazıb-yaradan qələm sahiblərinin qoyduğu təmələr üzərində dayanır. Məhəmməd Hadi, Hüseyn Cavid, Mirzə Cəlil, Sabir, Abbas Səhhət, Cəfər Cabbarlı, M.S.Ordubadi, Səməd Vurğun, Mükayıl Müşfiq, Rəsul Rza, M.Şəhririyar… Deyərdim ki, bu dövr mədəniyyətimizin ən böyük renessans dövrüdür. Üzeyir Hacıbəyov və Qara Qarayev kimi nəhəng bəstəkarlarımız da bu illərdə fəaliyyət göstəriblər. İkinci sıçrayış dövrü ötən əsrin 60-cı illərində, «Xruşşov yumşalması» zamanı baş verdi. Bu illərdə Bəxtiyar Vahabzadə, İsa Hüseynov, Anar, Elçin, Yusif Səmədoğlu, kimi sənətkarlarımız ədəbiyyata yeni nəfəs, yeni ifadə tərzi gətirdilər. Daha sonra Əli Kərim, Məmməd Araz, Məmməd İsmayıl, Nüsrət Kəsəmənli, Çingiz Əlioğlu, Zəlimxan Yaqub kimi ədəbiyyat tariximizdə öz imzasını qoymuş şairlərimiz yetişdi. Əlbəttə siyahını xeyli uzatmaq da olar. Mən bu yazıda müstəqillik dövründə formalaşan poeziya barədə düşüncələrimi yazmaq istəyirəm və aydın məsələdir ki, müstəqillik dövründə yaranan ədəbiyyat özündən əvvəlkilərin üzərində dayanır. Amma bununla bərabər hesab edirəm ki, müstəqillik dövründə yaranan ədəbiyyat mahiyyətcə yeni bir ədəbiyyatdır və onu yaradanların dünya duyumunda əvvəlkilərdən müəyyən estetik fərqləri var. Bu fərq tamam ayrı bir zamanda formalaşan bir insanın düşüncə və duyğularıdır. Özü də bu düşüncə və duyğular uzun müddət qəbul edilməyib, bəzən indi də qəbul edilmir. Çünki, eyni bir zaman kəsiyində yazıb yaradan adamların arasında həm də zaman fərqi var. Bu zaman fərqinin aradan qalxması üçün də yəqin ki, müəyyən bir vaxt lazımdır, heç kim hökumət qərarı ilə uzun illər ərzində formalaşan dünya görümünü dəyişmir. Bir çox gənclərimizin yaşlı nəslə qarşı olan etirazı da onların içindəki «anlanmamaq» hissinin üsyanıdır.
Poeziyada növbəti sıçrayış
Poeziyamızdakı növbəti sıçrayış XXI əsrin ərəfəsində baş verdi. Bu dövrdə ortaya çıxan ədəbi nəsil, bir növ «60-cıların» mənəvi övladları idi, onların əksəriyyəti 60-cı illərdə doğulanlardır. Müstəqilliklə bərabər insanlara bir düşüncə sərbəstliyi də gəldi. Bu düşüncə sərbəstliyi fonunda isə poeziyaya yeni, özünəməxsus düşüncə tərzi olan insanlar gəldi. Adil Mirseyid, Adil Cəmil, , Qəşəm Nəcəfzadə, Qulu Ağsəs, Səlim Babullaoğlu, Murad Köhnəqala, Salam, Rasim Qaraca, Həmid Herisçi, Etimad Başkeçid, Zəhir Əzəmət, Xanəmir, Aqşin və s. kimi qələm adamlarımızın istetadı məhz bu illərdə parladı. Mənim yaradıcılığım da əsasən bu illərə təsadüf edir.Yeni Azərbaycanın ədəbi elitası da bu cür adamların sırasından formalaşır. Kimin istəyib-istəməməsindən asılı olmayaraq, bu belədir.
Ədbi elita gəncləşir
Siyasi elita gəncləşdiyi kimi ədəbi elita da gəncləşir. Gələcək ədəbiyyatımızın təməli qoyulur bu gün və deyim ki, bu çox uğurlu şəkildə edilir. Xüsusən də poeziya səhəsində. Bu gün yazılmış bir çox şeirləri dünya ədəbiyyatının ən yaxşı nümunələri ilə müqayisə etmək olar. Təəssüf ki, hələlik ədəbi tənqidin keyfiyyəti buna imkan vermir. Əlbəttə, Əsəd Cahangir, Aydınxan Əbilov, Nərgiz Cabbarlı və Səlim Babullaoğlunun bu yöndə müəyyən cəhdləri var, amma bu, yetərli deyil.
Şübhəsiz ki, bu gün yaranan ədəbiyyat köhnə təməllər üzərində durur, amma buna baxmayaraq, burada yeni şeylər də çoxdur. Bu illər ərzində Azərbaycanda istər nəsr, istərsə də poeziya sahəsində çox maraqlı əsərlər yaranıb”.
Mən indi də bu fikirdəyəm. Son iyirmi ildə poeziyada kifayət qədər özünü təstiq etmiş imzalar var. Əlbəttə, bizim yeni ədəbiyyat forma və məzmun etibarı ilə özündən əvvəlkilərdən fərqlənir. Bu da təbiidir. Ötən əsrin 30-40-cı illərində Səməd Vurğun, Suleyman Rüstəm, Rəsul Rza, Mikayıl Müşfiq və başqaları klassik poeziyadan fərqli bir ədəbiyyat ortaya qoyduqları kimi, bu günün ədibləri də öz zamanının mətnlərini ortqya qoyur.
Ədəbiyyatımızda nə çatışmır?
Elə şeylər var ki, ümumbəşəridir. Dünyada mədəniyyətlərin yaxınlaşması və sintezi gedir. Bu gün informasiya axını elədir ki, heç kim bundan qaça bilməz. İnternet demək olar ki, bütün informatik sərhədləri aradan götürüb. Lakin bu o demək deyil ki, ədəbiyyat milli zəmində olmamalıdır. Mən milli zəmin dedikdə klassikanı yamsılayanları nəzərdə tutmuram. Məsələn, Bakıda yeni bina tikirlər və bu bina öz görünüşü ilə Qız qalasına bənzəyir. Ancaq bu bina bütün müasir tələblərə və komforta cavab verir. Bax, ədəbiyyatımızda bu çatışmır.
Klassikanın yamsılanması heç kimə lazım deyil, çünki klassiklər daha dəyəli əsərlər yaradıblar, Avropanın yamsılanması da heç kimə lazım deyil. Nə burda, nə də Avropada. Musiqiçilərimiz və arxitektorlarımız zamanla daha çox bağlıdırlar. Amma istəsək də, istəməsək də, çağdaş ədəbiyyatımızda artıq bu, baş verməkdədir. Çünki ədəbiyyatı yaradan adamlar cəmiyyətin içində yaşayırlar. Cəmiyyətdə gedən proseslər, informasiya axını, yeni musiqi, yeni arxitektura onların düşüncəsinə, zövqünə öz təsirini göstərir.
Poeziyadan fərqli, nəsrdə bu proses zəif gedir. Forma və məzmun baxımından Kamal Abdullanın, Afaq Məsudun, Elçin Hüseynbəylinin əsərləri nəsrimizdə yenidir. Ədəbiyyatımızın həmişə bu tip əsərlərə ehtiyacı olub. Mən Kamal Abdullanı xüsusilı qeyd edərdim. O da bir yazıçı kimi özünü müstəqillik illərində təstiq edə bildi. Bədii ədəbiyyatda tarixlə sərbəst davranış dünya ədəbiyyatında yeni olmasa da, bizim ədəbiyyatda yenidir və Kamal Abdulla bunu çox ustalıqla edir. Bəlkə də ədəbiyyata və tarixə bu cür yanaşma Lütvi Zadənin "qeyri-səlis məntiq” -indən sonra yaranıb. Bu kəşf yalnız texniki sahələrə deyil, humanitar sahələrə də güclü təsir göstərib. Poeziyada mən bu təsiri daha çox Səlim Babullaoğlunun və Elxan Zalın şeirlərində görürəm. Belə mətnləri geniş şəkildə qavraya biləcək mühitin formalaşması üçün vaxt lazımdır və belə yazıların geniş kütlələr tərəfindən oxunmasına ümid etmək əsla düzgün deyil. Azərbaycanlı oxucu ilə Avropa və Amerika oxucusunu zövqləri heç də eyni deyil. Qərbdə postmodernist ədəbiyyatı oradakı postmodern həyat tərzi doğurdu. Bizdə hələlik belə bir cəmiyyət yoxdur, lakin Azərbaycan israrlı şəkildə Avropa birliyinə can atdığından, yaxın gələcəkdə bizdə də Avropa cəmiyyətinə uyğun bir cəmiyyətin yaranacağı ümidi yaradır. Hələlik isə biz dünya səhnəsində öz yerini axtaran bir Azərbaycanda yaşayırıq. Burada yaranan ədəbiyyat da bu cəmiyyətin ürünüdür.
İstedadla istedadsızlığın ölçüləri itib
İstər nasir olsun, istər şair, onlar öncə öz xalqına məxsusdurlar. Hər bir ədibin yaratdığı ədəbiyyat da öz xalqının ehtiyaclarından doğulur və öz xalqına xitmət edir. Çünki ədəbiyyat hər şeydən əvvəl dil faktorudur və dilin yaşamasında, inkişafında müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Uzun müddət inkişafdan qalmış Azərbaycan dili, indiki sürətli texnoloji zamanda yeni sözlər və terminlərlə zənginləşdirilməyə böyük ehtiyac duyur. Bu işdə bədii ədəbiyyatın, xüsusilə tərcümə ədəbiyyatının önəmli rolu var. Təssüf ki, indi bədii tərcümə ilə daha çox diletantlar məşğul olur. Son iyirmi ildə bədii ədəbiyyatın əsas çatışmamazlığı yaxşı mətnlərin yaranmasında yox, yaxşı əsərlərin təbliğinin yox dərəcəsində olmasındadır. Müvafiq qurumlar və onların məddahları cəmiyyətə daha cox aşağı çeşidli əsərləri sırımağa çalışır və belə bir fon yaradırlar ki, Sovet epoxası ilə ədəbiyyat da qurtardı. Azərbaycan ədəbiyyatının bu gününü təmsil edənlər cəmiyyətin ən aztəminatlı hissəsidir. Buna baxmayaraq onların yazdıqları xarici dillərə çevrilir və nəşr edilir. Anar müəllimin AYB-nin 75-illiyində etdiyi məruzədə xaricdə daha çox nəşr olunan ədiblər kimi adlarını çəkdiyi Elxan Zal, Qəşəm Nəcəfzadə, Səlim Babullaoğlu bunu öz imkanları səviyyəsində edirlər, hər hansı bir kömək olsa, bu daha geniş səviyyədə olar. Ədəbiyyatımızın xarici ölkələrdə təmsil olunmasında Səlim Babullaoğlu çox işlər görüb və görür. Amma bu onun entuziazmı sayəsində baş verir, müvafiq qurumlar bu işə sistemli dəstək versələr, ədəbiyyatımız dünya səhnəsində daha geniş spektrdə təmsil olunar.
Hesab etmirəm ki, Azərbaycan ədəbiyyatı qısırlaşıb. Sadəcə onu qısır görmək istəyənlər var və ədəbiyyat bazarında xaos hökm sürür. Bu gün bizdə istedadla istedadsızlığın ölçüləri itib. İstedadlılara kömək edin cənablar, istedadsızlar özlərinə yol tapacaq.

Ədəbi mühit

afgan73 — Thu, 18 Mar 2010 01:15:23 GMT

Azərbaycan ədəbiyyatının Seyfəttin Altaylıya borcu var...

Seyfəttin Altayli Mais Əlizadəyə müsahibə verib.

Türkiyədə Azərbaycan dili lüğətləri hazırlayıb çap etdirən Seyfəttin Altaylı həm də Rəsulzadədən müasir Azərbaycan yazıçılarına qədər cild-cild tərcümələr edib. Onunla AzadlıqRadiosunun İstanbul müxbiri Mais Əlizadə xüsusi olaraq "Oxu zalı" üçün söhbətləşib.

"Köç” romanına görə mənə verilən tərcümə qonorarının hamısını Bakıda Mövlud Süleymanlıya təqdim etdim...

Hüseyn Cavid Türkiyədə yaxşı tanınmır...

"Əsrimizin Siyavuşu” əsərini Türkiyə türkcəsinə çevirdim, amma öz imzamı qoymadım...

Şamo Arifin "Qınamayın məni” romanı heyrətamiz bir əsərdir...

Mən onları oxumuram. Günel Mövludun bir neçə əsərini oxuyub kənara qoydum...

Mais Əlizadə: Rəsulzadənin "Əsrimizin Siyavuşu” əsərini 1989-cu ildə Türkiyədə çap etdirdiyinizi bilirik. Azərbaycanla münasibəti "Əsrimizin Siyavuşu” vasitəsi ilə yaratdınızmı?

Seyfəttin Altaylı: Mən 1980-ci ildə universiteti bitirdim. Ancaq 5 il kənddə yaşamalı oldum.

M.Ə: Hansı universiteti bitirdiniz?

S.A: İstanbul universitetinin dil-ədəbiyyat fakültəsindən məzun oldum. Kəndə qayıtmağımın səbəbi - 12 sentyabr 1980-ci ildə Türkiyədəki hərbi çevriliş idi.
Iğdırın Dizə kəndində Rəsulzadənin "Əsrimizin Siyavuşu” əsərini ərəb əlifbasında oxudum ("Əsrimizin Siyavuşu Türkiyədə ilk dəfə 1923-cü ildə çap edilib - M.Ə.).
Ərəb əlifbasında olan əsərin dili də ağır idi. İndiki nəsillərin onu başa düşməsi qeyri-mümkün idi.

8 AY İŞLƏYİB ƏSƏRİ MÜASİR TÜRKCƏ İLƏ ÇAPA HAZIRLADIM

1985-ci ildə TRT-də "Türkiyənin səsi” radiosunun Azərbaycan redaksiyasında işə girdim.
Ankaradakı Azərbaycan Kültür Dərnəyinin üzvü idim. Oradakı ağsaqqallarımıza "Əsrimizin Siyavuşu”nun çap edilməsinin lüzumunu izah etdim.
Onlar da mənim fikrimə müsbət yanaşdılar və 1989-cu ildə əsər müasir Türkcə ilə çap edildi. Kitabı Arasoğlu imzası ilə çap etdirdim.

M.Ə: Niyə?

S.A: Çünki o vaxt Sovet ittifaqının tərkibində olan Azərbaycana getmə niyyətim vardı. Fikirləşdim ki, "Əsrimizin Siyavuşu”nu öz imzamla çap etdirsəm, oraya getməyimə problem yarana bilər.
Azərbaycana gedib-qayıdandan sonra o biri əsərləri öz imzamla çap etdirdim.”Əsrimizin Siyavuşu”nu 90-cı ildə Bakıda "Azərbaycan” jurnalında çap etdirdilər.

M.Ə: Onu sizin nəşrinizdən mən çapa hazırlamış və Arasoğluna minnətdarlıq bildirmişdim.

S.A: Azərbaycanla bağlı ədəbi fəaliyyətim bu şəkildə başlamışdı. Sonra Güney Azərbaycandan Həsən Məcidzadənin "Apardı sellər Saranı” kitabını çap etdirdim.
O vaxtlar Mövlud Süleymanlının "Köç” romanını tərcümə etdim.
TRT-də işləyəndə ezamiyyət götürüb İzmirə - müəllimimiz professor Əli Yavuz Akpınarı görməyə getdim.
Ondan Azərbaycan ədəbiyyatı ilə bağlı müsahibə aldım. Professor Akpınarın kitabxanasından "Köç” romanını götürüb kserokopiya etdim.
11 ay işləyib romanı çapa hazırladım.

BƏZİ SÖZLƏRİ BAŞA DÜŞMƏK ÇOX ÇƏTİN İDİ

Çünki əlimizdə heç bir lüğət də yox idi.
Bəzi kəlmələr dialekt sözləri kimi sadəcə Mövludgilin kəndində yaşayırdı. Azərbaycana gedəndə Mövlud Süleymanlı ilə tanış olub bəzi sözlərin mənasını ondan öyrəndim.
İstanbuldakı "Ötüken” nəşriyyatı "Köç”ü çap etdi. Kitab iki dəfə çap edilib. Romana görə verilən tərcümə qonorarının hamısını Bakıda Mövlud Süleymanlıya təqdim etdim.
O vaxt Azərbaycan təzəlikcə müstəqil olmuşdu - yazıçıların güzəranı ağır idi.

M.Ə: "Köç”dən sonra Süleymanlı ilə əməkdaşlığınız davam etdimi, yoxsa?

S.A: Əməkdaşlığımız bitdi. Ondan sonra Məmməd Arazın, Məmməd İsmayılın şeir kitablarını və Nəbi Xəzrinin "O uzaq gecə” povestini çapa hazırladım.
Bəxtiyar Vahabzadənin "Gülüstan” poeması və Xəlil Rzanın "Azadlıq” kitabı son 20 ildə çapa hazırladığım əsərlər olub.
Cənubi Azərbaycandan Şeyx Məhəmməd Xiyabaninin "Azadistan” adlı əsərini hazırladım.
Bəxtiyar Vahabzadənin "Gülüstan” və Xəlil Rzanın "Azadlıq” kitabları Türkiyədə çox maraqla qarşılandı.
Milli təhsil nazirliyi tərəfindən "Azərbaycan Türkcəsi sözlüyü” kitabım çap edildi.
”Azərbaycan Türkcəsinin deyimlər sözlüyü”nü çap etdirdim.
Üzərində 25 il işlədiyim "Müqayisəli ensiklopedik Azərbaycan Türkçəsi” kitabını

ÇAP ÜÇÜN BAKIDA HEYDƏR ƏLİYEV FONDUNA VERDİM

Hələ ki, kitabın çapından bir səs-soraq yoxdur.
Türkiyənin mədəniyyət və turizm nazirliyi də o kitabı çap etmək istəyir - yəqin ki, bir neçə günə o kitabı nazirliyə də təqdim edəcəyəm.
M.Ə: Gabriel Garsia Markes deyir ki, "Yüz ilin tənhalığı” romanında 42 qüsur görürdüm. Ancaq tənqidçilərin heç biri o qüsurlardan bircəciyini də görmədi. Sadəcə əsərin italyan dilinə tərcüməçisi 6 qüsuru görə bilmişdi. Siz tərcümə etdiyiniz yazıçı və şairlərlə münasibətinizi necə qurursunuz - indiyə qədər neçə qüsur yaxalaya bilmisiniz?

S.A: Yadımdan çıxmışdı - Kamil Əfsəroğlunun hekayələrini də çapa hazırlamışam.

Türkiyə Dini işlər qurumu Əfsəroğlunun kitabını çap etdi. Ruscadan, ingiliscədən, fransızcadan tərcümə asandır.
Çünki o dillərdən əsər tərcümə edəndə öz üslubunu yaradırsan.
Ancaq Türkcənin hər hansı bir şivə və ya ləhcəsindən tərcümə edəndə çox çətinlik çəkirsən - çünki yazıçının üslubuna toxuna bilmirsən.
Ona görə də frazeoloji ifadələrin və idiomların qarşılığını tapıb yerinə qoyanda işlər qəlizləşir.
Məsələn, Mövlud Süleymanlının "Köç” romanında belə bir ifadə vardı:

"QARAKƏLLƏLƏR DÜNYANIN BEL UZUNU YOL GEDİRDİLƏR”

O vaxt Mövludu tanımırdım - ona görə də bu cümləni Türkcədə səsləndirmək üçün çox fikirləşdim.
Məncə, Mövlud Süleymanlı burada ekvatoru nəzərdə tutmuşdu.Türklərin Şərqdən Qərbə köçlərini nəzərə alanda bütün köçlərin ekvator xətti üzərində olduğunu görürik.
Ona görə də mən o cümləni "Əzəldən əbədə” şəklində verdim.Dünya dairəvi olduğuna görə, ekvator xəttinin də ucu yoxdur.
Qarakəllələr Türk millətinin simvollarından biri olduğuna görə, romanda Türklər əzəldən əbədə kimi yol gedir.
Bunu Süleymanlıdan da soruşanda demişdi ki, "dünyanın beli uzunu” ilə gündoğandan günbatana gedən yolu nəzərdə tutur.
Üsluba toxunmayanda hər hansı əsəri başqa dil və ya ləhcədə səsləndirmək çox çətin olur.
Mənim hazırladığım sözlükdə 23700 deyim var. Ancaq indiyə qədər Türkiyədə hazırlanan ən qalın sözlükdə cəmi 10 min deyim var. Məncə, Azərbaycan Türkcəsi -Türkiyə Türkcəsindən daha zəngindir. Mən Cənubi Azərbaycanı da nəzərdə tuturam.

M.Ə: Kimlərlə daha rahat işləyirdiniz? İş prosesində yazar və ya şairlə əlaqəniz hansı səviyyədə olurdu?

S.A: Məmməd Arazın şeirlərində o qədər də çətinliyə düşmədim.”Köç” romanındakı dialekt sözləri məni çox məşğul etdi.

M.Ə: Əsərlərini çapa hazırlamazdan əvvəl yazıçılarla məsləhətləşirdinizmi?

S.A: Əlbəttə.Azərbaycana gedəndə görüşürdüm.

MƏMMƏD ARAZ BÜTÜN ŞEİRLƏRİNİ ÖZÜ SEÇDİ

Vahabzadə də eləcə. Xəlil Rzanın şeirlərini özüm seçmişdim. Xəlil bəyin kitabı Türkiyədəki milliyyətçi təbəqənin böyük rəğbətinə səbəb oldu.

M.Ə: Kitab bazarına baxanda Azərbaycan ədəbiyyatından tərcümə edilən, ancaq sizin ürəyinizdən olmayan kitablar görürsünüzmü?

S.A: Lüğətlər üzərində 25 il işləməsəydim, daha çox kitab çap etdirə bilərdim.
Məsələn, İsa Hüseynovun, Anarın, Əkrəm Əylislinin, Yusif Səmədoğlunun, Elçin Əfəndiyevin daha çox kitabının burada çap edilməsini istərdim. Şamo Arifin "Qınamayın məni” romanı heyrətamiz bir əsərdir. Sovet vaxtı rejimə qarşı bu qədər cəsur bir əsər yazmaq çox çətin olub.
Türkiyədə Əhməd Cavad yaxşı tanınsa da, Hüseyn Cavid yaxşı tanınmır. Cəlil Məmmədquluzadənin bütün əsərlərini çap etdirmək istərdim.
O, burada ən yüksək səviyyədə tanınmağa hamıdan çox layiqdir.
Vaqif Bayatlı Önər, Ramiz Rövşən, Əlisəmid Kür, Qulu Ağsəs - əsərlərinin Türkiyədə çap edilməsini istədiyim müəlliflərdir.

M.Ə: Azərbaycanın postmodernist ədəbiyyatını da izləyirsinizmi?

S.A: Mən onları oxumuram.Günel Mövludun bir neçə əsərini oxuyub kənara qoydum.

M.Ə: Bundan sonrakı fəaliyyətinizdə Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatına üstünlük verəcəksinizmi?

S.A: Məncə, biz Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatına diqqəti maksimum dərəcədə artırmalıyıq. Nəsur Mənzurinin kitabının Bakıda çap edilməsi mühüm hadisədir.Cənubi Azərbaycandan da görkəmli yazıçı və şairlərimiz çıxmalıdır.

M.Ə: Şəhriyar Bakını "Qızıl Kəbə” adlandlrmışdı...

S.A: Cənubda ədəbiyyatın güclənməsi oradakı milli-intellektual şüurun güclənməsinə səbəb olacaqdır.

Siyaset

afgan73 — Wed, 17 Mar 2010 23:57:13 GMT

YAP-çı deputat ictimaiyyətə çağırış etdi

Məlahət Həsənova: "Radikal dini cərəyanlara qarşı mübarizə aparmalıyıq"

Müxtəlif qeyri-ənənəvi dini cərəyanları, təriqətləri yayan missionerlər intellekti, müəyyən dərəcədə bilik səviyyəsi olan insanlara təsir etməyə daha çox üstünlük verirlər. Mütəxəssislər belə hesab edirlər ki, onlar bu cür insanları "ələ keçirməkdə" daha maraqlıdırlar. Millət vəkili Məlahət Həsənova bütün qeyri-ənənəvi dinlərə-missionerlərə qarşı öz etirazını bildirdiyini deyir: "Çox üzülürəm ki, Azərbaycanda da qeyri-ənənəvi dinlər, xüsusilə missionerlik fəaliyyəti var. İstər ifrat radikal vəhabizm, istər digər xristian missionerliyi, "yeqova şahidləri," istərsə də nurçuluq olsun, bunun fərqi yoxdur. İstənilən qeyri-ənənəvi və eyni zamanda radikal missianerlik xarakteri daşıyan dini cərəyanların əleyhinəyəm".
Azərbaycanın dünyəvi, hüquqi, dinin dövlətdən ayrı bir ölkə olduğunu deyən millət vəkili onu da bildirdi ki, Azərbaycan əhalisinin yüzdə doxsan doqquz faizi islam dininə mənsubdur. İslamın elm, müasirlik humanizm dini olduğunu deyən millət vəkili islamın əsl mahiyyətinə yiyələnməyimizin vacib olduğunu bildirdi: "Biz bir ziyalı kimi heç bir radikal dini cərəyanlara imkan verməməliyik və mübarizə aparmalıyıq".

Turizm İnstitutunda şair Səlim Babullaoğlu ilə görüş keçirildi

afgan73 — Wed, 17 Mar 2010 20:45:49 GMT

Martın 16-da Azərbaycan Turizm İnstitutunda şair Səlim Babullaoğlu ilə görüş keçirilib. Kultaz.Com-un verdiyi xəbərə görə, institutun təşəbbüsü ilə kitabxanada təşkil olunan görüşdə tələbələrlə yanaşı institutun müəllim kollektivinin də nümayəndələri iştirak ediblər. Tədbiri giriş sözü ilə açan institut kitabxansının müdiri Gülşən Mehdiyeva qonaq haqqında dinləyicilərə ətraflı məlumat verib. O, Səlim Babullaoğlunun çağdaş Azərbaycan poeziyasının tanınmış nümayəndəsi olmaqla yanaşı, onun çox böyük naşirlik və tərcüməçilik fəaliyyəti ilə məşğul olduğunu, dəfələrlə müxtəlif nüfuzlu beynəlxalq ədəbiyyat tədbirlərinin iştirakçısı olduğunu da qeyd edib. Səlim Babullaoğlu tədbirə görə həm institutun, həm Mədəniyyət və Turizm nazirliyinin rəhbərliyinə təşəkkür edərək turizm sahəsinin maraqlı, yeni və olduqca perspektivli sahə olduğunu dilə gətirib, institutun gələcək ilk məzunlarına uğurlar arzulayıb. Görüşün sonrakı hisssəsi dinləyicilərlə mükalimə üzərində qurulub. Qonaq tələbələrin ədəbiyyat, mədəniyyət, tarix, şəxsi həyat və çoxsaylı başqa mövzularda olan suallarını cavablandıraraq, ara-sıra həm öz şeirlərini, həm də dünya ədəbiyyatından nümunələri səsləndirib. Görüşdə Səlim Babullaoğlu ilə yanaşı gənc şair Fərid Hüseyn də iştirak edib ki, sonda o öz şeirlərindən nümunələr oxuyub.

Dəccallıq dünyanı məh edir

afgan73 — Mon, 15 Mar 2010 13:52:50 GMT

Darvinizm dünya tarixinin ən məntiqdən kənar, ən ağla sığmaz batil dinidir. Canlılığın hər detalında mükəmməl bir nizam və ağılın olmasına baxmayaraq, darvinizm bunların hamısının sözdə şüursuz və təsadüfi proseslərin məhsulu olduğu izahını verir. Protein laboratoriyalarda belə tək başına çıxarıla bilməyən son dərəcə kompleks quruluşda bir molekuldur və elektron mikroskopun altında bu cür kompleks həyatın olması insanı gerçək mənada heyran edir. Lakin darvinizm bu böyük yaradılış qarşısında da "Təsadüfən meydana gəldi" şərhini edir. Canlılar bir-birlərindən olduqca fərqli xüsusiyyətlərdə və keyfiyyətlərdə yaradılmış, sahib olduqları orqan və quruluşların bir-birlərinə çevrilməsinin qeyri-mümkün olduğu açıq və rədd edilə bilməz bir şəkildə ortaya çıxmışdır. Lakin darvinizm dünyadakı böyük canlı müxtəlifliyinin tək bir bakteriyadan törədiyini iddia edir. Darvinizmin iddialarının gerçək olduğuna, canlıların təkamül etdiyinə dair tək bir dənə belə dəlil yoxdur. Lakin buna baxmayaraq, darvinist jurnallar hər həftə yeni bir saxta fosil (qalıq) nəşr edirlər. Dünyada açıq bir nizam və ehtişam vardır. Lakin darvinizm bütün bunların sözdə xaosdan, qarışıqlıq və nizamsızlıqdan öz-özünə, kor təsadüflər nəticəsində ortaya çıxdığını iddia edir. Bu həqiqətlər gözlər önünə gətirildiyində darvinizmin dünya səviyyəsində qəbuluna ağıllı bir insanın hər hansı bir məntiq və dəlil tapa bilməsi qeyri-mümkündür.
Lakin bu aldatmaca hədəfinə çatmışdır. Hədislərdə dəccalın fitnəsinin bütün dünyanı bürüyəcəyi xəbər verilmişdir. Həqiqətən də bütün dünya dəccali sistem olan masonluğun təsiriylə batil bir sistemi şüursuz və düşüncəsizcə qəbul etmişdir. Hər millətdən, hər inancdan çox sayda insan bu batil sistemlə həmfikir olmuşdur. İnsanlar belə bir batil dinə uyğunlaşmasının özlərini çıxılmaz vəziyyətə salacağını təxmin edə bilməmişdir. Bir çoxu bu nəzəriyyəni həqiqətən də elmi zənn etmiş, bunu hər hansı bir nəzəriyyə olaraq görmüş və bunun öz dünyaları və öz gələcəkləri üçün nə qədər böyük təhlükələr ehtiva etdiyini anlamamışdır. Ehtiyatlı davrana bilməyən insanın sözdə təkamül keçirmiş bir heyvan olduğunu iddia edən bir yalanın insan, cəmiyyət və dövlətlər üzərində necə məhvedici bir təsir oyadacağını əvvəldən görə bilməmişdir. Azğın bir fikir sisteminin hər yandan özlərini əhatə etdiyini və uşaqlarına, ölkələrinə, yaşadıqları mühitə mənfi təsir göstərdiyini hiss edə bilməmişdir. Bu azğın fikir sisteminin ətraflarındakı hücumların, qırğınların, cinayətlərin, oğurluqların, əxlaqsızlığın, degenerasiyanın, anarxiyanın, müharibələrin, terrorun təməl səbəbini meydana gətirdiyini və get-gedə bu bataqlığın içinə batdıqlarını anlaya bilməmişdir. Uşaqlarına darvinizmi öyrətməyin onları pis əxlaqlı, üsyankar, degenerativ hala gətirəcəyini, insani xüsusiyyətlərdən uzaqlaşdıracağını düşünə bilməmişdir. Dəccali sistem olan masonluq o qədər hiyləgər bir şəkildə yaxınlaşıb, o qədər böyük bir oyun oynamışdır ki, insanların böyük əksəriyyəti fərqində olmadan, başlarına nə gələcəyini bilmədən bu oyunun əsiri olmuşlar. Hazırda dünyanın içində olduğu vəziyyət insanların bu qəflətin və darvinizm bəlasına əhəmiyyətsiz yanaşmalarının nəticəsidir.
İnsanların böyük qisminin fərqində olaraq və ya olmadan dəccalın müdafiə etdiyi həyat tərzinə tabe olmaqlarının, dəccaliyyətin dediklərini etmələrinin şübhəsiz, çox zərərli nəticələri olmuşdur. Dəccalın batil dininə tabe olmaq Allahın razı olduğu gözəl əxlaqdan, Rəbbimizin məmnun qaldığı şeylərdən uzaqlaşmaq mənasını verir. Dünyanın geniş hissəsində Quran əxlaqına uyğun olmayan bir həyat tərzinin davam etdirilməsinin təməl səbəbi budur. Allah Quranda insanların bir-birlərinə yaxşılığı əmr edib pislikdən çəkindirməsini nəsihət edir. Bu gün dünyanın bir çox yerində bu böyük məsuliyyət yerinə yetirilmir, tam əksinə, insanlar həmişə pis olana doğru istiqamətləndirilir. Allah insanları eqoizmdən, xəsislikdən, nankorluqdan, vəfasızlıqdan, mənfəət düşkünlüyündən, harama girməkdən, qısqanclıqdan, pis söz söyləməkdən və həmçinin ədalətsizlikdən, israfdan, qürurdan, özünü yüksək tutmaqdan və hirsdən çəkindirmişdir. İndiki dövrdə isə bir çox cəmiyyətdə bu əxlaq anlayışının tam əksi yaşanır. Qurana tabe olan müsəlmanlar arasında qarşıdakının nəfsini öz nəfsindən öndə saxlamaq, ona hər mövzuda mütləq öncəlik vermək əsasdır. Lakin indi insanların böyük bir qismi yalnız öz mənfəətlərini güdür və bu yolda hörmətdən düşürən rəftarlara belə tənəzzül edirlər. Qurana görə, haqsız yerə can almaq haramdır. Hazırda isə işlənən cinayətlərin sayı heyrətamiz dərəcədə çoxdur. Qurana görə, hər bir kəs başqasının haqqını güdməyə cavabdehlik daşıyır. Halbuki bu an dünyanın bir çox ölkəsində sistem insanların bir-birlərinin haqqını əlindən alma, bir-birlərini aldatma sistemi üzərinə qurulmuşdur. Qurana görə, malın ehtiyac olandan çoxu yoxsul olana verilir . Yenə dünyanın bir çox ölkəsində indiki sistemdə yoxsul davamlı olaraq daha da çox istismar edilərək sanki yox edilməyə çalışılır və varlı olan isə daha çox mala sahib olmağa can atır.
Allahın Quranda ifadə etdiyi əxlaqın tam tərsinin yaşanması dəccalın qurduğu sistemin bir nəticəsidir. İnsanların böyük əksəriyyəti dəccalın sisteminə tabe olmağın bir nəticəsi olaraq fərahlıq içində yaşaya biləcəyi halda yaşaya bilmir, xoşbəxt ola biləcəyi halda ola bilmir və nemətlərə qovuşa biləcəyi halda isə bərəkətsizlik içində yaşayırlar. Dəccalın sistemi insanlar üçün böyük kabus və bir bəla olmuşdur.
Lakin dəccaliyyət artıq fikrən ölmüşdür. Masonların bütün oyunları ortaya çıxarılmış, yox edilmişdir. Dəccaliyətin ayaq üstə durub tutacağı heç bir budaq qalmamışdır. Bununla belə, dəccaliyyət insanları artıq daha çox aldada bilməməkdə və darvinizm aldatmacasına da heç kimi inandıra bilməməkdədir.
Bunu Allahın izni ilə gələcəkdə də edə bilməyəcək. Çünki Allahın vədinə görə, batil mütləq yox olub getməyə məhkumdur. Allah bu nizamı insanların Allahın qədrini gərəyi kimi təqdir edə bilməsi, haqq olanı açıq görə bilməsi üçün yaratmışdır. Yoxsa şübhəsiz, dəccal sistemini ortadan qaldırmaq və Quran əxlaqını bütün dünyaya hakim etmək üçün Allahın "ol" əmri kifayətdir. Dəccal öz tələsini böyük və güclü sanmışdır. Halbuki Allahın tələsi qarşısında ziyana uğramışdır. Aləmlərin Rəbbi olan Allah ayələrində belə bildirir:
"Əgər o məmləkətlərin əhalisi iman gətirib çəkinsəydilər, sözsüz ki, onların başlarına göydən və yerdən bərəkət yağdırardıq. Lakin onlar (öz peyğəmbərlərini) yalançı hesab etdilər, Biz də onları qazandıqlarına görə məhv etdik.
Məgər o məmləkətlərin əhalisi əzabımızın onlara gecə yatarkən gəlməyəcəyinə əmin idilərmi?
Və ya o məmləkətlərin əhalisi əzabımızın onlara gündüz oynayıb əylənərkən gəlməyəcəyinə arxayın idilərmi?
Yaxud Allahın onları dolaşdırıb bəla toruna salmayacağına əmin idilərmi? Allahın dolaşdırıb bəla toruna salmayacağına özlərinə zərər eləyənlərdən başqa heç kəs arxayın ola bilməz!”("Əraf” surəsi 96-99)
Ağıl və vicdan sahibi olan hər bir insan ağılın, məntiqin, vicdanın və elmin göstərdiyi həqiqətə tabe olmaqla hər varlığı Allahın yaratdığı həqiqətini qəbul etməyə məsuliyyət daşıyır. Şübhəsiz, uca Rəbbimizin insanların tərifinə, təslimiyyətinə, təqdir və ibadətinə ehtiyacı yoxdur. Ehtiyacı olan yalnız insanın özüdür. Allaha qarşı özünü yüksək tutmaq insana dünya və axirətdə ziyandan başqa bir şey gətirməyəcək. Allaha təslim olmaq isə dünyada xeyirli və gözəl bir həyatın, axirətdə isə bu dünya ilə müqayisə edilə bilməyən sonsuz və böyük nemətlərə qovuşmağın bir vəsiləsidir. Amma hamısının üzərində insana ən böyük mükafat Allahın razılığı olacaq.
Dəccalın uduzması isə sonsuzadək davam edəcək. Darvinizmin çöküşü bunun ən əhəmiyyətli göstəricisidir. Önəmli olan bundan sonra vicdanın göstərdiyi yola tabe olub bir ömrü dəccalın əsiri olaraq keçirməməkdir. Əgər bir insanın ağlı və şüuru yerindədirsə, edilməsi lazım olan budur.
Hər varlığın sahibi və hakimi olan Allah bir ayəsində belə buyurur:
Rəbbinizə dönün. Əzab sizə gəlməmişdən əvvəl Ona təslim olun. Sonra sizə heç bir kömək olunmaz!
"Qəfil əzab özünüz də bilmədən başınızın üstünü almamışdan əvvəl Rəbbinizdən sizə nazil edilmiş ən gözəl sözə (Qurana) tabe olun!” ("Zumər” surəsi 54-55)

Zərdüştün şikayəti

afgan73 — Mon, 15 Mar 2010 12:18:03 GMT

Səlahəddin XƏLİLOV

Mübarək gecələrin birində böyük Zərdüştün ruhu röyamda müsafirim oldu. Özü də tək deyildi, əshabələri ilə birlikdə. Bir tərəfində Əflatun öz nurlu siması ilə və nuru təbliğ edən yeni əflatunçularla birlikdə. Digər tərəfdə isə gah Mefistofel, gah da Nitsşe qiyafəsində görünən nahamvar bir kölgə. Hərdən də mənə elə gəlirdi ki, bu kölgə elə mənim (bizim) öz kölgəm(iz)dir: üzərimizə düşən nurun dərəcəsi artdıqca, kölgəmiz də böyüyürdü. Və biz nuru qoyub kölgəmizlə uğraşırdıq. Zərdüşt çox qəzəbli və zəhmli idi. "Siz özünüzü çoxdan itirmisiniz və öz həyatınızdan daha çox, kölgənin həyatı ilə yaşayırsınız. Artıq iki dəfə mənim sizə miras qoyduğum irs oğurlanıb, siz göz yummusunuz. İndi üçüncü dəfəyə daha dözə bilmirəm, – dedi.
Böyük Hörmüzü Əhrimənə bərabər tutduğunuza görə gücsüz düşdünüz, tale sizə yar olmadı və Makedoniyalı İskəndər sizdən zəif ola-ola sizə üstün gəldi. Öz müəllimi Aristotelin tövsiyəsi ilə mənim sizə miras qoyduğum ən dəyərli sərvəti – Avestanı gizlincə olaraq öz şəhərinə – İskəndəriyyəyə apartdırdı. İzi itirmək üçün yerdə qalan nüsxəni yandırtdı. Min illər sonra İskəndərin bizdən götürdüyü və İskəndəriyyədə yenidən, başqa ad altında işıq üzü görən təlimləri (hermetizm, qnostisizm) siz də sanki yeni bir şey kimi, onların xidməti kimi qəbul etdiniz. İndi mənim öz vətənimdə fikirlərim təhrif olunur, əleyhimə hədyanlar yazılır.
Adımdan sui-istifadə edilməsinə, ideyalarımın tərsinə çevrilməsinə, onların oğurlanıb Qərb dəyərləri kimi təqdim olunmasına göz yumduğunuz bəs deyil, Əhrimənin Nitsşe qılığında yenidən zühuruna və hətta onun hədyanlarının təbliğ edilməsinə də göz yumursunuz.
Sən ey Səlahəddin Əyyubinin adını daşıyan insan! O vaxt sənin əcdadın Tövhidi – İbrahim dinini – İslam dinini xaçpərəstlərin yürüşündən, böyük İsanın dinini təhrif edənlərin təcavüzündən qorudu... Məgər səndə o böyük qüdrətdən, əzəmətli nurdan bir zərrə, ya əlamət qalmayıbmı ki, Haqqı qorumaq üçün heç olmasa bir addım atasan!?”
Dedim ki, məgər qaranlığa, kölgəyə qarşı vuruşmaq asandırmı? Axı, mən elə böyük vergi və ya nur sahibi deyiləm... Bu çətin iş üçün ya ulu əcdadlarımızın qılıncı, ya peyğəmbər əleyhissəlamın nuru gərək deyilmi? Sənin özünü də təktanrıçılıqdan ayırıb bütpərəst elan ediblər və sənin öz nurun özünə kölgə salır, atəşin özünü yandırır. İndi sən bizə nə kömək edə bilərsən ki?!
Dedi: "Bil və agah ol ki, mən heç vaxt bütpərəst olmamışam, şərin təmsilçisi olan Əhriməni də heç vaxt Allah səviyyəsinə qaldırmamışam. Mənim tərənnüm etdiyim Tanrı – Xeyir Allahıdır. Axı, Xeyirin, Haqqın, Gözəlliyin tək Allaha məxsus olduğunu siz müsəlmanlar da qəbul edirsiniz. Mənim dinim də hənif dindir.” Bu arada o, gözlərimə İbrahim əleyhissəlam simasında göründü. O dedi ki, "əslində həmişə vahid bir din olub və bütün peyğəmbərlər insanlara vahid Allahdan müjdə gətiriblər. Sadəcə insan övladı vəhyi dəyərləndirə bilməyəndə, gah kölgənin, qaranlığın vahiməsinə, gah da odun, atəşin parıltısına səcdə edibdir. Peyğəmbərlərin gətirdiyi nuru qoyub, narı (odu) seçiblər. İndi sən kölgə ilə vuruşmağın çətinliyindən danışırsan. Bəli, o yerini dəyişir, simasını dəyişir, kiçilir, böyüyür və bəzən heybətli olur. Amma unutma ki, kölgə elə bizim kölgəmizdir və nurun sayəsində yaranır. Allah Təala sənə də o nurdan pay verib. Sadəcə olaraq sən gərək üzünü həmişə nura tərəf tutasan, onda kölgə arxanda qalacaq və sənin üçün qorxusu olmayacaq. Amma nura arxa çevirsən, öz kölgən həmişə qarşını kəsəcək”.
Bu sözlər mənə tanış gəldi. Avqustin və Cübran da vaxtilə belə demişdilər.
Yadıma başqa bir hekayət də düşdü. Volqaboyunda (yeri gəlmişkən, M.Boysun versiyasına görə, zərdüştilik təlimi Volqaboyunda yaranmışdır) yaşayan İzergil qarının nağıllarından birinin qəhrəmanı – Danko öz qəlbini yandırıb onun işığı ilə insanlara yol açır. İblisliyin timsalı olan "fövqəlinsan”, qadının qartalla izdivacından doğulmuş, özünü hamıdan üstün tutan qəddar Larra isə bu nağılın Dankoya əks qütb olan başqa bir personajıdır. Xeyir və Şərin vəhdəti! Alovun nur saçmaq və yandırıb yaxmaq xisləti!
İndi Hörmüz yaddan çıxmış, Əhrimən daha yaşarı olmuşdur. F.Nitsşenin "fövqəlinsan”ı da Dankonu yox, Larranı xatırladır, Faustu yox, Mefistofeli, arifləri yox, iblisləri andırır. Bəs Nitsşe ideallarını yaymağa çalışanlar kimlərdir?
İndi öz qəlbinin atəşi ilə başqalarına işıq saçanlara rast gəlməsək də, Əfqanıstanda, Pakistanda, İraqda hər gün başqalarını da oda yaxmaq üçün özünü oda yaxanların "qəhrəmanlıqlarını” eşidirik. Nur nara çevrilir. "Fövqəlinsanlar” işıq yox, od saçırlar.
Və düşündüm ki, Zərdüştü narahat edən yəqin insanların atəşə münasibətdə ünvanı səhv salmaları olmuşdur. Nitsşe bir yana qalsın, indi Cavidin İblisi də az qala müsbət qəhrəman, "fövqəlinsan” kimi təqdim olunursa, onda özünü İblisə təslim etmiş insanlar günü-gündən artmazmı?
İblisdən yapışanların həyat hərisliyi güclənirsə və ilahi ideala doğru gedənlər cismani ölümü özlərinə həmdəm edirlərsə, zaman kimin xeyrinə işləyir? Bu dünyada artanlar kimdir, azalanlar kim?
Əslində həqiqi böyük inam sahiblərinin ömrü boyu Haqqa qovuşmağa can atan, "Ənəlhəqq” zirvəsinə yüksələn şəxslər üçün cismani ölüm elə böyük bir faciə deyil. Sağlığında tərki-dünya olanlar dünyanı tərk etməklə heç nə itirmirlər. İtirən – yerdə qalanlardır ki, onların nəfslərinin işıqlanması naminə yazıla biləcək yeni-yeni əsərlərdən məhrum olurlar. Allah dərgahına gedənlər, əbədi Haqqa qovuşanlar ölüm şərbətini bir mey kimi başlarına çəkirlər. C.Rumi Peyğəmbərə istinadən deyir: "Ölməzdən əvvəl ölmək lazımdır”. Başqa bir beytdə Rumi M.Həllacın "Mənim həyatım ölümümdə, ölümüm həyatımdadır” sözlərini misal gətirir. Təsadüfi deyil ki, Mənsur Həllac "mənəm Haqq” dediyi gündən fani dünyanı tərk etməyə özü səy göstərmişdir. M.Bayat və Məhəmməd Əli Camniyyənin yazdıqlarına görə, Mənsur Həllac hələ 913-cü ildən – özündə Haqqı bulduqdan sonra Bağdad əhlinə müraciətlə "Ey müsəlmanlar, məni öldürməklə mənə yaxşılıq edərsiniz”, – deyirmiş. Sonra üzünü Allaha tutub deyirmiş: "Bu adamların günahlarına görə məni cəzalandır”. Buna görə də Mənsur Həllacı bəzən müsəlmanların İsası adlandırırlar. Bu hekayəti ona görə yada salırıq ki, o, təkcə Mənsur Həllac üçün deyil, bütün sufilər üçün səciyyəvidir. Onlar üçün kiçik bir mənəvi itki, nəfsə güzəşt faciə olduğu halda, cismani dünyanın hər hansı bir sərvəti, həyat da daxil olmaqla önəmli deyil. Maddiyyatdan imtina əzmi təsəvvüfün yüksək qatı, zirvəsi yox, təməl daşı, başlanğıcıdır. Bunu bacarmayanlar hikmət əhli ola bilməzlər. Onların fikrinə görə, "nura qovuşa bilməyənlərin qisməti nardır” (Əbu Turxan). "Nur” və "nar” eyni məzmunun iki kənar təzahür halı, iki qütbüdür. Hər şeyin başlanğıcını odda görən Heraklit də zəka işığını odun inkişafının ali məqamı kimi götürür və hər şeyin əsasını "həqiqi işıqda” görürdü ki, bu da onun Allah (Zevs) anlamına mütabiq idi. Aristotel də intellekti (nous) insan qəlbində ilahidən yanan işıq kimi izah edirdi.
Daha sonra hermesçilikdə (hermetizm) və yeniplatonçuluqda geniş şəkildə əks etdirilən nur-zəka paraleli yeni dövr Qərb fəlsəfəsində inkişaf etdirilmişdir. Cordano Brunonun fikrinə görə, "dünyada işıq və qaranlıq, elm və nadanlıq arasında daimi müharibə gedir”. Volter isə yazır ki, "həqiqət öz məxsusi işığı ilə parlayır. Ona görə də, ağılları tonqal şöləsi ilə maarifləndirmək cəhdi əbəsdir”. Tonqallar cəhənnəmdə və ərafda lazım olur. İşığın nur və tonqal təzahürləri A.Dantenin "İlahi komediya”sında da öz əksini tapmışdır. Dantenin "xidməti” bundan ibarətdir ki, təkcə nurun yox, atəşin də əbədiyyətini vəsf edir.
Qərb fəlsəfəsində işığın həqiqət və zəkanın metaforik obrazı kimi götürülməsi "Bibliya” ilə yanaşı, Zərdüştilik və hermesçiliklə (hermetizm) də sıx surətdə bağlıdır. Yeri gəlmişkən, digər yunan allahlarından fərqli olaraq, Hermesin adı ilə bütöv bir təriqətin və fəlsəfi-mistik biliklər sisteminin bağlanması olduqca önəmli bir kənaraçıxmadır. Böyük filosoflar yetişdirmiş qədim Yunanıstanda allahlar yalnız metaforik rol oynayırdı və onların fəlsəfə ilə "məşğul olmasına” ehtiyac yox idi. Belə olan təqdirdə, Şərq mistisizmi ilə, məhz Şərq üçün səciyyəvi olan əl-kimya, astrologiya, magiya sahəsindəki biliklərlə zəngin olan belə bir təlim hansı ictimai bazada formalaşa bilərdi? Maraqlıdır ki, bu cərəyan b.e.ə. III əsrə qədər mövcud olmamış və ancaq Makedoniyalı İskəndərin Şərq ölkələrinə yürüşündən sonra yayılmışdır. Biz "Hermes” adının Zərdüştilikdəki "Hörmüz” adı ilə oxşarlığından və ya Makedoniyalı İskəndərin göstərişi ilə "Avesta”nın məlum iki nüsxəsindən biri yandırıldıqdan sonra, o birisinin müəmmalı surətdə "itirilməsindən” deyil, sadəcə, təlimin məzmunundan, mistik formasından və ilahi işığın ontoloji ilkinliyinə əsaslanmasından çıxış edirik. Tarixən Allah kəlamları həmişə peyğəmbərlər tərəfindən təqdim olunur. Və buna müvafiq olaraq Ahura Mazdanın (Hörmüz) mövqeyini açıqlayan tarixi şəxsiyyət – Zərdüşt, onun kitabı isə Avesta adı ilə məlumdur. Bəs Hermes təlimi hansı peyğəmbərin, hansı tarixi şəxsin adı ilə bağlıdır? Bir sözlə, suallar çoxdur və bu röya müəmmaları bir qədər də artıraraq, məni yeni axtarışlara sövq etdi.

Saxta erməni soyqırımna dəstək verən İsveç türkiyəli xakkerlerin yeni hədəfi oldu

afgan73 — Mon, 15 Mar 2010 12:13:01 GMT

Saxta erməni soyqırımı qanununun ABŞ Konqresinin Xarici əlaqələr komitəsində qəbul edilməsindən sonra, İsveç parlamenti xarici əlaqələr komitəsində də təsdiqlənməsi türk xakkerləri qəzəbləndirib.SİA-nın Türkiyənin "Bugün" qəzetinə istinadən verdiyi xəbərə görə, türkiyəli xakkerlər, İsveç Parlamentində 1915-ci il hadisələrilə bağlı erməni iddialarının tanınmasını nəzərdə tutan qanunun, bir səs fərqlə qəbul edilməsindən sonra, İsveçin bəzi elm-təhsil qurumlarının saytlarını dağıdıblar. Çökdürülən saytlar arasında bu ölkənin məşhur elmi-araşdırma institutları, SICS, Santaanna, Viktoria və Interactive Enstituenin rəsmi saytları da var. Dağıdılan bəzi saytların ünvanları belədir: www.sics.se/news/list www.sics.se/ztest.php www.tii.se www.viktoria.se www.santaanna.se

Klintonun Sarkisyana zəngi İrəvanda narahatçılıq yaradıb

afgan73 — Mon, 15 Mar 2010 12:03:47 GMT

ABŞ-ın dövlət katibi Hillari Klintonun Serj Sarkisyana zəng edərək onu Barak Obamanın adından "Beynəlxalq nüvə təhlükəsizliyi” sammitinə dəvət etməsi İrəvanda ciddi müzakirələrə səbəb olub.Ermənistan mətbuatı "Daşnaksütyun” partiyasının bununla bağlı bəyanatını yayıb. Daşnak partiyası Serj Sarkisyanın ABŞ-a dəvət olunmasını 24 aprel qondarma erməni soyqırımının qeyd olunması ərəfəsində Ermənistan üçün qurulan tələ kimi qiymətləndirib. Bu ərəfədə məlum olub ki, Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan ABŞ dövlət başçısı Barak Obamanın Vaşinqtona dəvətini qəbul edib. Bu barədə Ermənistan prezidentinin mətbuat xidməti xəbər yayıb. Qeyd edək ki, Türkiyənin baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğanın da sammitə qatılacağı gözlənilirdi. Lakin qondarma erməni soyqırımı qətnaməsinin Konqresin Xarici Əlaqələr Komitəsində qəbulundan sonra baş nazirin ABŞ-a səfəri qeyri-müəyyən olaraq qalır.

Xvarna – Bolluq İlahəsi

afgan73 — Mon, 15 Mar 2010 10:32:49 GMT

Lalə Mehralı

Xvarna Azərbaycan türklərinin ən qədim və müqəddəs bayramlarından biridir. Qədim mənbələrə görə, Xvarna Bayramı türklərin Novruzdan sonra ikinci böyük müqəddəs bayramıdır. Xvarna bəşəriyyətin ilk fəlsəfi-elmi və müqəddəs kitabı olan Avestada xatırlanır. Zərdüşt Peyğəmbərin dövründə bu bayram çox möhtəşəm bir formada keçirilirmiş. Bayramın elementləri Novruz Bayramının əsas elementlərini özündə daşıyır. Xvarna Bayramı hər il oktyabrın 8-də qeyd olunur.

Zərdüşt təqvimində hesablamalar Günəşin hərəkətinə əsasən təyin edildiyindən hicri-qəməri təqvimindəki kimi hər il on gün qabağa keçmir və miladi tarixlə üst-üstə düşür. Bu dinin məziyyətlərinə görə, heç bir bayram səbəbsiz yerə qeyd olunmur, o cümlədən Xvarna. Xvarna sözünün anlamı nədir? Xvarna Tanrının bolluq, bərəkət və xeyirli işlərə nəzarət edən mələyidir. Xvarna Bolluq, Bərəkət və Xeyir İşlər Simvoludur. Azərbaycan türklərinin ilk dini olan Zərdüştlüyə (Mazd Yasna) görə, Xvarna İlhalərdən birinin adıdır. Bu barədə qədim mənbələrdə bəzi məlumatlar var. İnsanlar payızda məhsul yığımı zamanı torpağın nemətlərindən Od vasitəsilə Tanrıya qansız qurban verərlərmiş. Bununla zərdüştilər Tanrıya onlara bəxş etdiyi nemətlərə görə minnətdarlıq ifadə edər və bu nemətlərdən hazırlanmış yeməkləri Tanrıya təklif edərlərmiş. Zərdüştlükdə Xvarna insana işıq, uğur, bərəkət gətirən, ona həqiqi azadlığın mənasını anladan ilahi qüvvə kimi dəyərləndirilir. Ən əsası isə, vicdan və seçim azadlığıdır ki, bunların köməyilə insan öz indiki və gələcək taleyini özü müəyyən edir. Avestaya görə, indiki həyatımız, bizim keçmiş həyatımızda etdiyimiz əməllərin nəticəsinə uyğun olaraq öncədən müəyyən edilib. Xvarna insana həyatında dəyişiklik etməyə, onu qara qüvvələrin tilsimindən, cadugərlərin sehrindən, zalımların zülmündən azad olmağa, köhnə, dəyərsiz və lazımsız nə varsa, unutmağa şans verir. 10 min illik Bərəkət bayramı Ümumiyyətlə, Xvarna Bayramının yaşının Zərdüştlüyün yaşı qədər olması güman edilir. Bu zaman bayramın 10 min illik tarixi əhatə etdiyi məlum olur. Tarixin sonrakı dövrlərində yad mədəniyyətlərin təcavüzünə və işğala məruz qalmış Azərbaycanda bu bayramın getdikcə unudulması dövrü başlayıb. Xürrəmi Hərəkatı dövründə də bu bayramın keçirildiyi haqda məlumatlar var. Təəssüf ki, ərəb işğalından sonra bu bayram tamamilə unutdurulub. Mövhumatçı din xadimləri bəşəriyyətin ilk təktanrıçılıq dini olan zərdüştiliyi səhvən dualist din hesab etdiklərindən Xvarna bayramının keçirilməsinə hər vəchlə əngəl törədiblər. Çox təəəsüf ki, hazırda bu bayram Azərbaycanda keçirilmir və ölkədə bu bayram haqda məlumatı olanların sayı barmaqla sayılacaq qədərdir. Bir neçə tarixçi alimdən başqa heç kimin bu haqda məlumatı yoxdur. Mediada da bu barədə məlumatlar verilmir. Bütün xalqlar özlərinin tarixini və mədəniyyətini daha qədimə aparmaq üçün dəriqən-qabıqdan çıxdıqları halda, biz dünyanın ən qədim mədəniyyətini yaşatmağa o qədər də həvəsli görünmürük, üstəlik bəzi qüvvələr hətta Ərgənəkon-Novruz bayramını da farslaşdırmağa çalışırlar. Azərbaycan dünyanın ən qədim insan məskəni, ən qədim mədəniyyətinin təşəkkül tapdığı bir müqəddəs məkandır. Biz arzu edərdik ki, Xvarna Bayramı dövlət səviyyəsində keçirilsin. Türkün qədim bayramını yaşatmaq, dirçəltmək hər birimizin borcudur. Ən azından, hər il oktyabrın 8-də özünü türk hesab edən şəxs öz evində bu bayramı qeyd edə bilər. Elə Novruz Bayramını qeyd etdiyimiz kimi və eynilə onun atributları ilə. İlahə Xvarna Tanrının sevdiyi insanların himayəçisidir. Bu bayramın keçirildiyi mərasimlərdə kökə və çörək bişirir, şirniyyat və meyvə yeyirlər. Həmin təqvimdə kədərli söhbətlər danışmaq yasaqdır. Hər kəs zarafatlar etməli, lətifələr danışmalı, əyləncəli oyunlar qurmalı, bir sözlə, şux bir mənzərə yaratmalıdırlar. Azərbaycanın qədim tarixini və mədəniyyətini yaşatmaq uğrunda apardığınız mübarizədə Tanrı Sizə Yar Olsun! *Lalə Mehralı "Sağlam Toplum” İctimai Birliyinin sədri, "Səda” İA-nın baş direktorudur

Medeniyyet

afgan73 — Sat, 13 Mar 2010 17:29:13 GMT

OXU TAR

1978-ci ildə Kolayır kəndində Bərdə şəhər musiqi məktəbinin filialı açıldı. O dövrdə ucqar bi kənddə musiqi məktəbinin açılması XIX əsrin əvvəllərində Zaqafqaziyada Qori seminariyasının yaranmasına bərabər inqilab idi. Xüsusilə də, qızlar üçün. Məktabə cəmi 5-10 nəfər şagird, o cümlədən tar sinfinə bircə nəfər qız qəbul edildi. Bu qız gülgəzli kənd orta məktəbinin VIII sinif şagirdi Muradova Kəmalə idi. tarı özündən azacıq kiçik olan bu qız hər gün birinci növbə orta məktəbdə oxuyur, ikinci növbə isə musiqi məktəbinə gedirdi. Zəif cüssəli qızcığaza çətinlik gətirən təkcə fiziki yorğunluq deyil, həm də hələ də kamillik zirvəsindən çox aşağıda dayanan tənəli münasibətlər idi. Ziyalı sayılan, müəllim adını təsadüfi zəbt edən insanların onu qınağa çəkdiklərinin canlı şahidiyəm. lakin onun yaxınları, zərif hissləri onun qanına hopduran və bu hissləri daim inkişaf etdirən himayədarları ona böyük dəstək oldular.
Gözəl deyiblər ki, dünya yaxşılarındır. Həmin illərdə 1 №-li musiqi məktəbinin direktoru işləmiş Yusif Vəliyevin adını bu gün də çəkməmək nankorluq olardı. Məhz onun səmərəli zəhməti və əhatəli qayğısı nəticəsində Kəmalə 5 illik musiqi məktabinin tar söbəsini 4 ildə bitirdi və 1987-ci ildə Ü.Hacıbəyov adına Ağdam orta ixtisas musiqi məktəbinin tar şöbəsinə daxil oldu. 4 illik xidmət və sevgi dolu bir ömür...
süleyman Ələsgərov, Şövkət Ələkbərova və Mais salmanovun xeyi-duası ilə verilən fərqlənmə diplomu bu illərin əsl göstəricisidir.
- Sən mütləq konservatoriyaya daxil olmalısan - belə demişdi korifeylər. Ancaq onun qəlbində sənət sevgisi ilə qoşq yaşayan gənclik sevgisi belə qərar verdi: "Öyrəndiklərimi öyrədə bilsəm, bəsimdi”.
Kəmalə doğma kəndə qayıdıb oxuduğu və hələ də filial şəklində fəaliyyət göstərən Kolayır kənd musiqi məktəbində işləməyə başladı. Qısa müddətdə çoxlu şagird cəlb etmək və onlarda yüksək sənətkarlıq qabiliyyəti tarbiyə etməklə, məktəbi filiallıqdan böyüdüb müstəqil fəaliyyət göstərən tədris ocağına çevirdi. 1990-cı ildən müstəqil fəaliyyət göstərən məktəb rayon tədbirlərində, zona müsabiqələrində istər solo ifaçılarən, istərsə də şagirdlərdən təşkil edilmiş xor kollektivinin çıxışları ilə elə yüksək səviyyədə iştirak edirdi ki, bu şəhər musiqi məktəbləri ilə əsl rəqabət idi. məktəbdə 270 şagird oxuyur, 43 nəfər müəllim işləyirdi. Bu qədər insanın təmin olunması ən yüksək işsizlik dövrü üçün böyük nailiyyət idi.
Vaxtilə cəmi tar, fortopiano və nağaradan ibarət olan üçsinifli Kolayır kənd musiqi məktəbində indi kamança, qarmon, saz, səs kimi sinifləri də fəaliyyət göstərir.
Məktəbin şagirdlərindən bir neçəsi A.Zeynallı adına və digər orta ixtisas musiqi məktəblərini bitirib müxtəlif sahələrdə azərbaycan incəsənətinin inkişafına xidmət göstərirlər. Yeri gəlmişkən, qeyd edək ki, bu gün məktəbdə işləyən müəllimlərin hamısı bu sənət ocağının öz yetirməsidir.
ildən-ilə məktəbin həcmi böyüdüyündən, tez-tez soruşurdum:
-Bacı, sən bu məktəbi hara kimi böyüdəcəksən? Axı, yeriniz çox darısqaldır.
-Rayon icra hakimiyyətinə müraciət etmişəm. Köhnə kolxoz idarəsinin binasını versələr məktəbi incəsənət məktəbinə cevirəcəm.
Çox əziyyət olsa da, o, bu arzusunun yarısına çatdı. Mən onu təbrik edib dedim:
-Hə binanı aldın, qaldı məktəbin profilini dəyişmək.
-Düz deyirsən. Görək də, Allah imkan versə...
Faciəli ölüm onun arzularını yarımçıq qoydu.
İndi həmin məktəbin qarşısından keçənlər onu belə adlandırırlar: "Kəmalənin məktəbi”. Düşünürəm ki, bacımın ömür yolu qısa akkordlu olsa da, qibtə olunmalıdır.
Onun məhz tar sinfində oxumasının səbəbi tara olan böyük, sonsuz məhəbbəti, sevgisi idi. Bəlkə bu sevgidən irəli gəlirdi ki, onun tarda çaldığı "Rast” muğamı neçə insanı kövrəltmişdi, bu sanki öz taleyini bəyan edirmiş kimi, bir yanğı hiss olunurdu.
Bəlkə bu sevgidən idi ki, o, vaxtilə "Oxu tar” deyib, nalə çakən Mikayıl Müşfiqlə bir gündə dünyasını dəyişmişdi. Ən ağıla sığmazı isə odur ki, onun bu faciəli anında televiziyada "Oxu tar” səslənirdi. Bilmirəm...
Lakin buna əminəm ki, nə qədər ki, onu sevənlər yaşayır, nə qədər ki, tar var, deməli, o, da yaşayacaq.
Mən çox istərdim ki, məktəbin qarşısında belə bir lövhə asılsın.
"Kəmalə Muradova adına Kolayır kənd musiqi məktəbi”.
Bu onun zəhmətinə, ömrünə verilən ən layiqli qiymət olardı və Kəmalə tanıyanların qəlbində nikbin gələcəyə inamlı, həzin bir misra səslənərdi: "Ölüm sevinməsin qoy”!

İctimai mühit

afgan73 — Sat, 13 Mar 2010 13:21:15 GMT

ƏLİ HƏSƏNOV:

"BİR MƏMURUN HƏYATI BİR

DÖVLƏTİN GÜZGÜSÜDÜR”

Prezident Administrasiyası ictimai-siyasi şöbəsinin müdiri Əli Həsənov "Media forum” saytının suallarını cavablandırıb Martın 10-da 50 yaşı tamam olan Prezident Administrasiyası ictimai-siyasi şöbəsinin müdiri Əli Həsənov tarix elmləri doktoru, professordur. Prezident Administrasiyasında 1995-ci ildən çalışır. 1996-cı ildən ictimai-siyasi şöbəyə rəhbərlik edir. Martın 9-da dövlət başçısı İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamla 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif olunub.

- 50 ilk yubiley yaşıdır. Dönüb arxaya baxanda nə xatırlayırsınız?

- Arxada Azərbaycan dövlətinin sınağa çəkildiyi kəşməkəşli 90-cı illər var, 1993-95-ci illərin hadisələri var. Hətta 1996-cı ilin ortalarına qədər Azərbaycan dövləti çətin bir təhlükə dövrünü yaşayırdı. Hər tərəfdən Azərbaycanın üzərinə yeriyirdilər, iqtisadi, siyasi, sosial cəhətdən tam böhrana düçar olunmuşduq. Ölkə daxilində idarəedilməz bir mühit mövcud idi, cinayətkarlıq, cəzasızlıq mühitində də meydan sulayan qüvvələr var idi. Mən o dövrü yaşamışam. Ümummilli lider Heydər Əliyevin iradəsinə söykənərək, onun ətrafında, komandasının bir üzvü kimi Azərbaycan dövlətinin keşiyində dayanmışıq və var gücümüzlə, bütün iradəmizlə, həyatımızla bu dövlət, dövlətçilik uğrunda mübarizə aparmışıq. Mənim yadımda qalan o dövrün ən çətin günləri - 1994-cü ilin oktyabr, 1995-ci ilin mart hadisələridir və onlar ətrafında baş verən proseslərdir. "Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması dövründə - 1994-cü ilin sentyabr ayı ərzində edilən çevriliş cəhdlərini, Heydər Əliyevə qarşı sui-qəsdləri yaşamışıq. Belə çətin günləri adlamışıq. 1996-cı ildən Heydər Əliyevin dövlət quruculuğu prosesi başlayır. İctimai-siyasi həyatda sabitlik yaradılması, dövlət quruculuğu prosesinin bütün məqamları, anları mənim gözlərimin qarşısında keçib. Daxili siyasətlə məşğul olan bir məmur kimi Heydər Əliyevin daxili siyasəti, dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi, hüquqi dövlət quruculuğu prosesləri, qanunların yeniləşdirilməsi, konstitusiyanın qəbulu, Azərbaycanın bütün qanunvericilik fəaliyyətinin bu konstitusiyaya uyğunlaşdırılması, yeni parlament seçkiləri, dövlət idarəçilik sisteminin təkmilləşdirilməsi və dövlət idarəçiliyinin müasir Avropa standartları səviyyəsinə gətirilməsi, 1998-ci ilin prezident seçkiləri, prezident seçkilərindən sonrakı dövrdə Azərbaycanın daxili ictimai-siyasi həyatında baş verən proseslərin hamısı mənim həyatımdan keçib, 15 illik fəaliyyətimin ayrılmaz tərkib hissəsi olub. Sonrakı illərdə Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi və bunun ətrafında Heydər Əliyevin apardığı fəaliyyət gəlir. Bütün bu fəaliyyətin öyrənilməsi, təhlili, proqnozlaşdırılması, ermənilərin məqsədləri və dünyada apardıqları anti-Azərbaycan təbliğatı, ona qarşı tədbirlərin görülməsi, Azərbaycan diasporunun təşkilatlandırılması və onun Azərbaycan dövlətçiliyi ətrafında birləşdirilməsi və bundan irəli gələn məsələlərin hamısında iştirak etmişəm. Düşünürəm ki, bacardığım qədər, qabiliyyətimin imkan verdiyi dərəcədə dövlətimizə, millətimizə xidmət göstərmişəm. Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi siyasi xəttin reallaşdırılması, həyata keçirilməsi üçün bütün imkanlarımdan istifadə etmişəm. Sonrakı - üçüncü mərhələ Azərbaycan dövlətinin inkişafı dövrüdür. 2000-ci ildən başlayaraq neft müqavilələrinin, dövlətçiliyin bəhrə verdiyi, Azərbaycan dövlətinin regionda yavaş-yavaş liderə çevrildiyi, dünya siyasi xəritəsində özünəməxsus yer tutduğu bir məqamda, əlbəttə, mən də rəhbərlik etdiyim strukturun funksiyasını buna uyğunlaşdırmışam, adaptasiya etdirmişəm və cəmiyyət həyatının, vətəndaş cəmiyyəti quruculuğu, demokratik dövlət quruculuğu, siyasi plüralist cəmiyyətin yaradılması, bu istiqamətdə Azərbaycanın beynəlxalq imicinin formalaşdırılması, dünyada Azərbaycanın təqdim və onun maraqlarının təbliğ olunması sahəsində müəyyən işlər görmüşük. 2003-cü ildən Azərbaycanda hərəkətli proseslər başladı, ümummilli liderimiz Heydər Əliyev vəfat etdi. Həmin dövr eyni zamanda 2003-cü ilin prezident seçkiləri, cənab İlham Əliyevin prezident seçilməsi və ondan sonrakı inkişaf dövrüdür. Bu dövrdə də mən rəhbərlik etdiyim strukturla birlikdə idarəçiliyə uyğunlaşmışıq, özümüzü, quruluşumuzu və rəhbərlik etdiyim sahənin bütün fəaliyyətini yeni idarəçilik sisteminə adaptasiya etdirmişik və fəaliyyət göstərmişik. 15 ildir ki, Azərbaycan dövlətinə bilavasitə bir məmur kimi xidmət göstərirəm. Ondan əvvəl təxminən 5 il Heydər Əliyevin ətrafında olmuşam və Yeni Azərbaycan Partiyasının quruculuğunda iştirak etmişəm. Hesab edirəm ki, gücüm çatan, imkanım yetən çərçivədə dövlətimə, millətimə, respublikama, liderimə, prezidentimə və siyasi məktəbində formalaşdığım ümummilli liderimiz Heydər Əliyevə xidmət göstərmişəm. Bu xidmətimin müqabilində cənab prezident dünən məni 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edib. Əlbəttə, bu məni daha da ruhlandırır, bunu mənim bu illərdəki fəaliyyətimə verilən qiymət kimi yüksək dəyərləndirirəm. Bu məni gələcək fəaliyyətlərə bir növ sövq edir. Bunu mən özümə və fəaliyyətimə verilən avans kimi dəyərləndirirəm və hesab edirəm ki, gələcəkdə bu ada layiq olmaq üçün var gücümlə çalışacam.

- Sizin tərcümeyi-halınıza baxanda məlum olur ki, 35 yaşınızdan Prezident Adminstrasiyasında yüksək post tutmusunuz. Eyni zamanda elmlər doktoru, professorsunuz. Bu tərcümeyi-halınızın görünən tərəfidir, həyatınızda uğursuzluqlar necə, olubmu?

- Əlbəttə, hər bir insanın həyatında yalnız inkişaf olmur, müəyyən neqativ proseslər də, uğursuzluq da, insanı qəmgin edən ayrı-ayrı məsələlər də olur. Bir dövlət məmuru kimi mənim həyatım Azərbaycanın həyatı ilə bağlı olub. Dövlətimizin sevinci bir məmur kimi məni də sevindirib. Onun müvəffəqiyyətləri, eyni zamanda mənim müvəffəqiyyətlərim olub, həyatımın müvəffəqiyyətinə çevrilib. Dövlətimizin yaşadığı, düçar olduğu problemlər, rastlaşdığı müəyyən neqativ hallar, o cümlədən hansısa sahədəki problemlər mənim də problemimə çevrilib. Əlbəttə, problemsiz həyat, insan yoxdur. Amma mən çalışmışam ki, həyatımda daha çox o şeyi yadda saxlayım, onun üzərində sonrakı inkişafı qurum ki, bunlar sözün həqiqi mənasında insana nikbin əhval-ruhiyyə gətirir, dövləti, milləti gələcəyə səsləyir və onun inkişafına xidmət edir. Əlbəttə, Azərbaycan xalqının həyatında 1993-96-cı illərin çətin məqamları, 1996-2000-ci illər sabitləşmə dövrü və daxili mübarizədən irəli gələn digər məqamlar bir məmur kimi mənim fəaliyyətimə və şəxsi həyatıma da təsir göstərib. Mən sadəcə olaraq bunları xırdalamaq istəmirəm. Bir məmurun həyatı bir dövlətin güzgüsüdür. Dövlətin həyatında baş verən bütün məsələlər eyni zamanda həmin məmurun həyatından bir qırmızı xətlə keçir.

- 15 ildir ki, bir struktura rəhbərlik edirsiz, yorulmamısız? Elə məqamlar olubmu ki, ruhdan düşəsiniz?

- İnsanın şəxsi həyatına qoyulan məhdudiyyətlər daha çox məmur deyilən təbəqəyə aiddir. Bu sanki elə bir aparatdır ki, onun işə salınması və söndürülməsi bilavasitə onu vəzifəyə təyin edən və fəaliyyətinin meyarını, məzmununu müəyyən edən rəhbərdən asılı olur. O anlamda bizim şəxsi həyatımızın olmaması, bütün günü və bütün həyatımızı idarəçilikdə keçirməyimiz, cəmiyyətin gözü qarşısında şəffaf həyat yaşamağımız, insanların gözü qarşısında bütün ictimai-siyasi, ailə və başqa həyatı qurmağımız, fəaliyyətimizin göz önündə olması insanda müəyyən məhdudiyyətlər yaradır. Amma zaman-zaman insan buna öyrəşir, özünü, həyatını heç bundan, bu çərçivədən kənarda təsəvvür də etmir. İndi bizim həyatımızda yaranmış çərçivəni mən Azərbaycan ailəsinin nümunəvi həyatı hesab edirəm. Düşünürəm ki, ən yaxşı həyat belə ola bilər. Bəlkə də bundan maraqlı həyat var, bəlkə də ayrı-ayrı şəxslərin, iş adamlarının, ziyalıların, yazıçıların, şairlərin, sərbəst adamların, elm-təhsil adamlarının həyatı bizimkindən daha maraqlıdır. Amma bizim üçün bir məmur olaraq çərçivəli həyat formalaşıb ki, bundan başqasını bilmirik və bunu ən yaxşı həyat hesab edirik. Ona görə də, düşünmürəm ki, yorulmuşuq. 50 yaş insanın fəaliyyətinin çiçəklənən dövrüdür. Bütün qayğılardan azad olunan, fəaliyyətinin daha məhsuldar dövrüdür. Hesab edirəm ki, mənim məhsuldar fəaliyyətim hələ yeni başlayır və bundan sonra həm elmimizə, həm də dövlət qulluğuna mühüm tövhələr verəcəm.

- Yubileyi kimlə qeyd etdiniz?

- Tələbə yoldaşlarımla.

- Müxalifət düşərgəsindən sizi təbrik edən olubmu?

- Hələ ki, yox. Yalnız qəzetlər təbrik edib.

EDEBİ MÜHİT

afgan73 — Wed, 24 Feb 2010 10:01:36 GMT

Kamal Abdulla:

"Bu gün Azərbaycan oxucusuna fizika, biologiya, kimya… barədə maraqlı şəkildə yazılmış kitablar çox lazımdır”

Görkəmli alim və yazıçı Kamal Abdullanın "Yuğ” teatrında yenicə nəşr edilmiş "Dilçiliyə səyahət. Dilçi olmayanlar üçün dilçilik” kitabının təqdimat mərasimi keçirildi. Mərasimdən sonra Kamal Abdullaya kitab və ədəbi proseslə bağlı bir neçə sualla müraciət etdik:
- Tədbirdə bu əsərinizi Azərbaycanda analoqu olmayan bir elmi iş kimi dəyərləndirdilər. Bu üslubun elmimizdə bir tendensiyaya çevrilməsini istərdinizmi?
- "Dilçiliyə səyahət” dilçi olmayanlar üçün nəzərdə tutulsa da, güman edirəm, ondan gənc filoloqlar da istifadə etməyi lazım biləcəklər. Üslub bu kitaba sanki "öz-özünə” gəldi. Mən üslubu və tərzi yox, üslub və tərz məni öz arxasınca apardı. Həyatımı həsr etdiyim, sevdiyim bir elm sahəsini başqaları üçün də maraqlı etmək çox sevindiricidir. Kitabın alt qatında belə bir məqsəd gizlənib: dilçilik başqa elmlərə nə verib, başqa elmlər dilçiliyə nə veriblər?! Əhməd və Zalxanın eşq macərasının və dilçilik problemlərinin bir kitabda bir-birilə belə çarpazlaşması oxucu üçün gözlənilməz oldu. Amma bu gözlənilməzlik həm də marağın artmasını şərtləndirdi. Sizin sualınıza gələndə isə… Belə deyək: mən heç kimə resept verə bilmərəm ki, bu üslubu bu tərzdə davam eləsin. Amma bu gün Azərbaycan oxucusuna fizika, biologiya, kimya… barədə maraqlı şəkildə yazılmış kitablar çox lazımdır.
- Türkiyədə haqqınızda yeni bir kitab çıxıb. Ümumiyyətlə, müəllif üçün hansı daha çox maraqlıdır – öz ölkəsində verilən qiymət, yoxsa xaricdə?
- Hər iki qiymət maraqlı və əzizdir. Türkiyədə haqqımda kitab çıxmağından, həmyerlimiz professor Mehman Musaoğlunun Qazi Universitetində dərslərini mənim əsərlərim üzərində qurmağından qürur duyuram. Azərbaycanda da bir kitab çıxmışdı. Mərhum filoloq, jurnalist Elçin Səlcuq "Kədərin sirri” adlı bir kitab yazmışdı. Türkiyədə nəşr edilən əsər isə "Kamal Abdullanın əsərləri Türkiyə türkcəsində” adlanır. Hər ikisi qiymətlidir.
- Xalq yazıçısı Elçinin "525-ci qəzet”dəki yazısında AYB haqqındakı qeydləri mətbuatda belə yozuldu ki, əslində, o, bu təşkilata sədr gəlmək istəyini ifadə edib. Bu məsələyə münasibət bildirmənizi xahiş edirəm.
- Sovet dövründə biz o qədər sətiraltı yazmağa və oxumağa öyrəşmişik ki, bu inersiyadan indinin özündə də qurtula bilmirik. Elçin nə deyibsə, elə onu deyib, burada başqa mənalar, eyhamlar axtarmağa nə ehtiyac var? Belə çıxır ki, kim Azərbaycan ədəbiyyatından, Yazıçılar Birliyindən, onun yaxın, uzaq keçmişindən, bu günündən, gələcəyindən danışırsa, deməli, hansısa alt məqsədi var, bu adam Yazıçılar Birliyinə sədr olmaq istəyir. Elçin ədəbiyyatımızın problemlərilə, onun ağrılarıyla yaşayan yazıçıdır, hər kəs kimi ona da fərqli münasibətlər ola bilər, amma bu, onun məqaləsindəki səmimiyyəti şübhə altına almağa əsas vermir. Bü cür cəfəng yozumlarla ədəbiyyata xeyir vermək olmaz. Bu cür yozumlar adamlara ədəbiyyat haqqında, ümumiyyətlə, danışmamaq kompleksi aşılayır. Elçinin hansı cümləsi həqiqətdən uzaqdır? Bəyəm qurultayın işi təkcə sədr seçməkdən ibarətdir? Aydın məsələdir ki, zaman dəyişib, bir çox vacib məsələlər var ki, qurultayda öz həllini tapmalıdır. Bu gün Birliyin üzvlərinin sayı mindən çoxdursa, bunu normal qarşılamaq mümkün deyil. Mən belə düşünürəm: Yazıçılar Birliyinin üzvləri aqressiv susqunluq içində olan qeyri-professional çoxluqdan və səsi elə onlar tərəfindən boğulmağa çalışılan peşəkar azlıqdan ibarətdir. Elçin də, Anar da, Əkrəm Əylisli də, Ramiz Rövşən, Azər Mustafazadə, Rəşad Məcid, Afaq Məsud, Vaqif Bayatlı da… bu azlığın içindədirlər.
- Bəs vəziyyət necə düzələ bilər?
- Bilirsiniz, ədəbiyyat naminə nədənsə imtina etmək, nələrisə qəbul etmək lazımdır. Birliyin elə indiki rəhbərliyi də bu vəziyyəti düzəldə bilər. Bu məsələdə ömrünü ədəbiyyata həsr etmiş insanların, xoş niyyətdən çıxış edərək, ortaq qərarlar verməsi lazımdır. Amma gəlin dilçiliyə dönək. İndi bu mənim üçün daha maraqlıdı.
- 150 cildlik "Dünya ədədbiyyatı kitabxanası” seriyasından çap olunan yeni tərcümələrin səviyyəsi sizi qane edirmi?
- Dünya ədəbiyyatından seçmə tərcümələr (150 cild) artıq kitab şəklində nəşr edilməyə başladı. Bu çox böyük, məsuliyyətli və faydalı işdir. Universitetimiz bu böyük işin bir hissəsini yerinə yetirir. Cildin və antologiyaların tərtibi, tərcümə, redaktə, korrektura və bir sıra başqa məsələlərlə Bakı Slavyan Universiteti məşğul olur. Əlbəttə, kim istəməz ki, hər bir əsər Azərbaycan dilinə orijinaldan tərcümə edilsin?! Hamı bunu istəyər. Amma bu mümkündürmü? Yox, mümkün deyil. Ona görə də orijinaldan tərcümə ilə yanaşı, yeni redaktədə, amma köhnə tərcümələr, rus dilindən tərcümələr bu seriyada özünə yer tapıb. Bu təbiidir. Dünənki tərcümə artıq bu gün bizi qane eləməməlidir. Dil dəyişir, dil, üslub zövqü başqalaşır. Oxucu duyumu fərqlənir. Əbədi tərcümə olmur. Bizim bu günkü tərcümələrin də bəlli dövrü var. Amma müəyyən mərhələ üçün həm dilimizin, həm bədii-ictimai şüurumuzun inkişafı ilə bağlı bu tərcümələr qənaətbəxş sayılmalıdır. Əlbəttə ki, əlli ildən sonra ümid edək ki, dünyadakı hər bir dildən tərcümə, özü də bədii (!) tərcümə edən professionallarımız formalaşacaq. O vaxta qədər isə… Tərcümənin keyfiyyəti, yeni dil məkanında, belə deyək, "görünməsi” hardasa şübhəli, mübahisəli ola bilər. Amma unutmaq lazım deyil ki, hər tərcümə və təbii ki, tərcümə kitabı müəyyən, bəlli bir boşluğu doldurur. Mən bu seriyada gedən işdən çox razıyam.
Kultaz.Com

Siyaset

afgan73 — Tue, 23 Feb 2010 21:54:41 GMT

Eldeniz ELGÜN yazır:

Səfəvi və Osmanlı

dövlətində mason izi

İSLAM DÜNYASI SARSIDILDI, RİSTİANLIQ İSƏ MASON DÜNYASINA TABE ETDİRİLDİ…

2-Cİ YAZI
Ötən yazıda sizi Masonluğun strukturu və fəaliyyət forması ilə az da olsa tanış etdik. İndi isə Masonluğun Azərbaycandakı izlərinə diqqət yetirmək daha maraqlı olardı. Və daha dolğun təsəvvür yaratmaq üçün hətta 14-cü əsrdən bu yana baş verənlərə, o cümlədən Səfəvi dövlətinin formalaşması zamanına diqqət ayırmaq vacibdir. Düzdür, müasir dövrdə Azərbaycan-Mason münasibətlərinə də aydınlıq gətirəcəyik. Amma öncə Masonluğun bu regionda maraqlarının formalaşması mərhələsinə diqqət yetirək. Şərq Masonluq üçün itirilmiş və geri qaytarılması səbirsizliklə gözlənilən bir ərazidir. Masonluğun özü üçün en böyük qüsuru, yaranışı ilə Mason düşüncələrini Şərqdən Qərbə aparmasıdır. Çünki formalaşma tarixinin ikinci mərhələsini Qərbə yönəldən Masonlar bununla Şərqdə yenidən güc yığan toplumu nəzarətdən kənarda saxladığını düşünüb. Məhz buna görə Masonçuluğun Şərqə ikinci yürüşü konkret hədəf müəyyənləşdirməklə baş verdi. Masonluq üçün Şərqdə artıq İslamdan da qat-qat ciddi problem türk dövlətlərinin formalaşması idi. Artıq Masonlar Şərqdə Osmanlı imperiyası ilə Səfəvi dövlətini görmək zorunda qalmışdı. Əslində Səfəvilərdən öncə də Masonlar türk dövlətləri ilə ciddi maraqlanmaqda və bir sıra əlaqələr qurmaqda idilər. Çünki xristian dünyasının Qərb hökmranlığını çökdürməyə başladığı ərəfədə İslama sahiblənən türk dövlətlərinin də Qərbə marağı masonluğun planlarını alt-üst edirdi.

MASON-XRİSTİAN İTTİFAQININ İLK MƏQAMI...

Artıq Avropa Osmanlı və Səfəvi dövlətlərinin hər an xristian dünyasına son qoyacağı günü gözləməkdə idi. Osmanlı imperiyası Avropanın tək sahibi olmaq iddiasını bir an da olsa gizlətmirdi, Səfəvi dövləti isə ərazilərində gücünü bərpa etməklə yanaşı, yeni istilalar haqqında planlar cızmaqda idi. Məhz bu dövrdə Vyana beyin mərkəzinə çevrilməyə başlamışdı. Mason hərəkatı artıq Vatikanı fakt qarşısında saxlamışdı. Çünki Vatikan Masonluğu lənətləmişdi və Avropanın bədbəxtliyinin səbəbini, xristianlığın əhatə dairəsini genişləndirə bilməməsi səbəbini Masonlarda görürdü. Çox maraqlı idi ki, həmin dövrdə Avropada işıqlı insanların əksəriyyətində Masonluğa bir həvəs vardı ki, bu da gizli təşkilatın inkişafına şərait yaradırdı. Və belə bir ərəfədə türklər qapının ağzını kəsmişdilər və İslam bayrağını Vatikana sancmağa hər an hazır idilər. Daha ciddi problemlər yaşayacağını görən Vyana şəraitdən bəhrələnmək fürsətini əldən buraxmadı. Əslində Vyana xristian-mason ittifaqını Vatikansız formalaşdıran bir mərkəz idi və indi bunu reallaşdırmaq niyyətində idi. Vatikan düşdüyü vəziyyətdə başqa yol tapa bilməzdi və bir neçə şərtlə Masonla əməkdaşlığa rəvac verdi. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, həmin dövrlərdə Vatikan ümumilikdə hadisələrə təsir etmək imkanlarının böyük bir hissəsini itirmişdi. Həmin dövrlərdə təşəbbüs Portuqaliya- Fransa və Vyana arasında bölüşdürülmüşdü. Məhz bu zamanlarda Masonların ən böyük istəklərindən biri də xristianlığın mərkəzi kimi Fransanı görmək istəkləri idi. Çünki Fransa kralları Masonların inkişafını zərərli saymamışdılar və Fransa kral saraylarının demək olar kı, əksər zamanlarda xəzinədarlıq işləri Masonların nəzarətində olub. Hətta Fransa krallarının maddi baxımdan Masonlardan asılı durumda olduqları faktlarla sübut olunub. Bütün bunlar isə istənilən halda Vatikan üçün arzuolunmaz şəraitin yaranması demək idi. Yuxarıda da göstərdiyimiz kimi bunları nəzərə alan Vatikan Masonlarla təxmini bilgilərə görə aşağıdakı şərtlərlə iş birliyinə getdi:
1. Masonlar Vatikan ərazisində fəaliyyət göstərməyəcəklər (Halbuki, gizli şəkildə də olsa, artıq bir neçə mason hətta kardinal rütbəsi ilə Vatikanda nüfuz sahibinə çüvrilmişdi).
2. Qərbdə xristianlığın inkişafına əngəl törətməyəcəklər.
3. Qərbdə siyasi və ticari fəaliyyətlə məşğul olsalar da, dini missionerliklə məşğul olmayacaqlar.
4. Xristianlığın Şərqə yenidən yürüş etməsinə nəinki əngəl törətməyəcəklər, hətta maddi dəstək də verəcəklər.
Məhz bu razılaşmalardan sonra Vyana mərkəz olaraq Şərq planının həyata keçirilməsi və yaranmış iki türk dövlətinə, Səfəvi və Osmanlı dövlətlərinin Qərbə yürüşünü durdurmağa başladılar.

MASONLUĞUN TƏHLÜKƏ HESAB ETDİYİ SƏFƏVİ VƏ OSMANLI DÖVLƏTLƏRİNDƏKİ BOŞLUQLAR...
QANUN ŞAHDI...

Osmanlı imperiyasına daxil olmaq Masonlar üçün çətin olmadı. Çünki hakimiyyətdə olan Sültan Səlim qanunlarla idarəetmənin tərəfdarı idi və Masonlar bundan istifadə etməklə sarayda təsiretmə imkanlarını genişləndirirdilər. Digər tərəfdən, Sultan Səlimdə Qərb mədəniyyətinə maraqlı bir yanaşma vardi ki, bundan da istifadə olundu. Amma bütün bunlar Sultan Səlimin Qərbin hökmdarı olmaq istəyinə əngəl yaratmırdı. Çox maraqlı idi ki, bütövlükdə Qərb dünyası Sultan Səlim təhlükəsindən günlərini sayırdısa, bir qrup Sulat Səlimin Qərbi işğal etməsinə hətta hərbi sursatla da kömək göstərirdi. Bu proses o zamana qədər davam etmişdi ki, türk qoşunları artıq Vyananın darvazaları ağzında idi. Amma bu müddətə qədər Osmanlı sarayındakı mason tərəfdarları Sultan Səlimin diqqətini həm də Şərqə yönəldə bilmişdilər. Amma bu haqda sonra...

RUHİ HÖKMDARLIQ - SƏFƏVİLİK...

Səfəvilik Mason dünyası tərəfindən qəbul olunmayan bir dövlət idi və bir sıra mənbələr bunun tam əksini göstərərək, əslində Səfəvilərin Masonlarla ciddi əlaqədə olduğunu bildirirlər. Amma əsl həqiqətdə Masonlar Səfəvi dövlətini, Qızılbaşlıq ideyasını Masonluğun alternativi kimi görürdülər. Məhz buna görə də Şah İsmayıl Xətaiyə yanaşmada iki prinsipdən istifadə olunurdu:
1. Səfəvi dövlətinin idarə olunmayacaq həddə qədər böyüməsi və Şərq dövlətləri üçün təhlükəyə çevrilməsinə nail olmaq.
2. Qızılbaşlıq ideologiyasının məhv edilməsini təmin etməklə dairəni qapatmaq.
Bunun üçün Mason birliyi Səfəvi dövləti ilə sıx münasibətlərə start verdilər. Ən maraqlısı isə bu idi ki, Səfəvi dövləti gücləndikcə Osmanlı sarayında Xətai əleyhdarlarının sayı artırdı.

SƏFƏVİLİKDƏ MASON İZLƏRİ...

Səfəvi dövləti ilə Osmanlı imperiyasının üz-üzə gəlməsinə artıq şübhə yox idi. Elə buna görə də bir tərəfdən Osmanlı imperiyası Qərb elçiləri ilə dolur, digər tərəfdən Səfəvilərin həm daxildən ruhən sarsıldılması, həm də Osmanlı düşmənçiliyini yaratmaq üçün hərbi dəstək vermə təklifləri artırdı. Əslində Masonlar üçün Qızılbaşlıq ideologiyası çox zərərli bir ideologiya hesab olunurdu və bu prinsipin sıradan çıxarılması üçün ciddi işlər də görülürdü.

İLK YANLIŞLIQ

Səfəvi nəzəriyyəsi isə artıq dövlətçilik prinsipini gücləndirmək üçün ilk yanlış addımını atmışdı. Dünənə qədər qızılbaşlıq ozan-dərviş sirri ilə zəngin Şeyx sistemi ilə pərçimlənmişdisə, dövlət sərhədlərinin genişlənməsi üçün artıq Qızılbaşlıq təriqətçiliyə çevrilirdi. Məhz şiəliyin dövlət ideologiyası olaraq hətta qızılbaşlığın özündən irəli çıxması Mason dünyasının türk dünyasında ilk uğuru oldu. Səfəviliyin ilk anlarında qızılbaşlıq, Tanrıçılığa söykənəkli İslamdan öncə də mövcud olan bir sistem kimi qəbul olunurdusa, növbəti mərhələlərdə qızılbaşlıq şiə bayrağı ilə əvəzləndi. Ozan-dərviş dünyası öz sirlərini içində qorumaqla , praktik təriqətçiliklə əvəzləndi. Çox maraqlıdır ki, qızılbaşlıq fəlsəfəsi bu gün də Masonların maraq dairəsində olan fəlsəfədir və bu qapalı dairədən hələ də içəri daxil ola bilmirlər.

İKİNCİ YANLIŞLIQ

Əslində Masonların ikinci uğuru Səfəvi dövlətində yaşayan bir toplumu ələ keçirmələri oldu. Səfəvilər Qızılbaşlığı ruhən şiəliklə əvəzləməklə türk toplumunun parçalanmasına imkan yaratdılar. Osmanlı imperiyası bu yanlışlığın hikkəsindən növbəti yanlış addım atdı və Qızılbaşlığı kafir əməli saydı. Beləcə, bir yanlışlıq növbəti yanlışlığa imkan tanıdı.
Bir sözlə, masonlar yaranmış fürsətdən bəhrələnə bildilər. Səfəvi dövlətində farsların imkanlarından yararlanan Masonlar hakimiyyətin sosial bazası olaraq farslara imkan tanıdılar. Beləcə, fars təfəkküründən daima kənarda olan Qızılbaşlıq fəlsəfəsi ilk mərhələdə şiəliklə əvəzləndi, ikinci mərhələdə isə saraydan qovulan fars toplumu Qızılbaşlıq bayrağının daşıyıcılarına çevrilməyə başladılar. Bununla da bir tərəfdən Qızılbaşlıq fəlsəfəsinin özü zədələndi, ikinci tərəfdən bu sistemdə fars təsiri yenidən yaranmağa başladı. Nəticədə Osmanlı sarayındakı mason əyanlarla Səfəvi hökmdarlığındakı fars toplumu masonluğun silahına çevrildi.

MASONLUĞUN ŞAH ƏSƏRİ...

Beləliklə, əslində Mason bayrağının altına salınan Şah İsmayıl Xətai və Sultan Səlim bilmədən Mason dünyasının ən ciddi planlarını həyata keçirdilər. Çaldıran döyüşü isə bu planın ana xəttinə çevrildi. Amma məsələ bununla tamamlanmadı. Şah İsmayıl Xətaidən sonra hakimiyyətə gələn Təhmasib şahla Sultan Səlim yenə bu savaşın davamçılarına çevrildilər. Çox maraqlıdır ki, hər iki hökmdar yenə də Qərbə baxa-baxa bir-birinin ərazisinə yürüş təşkil etdilər. Acınacaqlı hal isə budur ki, Səfəvi dövləti Osmanlı İmperiyasını diz çökdürmək üçün Vyanadan, Osmanlı İmperiyası isə Fransadan hərbi ləvazimat almağa başlamışdı. Beləcə, gücləndirilən türk dövlətləri bir-birinin üzərinə saldırılmaqla acı bir tarix yazmağa məcbur edildilər.

SON

Məhz iki türk dövlətinin üz-üzə gəlməsi və Qərbin rahat nəfəs alması mason təşkilatının ən böyük uğuru sayıldı və bununla da Qərb dünyası və xristianlıq Masonluğun əsarətinə düşdü. Həmin zamanlar Vyana kardinalı yazırdı: "İslamı sarsıtmaq üçün hər kəslə əməkdaşlıq etməyə dəyərdi. Və bunu bilməliyik ki, İslamın bayrağı türklərin əlindən çıxarsa, xristianlıq üçün heç bir təhlükə qalmayacaq”. Bu elə belə də oldu. Türk dünyası diz çökdürüldü, xristianlıq hegemon din olaraq Avropada nüfuz sahibinə çevrildi. Amma bu üzdə görünənlər oldu. Alt qatda isə İslam dini küncə sıxışdırılsa da, xristianlıqda yüz illər ərzində Mason təşkilatı tərəfindən aparılan siyasət nəticəsində əsl mahiyyətindən kənarlaşdırıldı. Bu isə Mason birliyinə dünyanı yenidən bölüşdürməyə imkan yaratdı. Belə bir bölgü Mason təşkilatı tərəfindən bir də 1918-ci illərdə həyata keçirildi. Bu savaşda da Masonlar qalib oldu. Həm də 1918-ci ildən etibarən Masonlar Azərbaycanla bağlı planlarını daha da təkmilləşdirdilər...
(Ardı var)

Siayset

afgan73 — Tue, 23 Feb 2010 21:47:37 GMT

Türkiyə və Azərbaycan Vatikan+Mason qarşısında

«BAKI VƏ İSTANBUL SİRLƏRİNİ MASONLUQDA SAXLAYIR VƏ MASONLUĞA DA QAYTARMALIDIR»

Eldəniz ELGÜN yazır:

EDEBİ MÜHİT

afgan73 — Sun, 21 Feb 2010 21:37:15 GMT

Anar: "Bir oyun qurdular, vaxtı gələndə açılacaq”

"Mənə deyirlər ki, niyə hər uşaq-muşağa cavab verirsən…”
"İndiki dövrdə mən yaradıcılıqla dolana bilmərəm…”
Yazıçılar Birliyinin sədri, xalq yazıçısı Anarla müsahibə

- Anarın həyatı nə dərəcədə rəvan, yaxud çətin olub? Məsələn, övladlarına belə bir həyat arzulayarmı?
- Övladlarıma öz həyatlarını yaşamağı arzulayardım. Bir həyat digərinə oxşamır, hərənin bir qisməti olur, hərə bir dövrdə, mühitdə yaşayır. Öz həyatıma gəlincə, əlbəttə, həyatımda çətinliklər də, rəvan vaxtlar da, mürəkkəb vaxtlar da olub. Yəni 72 il ömür sürmüşəmsə, 72 ilin qışı da, yazı da, yaxşı günləri də, pis günləri də olub.
- Həyatınızdakı dönüm nöqtələri hansı dövrləri əhatə edir?
- Dönüm nöqtələri çox olub. Çünki biz elə bir dövrdə yaşamışıq ki, dövrün özü ara-sıra çox kəskin dönüşlər edib. Məsələn, 1956-cı ildə, mənim 18 yaşım olanda Xruşşov Stalini ifşa etdi. Stalin dövrü ilə bağlı bilmədiyimiz bir çox həqiqətlər üzə çıxdı. Amma elə həmin il sovet qoşunları Macarıstana daxil oldu, oranı dağıtdı. Stalin dövrünün həqiqətlərinin üzə çıxması bizim üçün maraqlı idi, digər tərəfdən, Macarıstan hadisələri bizə böyük təsir etdi. Bir ölkənin azadlıq istəyini boğdular.
1968-ci ildə sovet qoşunları Çexoslovakiya girəndə bizim üçün böyük sarsıntı oldu. Bu, ümumən sovet dövrünə aid dönüm nöqtələridir. Azərbaycana aid dönüm nöqtələri isə 1990-cı ilin qara yanvarıdır. İstiqlal qazanmağımız fərəhli hadisələrdəndir. Xocalı soyqırımı isə yenə də kədərli hadisədir. Bütün bu tarixi hadisələr mənim tərcümeyi-halımda da dönüş nöqtələridir.
- 50-ci illərdən söz düşmüşkən, Mircəfər Bağırov sizin ailənizin taleyində necə rol oynayıb?
- Ümumiyyətlə, Mircəfər Bağırovun Azərbaycan tarixindəki rolu ziddiyyətlidir. Son vaxtlar üzə çıxan materiallardan məlum olur ki, o, müəyyən məqamlarda, məsələn, Cənubi Azərbaycan məsələsində Azərbaycanın maraqlarını çox böyük əzmlə müdafiə edib. Eyni zamanda, 1937-ci il hadisələrində ziyalılarımızın ən yaxşı nümayəndələrini qurban verib. Düzdür, bu, bütün SSRİ-də gedən bir proses idi. Ukraynada Xruşşov birinci katib idi, orada buradan da betər repressiyalar olub. Hər halda, biz öz dərdimizə yanırıq.
Bizim ailəmizə gəlincə, atam Rəsul Rza onun vaxtında nazir işləyib, ilk kino naziri olub. Mircəfər Bağırovla münasibətlərinin yaxşı, həm də çox sərt olduğu vaxtlar olub. Rəsul Rza söz götürməyən bir insan idi, hətta bir məclisdə Mircəfər Bağırovla deyişmiş, söz qaytarmışdı. Atam Yazıçılar İttifaqının sədri idi, elə vaxt olub ki, sədrlikdən uzaqlaşdırılıb və hər yerdə "qara siyahılar”a salınıb. 1940-cı illərdə Moskvada dekada olanda nəinki özünü aparmayıblar, heç kitablarının da aparılmasına imkan verməyiblər. Müharibə illərində atam könüllü cəbhəyə getdi. Cəbhədə azərbaycanlıların qəhrəmanlığı haqqında oçerklər yazırdı. O vaxt belə rəy yaratmışdılar ki, azərbaycanlılar vuruşa bilmir, qorxaqdırlar. Ona görə də belə oçerklərin böyük əhəmiyyəti vardı, Mircəfər Bağırov da bunları oxuyurdu. Mircəfər Bağırov demişdi ki, Rəsul müharibədən qayıdanda onu qəbul edərəm. Yəni ona qədər münasibətləri çox gərgin idi. 1942-ci ildə Krım almanların əlinə keçəndən sonra atam müharibədən qayıdır. Atam Krımda hərbi qəzetdə işləyib. Atamı Mircəfər Bağırov qəbul edib. Atam deyib ki, cəbhədə azərbaycanlılara "yeldaşı” deyir, təhqir edir, rus dilini bilməyən azərbaycanlıları mühakimə edir, onlara rus dilində casus olduqlarını söyləyir, azərbaycanlılar da dili bilmədiklərindən bunu təsdiqləyirlər. Nəticədə azərbaycanlıları güllələyirlər. Atam danışırdı ki, Mircəfər Bağırov mənim yanımda Moskvaya zəng etdi, mən deyənlərin də üstünə beşini qoyub hansısa böyük bir adamla danışdı. Yəni belə vaxtlar da olub. Amma elə vaxt da olub ki, bütün nazirlərin deputatlığa namizədliyini irəli sürüb seçsələr də, onun namizədliyini verməyiblər. Mircəfər Bağırov da deyib ki, bütün nazirləri deputatlığa verdik, səni vermədik, səni cəzalandırırıq. Nəyə görə? Qəzəbə keçmişdi.
Amma bizim ailənin taleyində Mircəfər Bağırovun ən böyük xeyirxahlığını da deyim. Daxili İşlər Komissarlığında müavin postunu tutan Xaren Qriqoryan Mircəfər Bağırova təqdimat verib. Həmin sənədlər durur. Təklif olunmuşdu ki, Nigar Rəfibəyli və anası sürgün olunsun, çünki bunlar müsavatçı ailəsidirlər, Nigarın qardaşı Kamil bəy sovet hökumətinin əleyhinə işləyir. Bu, yalan idi, amma yazmışdı. Mircəfər Bağırov isə dərkənar qoyub ki, yox, saxlansınlar. O dərkənar olmasaydı, indi ailəmiz olmayacaqdı, ailəmiz dağılacaqdı.

- Bəs yaradıcılığınıza hansı şəxsiyyətlərin yaradıcılığı təsir göstərib? Atanızın təsiri nə dərəcədədir?
- Əlbəttə, yaradıcılığıma atamın təsiri olub. Atam yenilikçi bir insan idi, məndə də o yenilik hissi var. Amma Rəsul Rza şair idi, onun mənə bilavasitə təsiri ola bilməzdi. Atamın da, anamın da ümumi ədəbi təsiri olub. Mən uşaqlıqdan şeir, kitab, mütaliə mühitində böyümüşəm və bunun da təsiri olub. Amma bilavasitə yarıdıcılıq təsirinə gəlincə, mən bunu həmişə deyirəm. Mirzə Cəlil Məmmədquluzadənin yaradıcılığıma böyük təsiri olub, indiyə qədər də bu təsir davam edir.
- Bəs yaradıcılığı Anara çörək qazandırıbmı? Başqa sözlə, Anar yaradıcılığı ilə dolana bilibmi?
- Səviyyə başqa şeydir, dolandırmaq imkanı başqa şey. Mən özüm haqqında deyə bilmərəm. Ola bilər ki, çox yüksək səviyyəli əsərlər yazılır, amma o əsərlər satılmır, alınmır. Satılmayan insanlar olduğu kimi satılmayan kitablar da olur. Həyatın qanunudur.
Mənim dolanışığıma gəlincə, əlbəttə, sovet dövründə yaradıcılıqla dolanırdım. Filmlərim çəkilirdi, qonorarını alırdım. SSRİ Cenevrə anlaşmasına imza atmışdı. Ona görə də Qırğızıstanda da mənim bir hekayəm çapdan çıxırdısa, onun qonorarını göndərirdilər. Onu demirəm ki, xaricdə çıxan kitablarımın hamısının qonorarını alırdım. Tamaşalarım gedirdi, tamaşalarımdan faizlər gəlirdi. Deyə bilmərəm ki, çox zəngin adam idim, amma hər halda normal dolanırdım. İndiki dövrdə isə təbii ki, mən yaradıcılıqla dolana bilmərəm. Əvvəla, ona görə ki, əsərlərim az çap olunur. İkincisi, çap olunanın da pulunu vermirlər. Bəzən elə olur ki, öz təqaüdüm hesabına öz kitabımı çap etməli oluram. Allah prezidentimiz Heydər Əliyevə rəhmət etsin, açıq deyirəm ki, mənə prezident pensiyası kəsməsəydi, dolana bilməzdim. Mənim ayrı bir gəlir mənbəyim yoxdur.
- Həyatda hansı addımları atmısınız ki, indi düşünürsünüz ki, o addımları atmamağınız yaxşı olardı?
- Mən neçə ildir ki, bir bioqrafik əsər üzərində işləyirəm. Ömrümün məqamlarını bir-bir nəzərdən keçirəndə utanmır, çəkinmirəm. Mənim utandığım, peşman olduğum elə bir məqam yoxdur. Çünki heç bir vaxt nə yalan danışmışam, nə vicdanımın əleyhinə getmişəm. Amma müəyyən hərəkətlər olub ki, bəlkə də gərək onları etməyəydim. Bəlkə indi elə hərəkətlərim olur. Məsələn, bağışlayın, bir az kobud çıxır, mənə deyirlər ki, niyə hər uşaq-muşağa cavab verirsən. Bəlkə də düz deyirlər, gərək cavab verməyəm. Amma görəndə ki, ağ yalan deyirlər… Cavab verməsəm, axı bu ağ yalan mənim üzərimdə qalar. Ona görə də məcburam ki, bunları təkzib edim. Yaxın, dost insanlar da deyirlər ki, sən nahaq onlara cavab verirsən, sənin cavab verməyin elə insanlar üçün böyük şərəfdir.
- Yeri gəlmişkən, əsl-nəcabət, ailə bir insanın taleyində hansı rol oynayır və şəxsən sizin taleyinizdə hansı rolu oynayıb?
- Əlbəttə, əsl-nəcabət də çox vacibdir. Mənim taleyimdə də ədəbi ailədən olmağımın rolu var, babalarımın da ziyalı olublar, mən bunu danmıram. Amma mən elə adam tanıyıram ki, çoban ailəsində anadan olub, amma özü ən böyük Azərbaycan ziyalısıdır. Yəni öz daxili mədəniyyəti, biliyi, elmə, ədəbiyyata, sənətə həvəsi etibarilə tam bir ziyalı və kübardır. Elə adamlar da tanıyıram ki, ziyalı ailəsində anadan olublar, amma tamam çürük adamdırlar. Çürük bir adam kimi yetişib və heç bir mənəviyyatı yoxdur. Yəni əsl-nəcabətin, ailənin təsiri də var. Amma bu əsil-nəcabət kökləri olmayanda belə insanın fitri, Allahdan gələn bir vergisi olur ki, o da əsil-nəcabətli ailənin nümayəndəsi kimi əsl-nəcabətə malik olur.
- 2005-ci il parlament seçkilərində iştirak etdiniz, millət vəkili olmadınız. Sarsıntı keçirdinizmi?
- Yox. Heç bir sarsıntı keçirmədim, çünki 18 il deputat olmuşam. Azərbaycanda yeganə adamam ki, 3 parlamentin – həm Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Ali Sovetinin, həm SSRİ Ali Sovetinin, həm də Milli Məclisin deputatı olmuşam. Həm də Milli Məclisin ilk iclasını açmaq şərəfi də mənə nəsib olub. Ona görə də necə deyərlər, parlament həyatından doymuşam.
Doğrudur, deyə bilərsiniz ki, o halda namizədliyinizi niyə verirdiniz? Təklif olundu, mən də dedim ki, madam ki, təklif olunub, namizədliyimi verdim. Sonra bir oyun qurulmuşdu. İndi istəmirəm, vaxtı gələndə açılacaq. Hələ mən özüm də tam bilmirəm ki, nə səbəbdən və niyə oldu. Bir oyun qurdular və bu oyun nəticəsində mən seçilmədim. Seçilmədim deyəndə, bu, sırf şərti termindir. Çünki orada çox maxinasiyalar, dələduzluq oldu. Səsləri azaltdılar, mənim səslərimi başqasına verdilər. Bu, keçib gedən bir mərhələdir.
Əgər bu oyunu quranlar düşünürlərsə ki, bununla mən sarsılacam, həyatdan küsəcəm, inciyəcəm, çox səhv düşünürlər. Tam səmimi deyirəm ki, bu, demək olar ki, vecimə olmadı, əvvəlki kimi işimlə məşğulam.
- İnkişaf etmiş, demokratik ölkələrdə "xalq yazıçısı” titulu yoxdur. Amma o ölkələrin elə yazıçıları var ki, onları bütün dünya tanıyır. Azərbaycanda "xalq yazıçısı” titulu olmasaydı, necə olardı?
- Olmasaydı, çox gözəl olardı. Əslində bu adları bərpa etməmək də olardı. O vaxt bu adı mən almamışdım. Keçmişdə bu adı alanlar deyirdilər ki, zəhmətləri, əməkləri ilə bu adları alıblar. Mən də dedim ki, kim indiyə qədər, yəni sovet dövründə bu adı alıb, halal xoşu olsun, bundan sonra bu adları bərpa etmək lazım deyil. Ordenlər, mükafatlar bütün ölkələrdə var, amma Xalq şairi, Xalq yazıçısı heç bir yerdə yoxdur. Mən bir neçə dəfə bu məsələni qaldırmışam. Amma nəsə lazım bildilər ki, bu adları bərpa etsinlər. Mənə də bu adı verəndən sonra dilim bir qədər qısa oldu. Çünki deyərlər ki, özü alır, amma özgələrinin bu adı almasını istəmir. Ona görə də bu sözləri indi demirəm. Lakin yenə də o fikirdə qalıram ki, bu adları verməmək də mümkündür. Çünki 5-i bu adı alanda, 15-i inciyir.
Dünyada tanınmağa gəlincə, bunun müxtəlif yolları var. Dünyada tanınmaq üçün birinci, gərək böyük əhatə dairəsi olan dildə, yəni ingilis, rus, ispan dillərində yazasan. Azərbaycan dilində yazanda da gərək bu, tərcümə olunsun. Məsələn, Türkiyənin 70 milyon əhalisi var, amma 1-2 yazıçısı dünyada tanınır. O cümlədən Orhan Pamuk Nobel mükafatı aldı. Nazim Hikməti, Yaşar Kamalı tanıyırlar. Azərbaycan yazıçılarını da demək olmaz ki, tanımırlar. Ən azı Rusiyada, Türkiyədə, İranda, Şərqi Avropa ölkələrində tanıyırlar. Amma dünyaya da o şəkildə çıxmağa təəssüf ki, dilimiz imkan vermir. Tərcümələr də bəzən keyfiyyətli olmur. Amma əsas fikrim odur ki, yazıçı gərək birinci xalqının içərisində tanınsın, ondan sonra dünyada tanınsa, lap yaxşı olar. Dünyada tanınmasa da, bu, faciə deyil.
- Dünyada tanınmış yazıçıların sözü ictimai rəyə ciddi təsir edir. Azərbaycanda necə, tanınmış yazıçıların, xalq yazıçılarının sözü ictimaiyyət üçün əsasdırmı?
- Əlbəttə, əsasdır. Müstəqillik hərəkatı başlayanda ön sırada yazıçılar gedirdi, onların sözləri eşidilirdi. Mən ancaq rəhmətliklərin adını çəkəcəm: Bəxtiyar Vahabzadə, İsmayıl Şıxlı, Yusif Səmədoğlu, Məmməd Araz, Xəlil Rza. Amma hazırda sağ olan yazıçıların da çoxu bu hərəkatda aktiv iştirak edirdi və aparıcı qüvvə onlar idi. O başqa məsələdir ki, sonra başqa müəyyən qüvvələr yazıçıların şöhrətlərini qısqanmağa, onları pisikdirməyə, uzaqlaşdırmağa başladılar. Çox yazıçı ondan sonra buradan uzaqlaşdı. Uzaqlaşdı deyəndə, o mitinq natiqlərinin çörəyini əllərindən almaq istəmədi. O vaxt ki, heç bir partiya yox idi, ictimai fikrin mərkəzi Yazıçılar Birliyi idi, insanlar bu gəlirdi. Qaçqınlar da, narazılar da bura gəlirdi və biz imkanlarımız daxilində hamının problemlərinin həllinə kömək etməyə çalışırdıq. Sonra partiyalar, siyasi qüvvələr meydana çıxdı. Ondan sonra Yazıçılar Birliyi ancaq yaradıcılıq məsələləri ilə məşğul olur. Amma bu o demək deyil ki, xalqımızın həyatında taleyüklü məsələlərə biganəyik. Lazım olanda sözümüzü deyirik, bəyanatlar veririk. Bu günlərdə Azərbaycan-Rusiya forumunda mən çıxış etdim. Orada da ədəbiyyatdan danışmadım, xalqın problemlərindən, Qarabağdan danışdım. Çünki gələn qonaqlara məhz onu eşitdirmək lazımdır.
- Uzun müddətdən sonra belə bir auditoriyada yazıçıların ilk dəfə belə çıxışları oldu…
- Mən belə çıxışları Moskvada Ali Sovetdə edirdim. Ali Sovetin iclaslarındakı çıxışlarımın bəziləri çap olunub. O çıxışlarda bundan da kəskin fikirlər söyləyirdim, çoxu bura gəlib çatmırdı. Bu çıxışım ona görə diqqət çəkdi ki, Bakıda oldu, camaat gördü. Yaxud Moskva mətbuatında, "Literaturnaya qazeta”da, "İzvestiya”da, "Pravda”da çox kəskin məqalələrim çıxmışdı. Yəni həmişə sözümüzü deyirdik. Bu səfər eşitdilər, sağ olsunlar.
- Həyatınızda qalxa bilmədiyiniz bir 6-cı mərtəbə varmı ki, indi də ona qalxmağa çalışırsınız?
- Ancaq yaradıcılıq mərtəbəsinə qalxmaq istəyirəm. İstəyirəm ki, indiyə qədər yazdıqlarımdan daha yaxşı bir əsər yazım.
- Şəxsi həyatınızla bağlı da bir neçə sual vermək istərdik. Həyat yoldaşınızla bağlı seçiminizə ailəniz nə dərəcədə təsir göstərib?
- Yox, bu, mənim öz seçimim olub. Həyat yoldaşımla birinci sinifdən 10-cu sinfədək bir sinfidə oxumuşuq. Məktəbi qurtarandan sonra görüşməyə başlamışıq, sonra da nişanlanmışıq, evlənmişik. Bu, həm o, həm də mən tərəfdən müstəqil seçim olub.
- Övladlarınızdan nə dərəcədə razısınız?
- Göz dəyməsin, çox razıyam. Çünki ikisi də istedadlı insanlardır, qabiliyyətləri var, təmiz insanlardır. İndiki cavanlara baxıram, bəziləri yollarından çıxırlar. Bunlarda heç vaxt ərköyünlük olmayıb. Ancaq öz əllərinin zəhməti ilə qazanıblar, indi də qazanırlar. Mən övladlarımdan razıyam.

Ramiz Mikayıloğlu
Fərid Əkbərov
Lent.az

SIYAS GUNDEM

afgan73 — Sat, 20 Feb 2010 20:22:52 GMT

"Məmurlar bizim

"çörək ağacı"mızdır"

Rauf Arifoğlu: "Tirajımız azalanda Kəmaləddin Heydərovla bağlı material axtarırıq"
"Yeni Müsavat" qəzetinin baş redaktoru Rauf Arifoğlu "Həftə içi"nin qəzetina musahibə verib. Müsahibədə Arifoğlu qəzetin fəaliyyətindən tutmuş partiya fəaliyyətinə qədər bir sıra məqamlara toxunub. Maraqlı olacağını nəzərə alıb təqdim edirik.

- "Yeni Müsavat" qəzeti İsa Qəmbərin təsisçisi olduğu dövrdə, yoxsa indi daha çox müstəqil fəaliyyət göstərir?

- Bu qəzetin qurucusuyam və 20 ildən artıqdır baş redaktoruyam. Bir neçə təsisçi dəyişmişik. İsa bəy qəzetə təsisçilik edən dostlarımızdandır; biz ondan çox razıyıq. Qəzetin fəaliyyətinə əsl demokrat kimi yanaşdı, heç bir işimizə müdaxilə etmədi. Çətinə düşəndə, yaxud da mən həbsxanada olanda qəzetə xeyli köməklik elədi. Ortaq layihə kimi "Yeni Müsavat"ı böyütmüşük və hər zaman da qəzet mənim nəzarətimdə olub. Mən o tip adamlardanam ki, heç bir vaxt müdirim olmayacaq. O baxımdan qəzetdən başqa ancaq prezident, ya da millət vəkili ola bilərəm. Nisbətən müstəqil və qərarları özüm qəbul edə bildiyim işlərdə çalışa bilərəm. Mənə nəyisə qəbul etdirmək, söz demək mümkün olmayan bir məsələdir. Qəzet əvvəllər olduğu kimi, bu gün də tam müstəqildir.

- Müəyyən dövrlərdə qəzetin baş redaktorluğundan getmişsiniz. Bu hallar daha çox həbs olunduğunuz və seçkilərə qatıldığınız vaxtlara təsadüf edib. Bu gün də qəzetdə Azər Ayxan baş redaktor əvəzi kimi göstərilir. Hansı səbəblərdən "Yeni Müsavat"da baş redaktor rəsmi olaraq təsdiqini tapmır?

- Burada problem yoxdur. Formal olaraq mən həbsxanada olarkən imzamı saxlaya bilərdim. İndiyə kimi "Azadlıq"da Qənimət bəyin imzası gedir və baş redaktor odur. Amma mən baş redaktor imzasına, həm də o qəzetin 1-ci səhifəsindən sonuncu səhifəsinə qədər hər sözünə məsuliyyət sahibi kimi də yanaşıram. Ümumi məsuliyyət, təbii ki, yenə də məndədir. Amma elə yazı olur ki, mənim heç xəbərim olmur. Mən ümumi işlərə rəhbərlik edirəm və bunun mexanizmini qurmuşam. Dünyanın harasında olmağımdan asılı olmayaraq o mexanizm işləyir və zorla dayandırmasalar, dayanası deyil; çünki Azərbaycan reallığğında, demirəm dünya standartlarında, elə bir mükəmməl mexanizmdir ki, heç kimdə, heç bir qəzetdə yoxdur.
Bir səbəb də budur ki, mən istəyirəm gənclərə, onların imzalarına, məsuliyyətinə yer verəm. Azər Ayxan imzalayıbsa, başqa bir imza da var - növbətçi redaktor. O da imzalayıbsa, ən azı mənim qarşımda, baş redaktorun və təsisçinin qarşısında bütün məsuliyyət onlarındır. Eyni zamanda sonradan mənim müdaxiləm, manevrim üçün də əsas yaradır ki, istənilən məhkəmə perspektivində, hansısa bir münaqişə zəminində bu qəzeti tam şəkildə redaktə etmədiyimi söyləyə biləm.

- Azərbaycanda bu gün nəşr olunan gündəlik qəzetlərin çoxu dünyada məşhur olan qəzetlərin stilini götürməyə çalışır. Siz necə, "Yeni Müsavat"ı hansı nüfuzlu qəzetə bənzətməyə çalışmısınız?

- Dizayn baxımından Rusiya, türk məktəblərinin qarışığıdır, elə xəbərvermə konsepsiyası baxımından da. Mən 1998-ci ildə bu qəzetin dizaynını, konsepsiyasını, formatını yenidən dəyişəndə bir neçə rus və Türkiyədə "A3" formatında çıxan qəzetlərin hazır modellərindən istifadə eləmişəm.

- Dediniz ki, siz həbsdə olduğunuz dönəmlərdə İsa bəyin qəzetin təsisçisi olaraq redaksiyaya köməkliyi olub. Bu köməklik maddi baxımdan da olunubmu?

- Çox böhranlı anlarımızda maddi baxımdan da İsa bəy tərəfindən köməklik olunub. Bizim də partiyaya müəyyən köməkliyimiz olub, yəni biz də təmənnasız etmişik, İsa bəy də.

- Bu gün necə, qəzetin maliyyə problemləri varmı?

- Maliyyə problemi həmişə var. Sadəcə, minimal vəziyyətlərdə problemlər olanda qəzet öz xərclərini ödəyir. Tamamilə xərclərimizi ödəyirik, ancaq çox böyük iddialarımız və ideyalarımız vardır; məsələn, qəzetin internet radiosunu yaratmaq istəyirik. Bununla bağlı hazırlıq işləri aparırıq. Bu gün ölkənin ən çox satılan qəzetiyik. Amma imkanlar müsaid deyil. Niyə müsaid deyil, onu da deyim. Demək olar, reklam bazarında bizə yer yoxdur. Biz uzun müddətdir "qara siyahı"dayıq. Böyük şirkətlər bizə reklam vermirlər. Bir neçə yüz min manatlıq reklam versələr, planlarımızın qurulmasında və böyüməsində çox yardımçı ola bilər.

- Qəzetinizdə rubrikalara daha çox yer verirsiniz və burada əsasən müxalifət nümayəndələri olurlar. İqtidar nümayəndələrini bilərəkdən dəvət etmirsiniz, yoxsa siz çağırırsınız, onlar özləri gəlmirlər?

- Bu, "Yeni Müsavat"ın konsepsiyasından irəli gəlir. Qəzet narazı elektorata xitab eləyir. Azərbaycanda razıların kifayət qədər tribunaları var, qəzetləri çoxdur. Ölkədəki olaylarda daha çox pozitivlik göstərən həddən artıq KİV, agentlik, televiziyalar var. Amma narazıların tribunası həddən artıq azdır. Alternativ informasiya mənbəyi yoxdur. Onu əvəz edən bir neçə qəzet var. Bunlardan biri də "Yeni Müsavat"dır. O baxımdan həm bazara, həm öz düşüncəmizə, içimizdəki başlanğıca uyğun olaraq bu xətti seçmişik. Biz Azərbaycanda narazıların səsini ifadə edirik.

- Maraqlıdır, hərdən vaxtilə tənqid etdiyiniz şəxslərə indi qəzetinizdə yer verirsiniz...

- (Sualımıza sualla cavab verir) Misal üçün, siz kimi deyirsiniz?

- Bir vaxtlar hakimiyyətdə təmsil olunanlar - Əli İnsanov, Fərhad Əliyev, Siruz Təbrizli və digərlərini...

- Doğrudur, Siruz Təbrizli, Əli İnsanov, Fərhad Əliyev, Eldar Namazov, Vəfa Quluzadə vaxtilə hakimiyyət düşərgəsində olarkən onları tənqid eləmişik, onlar da bizi tənqid ediblər. Sonra onlar müstəqilləşəndən, yaxud da hakimiyyətə müxalifət mövqeyini seçəndən, "vurulduqdan" sonra bizim onlara qapılarımız yox, səhifələrimiz açıq olub. Siruz Təbrizlinin timsalında qapımız da açıq olub. Yəni bu onların seçimidir. Onlar bizə tərəf addım atıblar. Qaldı o nazirlərə, onlar da bu ölkədə hüququ pozulan insanlardandır. Biz demişik ki, "Yeni Müsavat" çətinə, dara düşənin dostudur. Bunu dəfələrlə sübut da eləmişik. Əli İnsanov kimi insanın timsalında, hansı ki parlamentdə deyirdi ki, Rauf Arifoğlunun başını kəsib futbol topu kimi vurmaq, atmaq lazımdır. Düzdür, o, sonradan məhkəmədə məndən və İsa Qəmbərdən üzr istədi, amma hətta bunu etməsəydi belə, biz onun məhkəməsinə yaxşı xəbər kimi yanaşaraq reportaj hazırlamağa borcluyduq. O insanlar ki hakimiyyət düşərgəsindən qoparaq narazı elektorata qoşulurlar və bizim kimi onlara xitab edirlər, avtomatik olaraq bizim xəbər qaynağımıza və müttəfiqimizə çevrilirlər.

- Milli Məclisin son iclasında "KİV haqqında" qanunun 60-cı maddəsinə yeni bir əlavə olundu. Bu əlavəni necə qiymətləndirirsiniz?

- Azərbaycanda ən zəif inkişaf edən sahələrdən biri araşdırma jurnalistikası idi. Amma yavaş-yavaş irəliləyirdi. Millətin içindən məmurlara baxırdı. Bəzən şəkil çəkirdi, səs yazırdı, lentə alırdı. Bu fəaliyyət növü istənilən ölkədə məmurlar üçün ciddi problemdir. Sonradan icazə olmadan görüntü almamaq haqda müddəanı konstitusiyaya əlavə etdilər. Bütün bunların hamısının yeganə məqsədi yuxarıda qeyd etdiyim fəaliyyət növü üzərində köklənən araşdırma jurnalistikasının qarşısına məhkəmə yolu ilə böyük bir sədd çəkmək idi. Bu dəqiqə o dəyişiklik bizə problem yaratmayacaq. Amma bu bizim gələcəyimizə böyük problemdir, maneədir. Bu gün həmin qanunla istənilən vəziyyətdə, istənilən reportaja görə istənilən qəzeti cəzalandırmaq mümkündür. Buna çoxdan çalışılırdı. Yadımdadır, 2001 - 2002-ci illərdə də "KİV haqqında" qanunu məhdudlaşdırmaq təşəbbüsləri olmuşdu. O vaxt biz güclü idik və buna imkan vermədik. Amma indi gücümüz çatmadı, zəifləmişik. Bütün demokratik təsisatlar kimi, qəzetlər də zəifləyib və ona görə də heç nə edə bilmədik.

- Sizcə, ümid nəyədir?

- Prezidentə məktub yazıb imzalamışıq ki, ölkə başçısı bu dəyişikliyi imzalamasın. İmza atmasa, bu, yenə də bizim xeyrimizədir. Bu o deməkdir ki, biz o dərəcədə sayılırıq ki, hətta prezident də sözümüzü eşidir. Yox, prezident imza atsa, Azərbaycan jurnalistikası üçün yaxın gələcəkdə ciddi problemlər olacaq.

- "Diffamasiya haqqında" qanunun qəbulu da gündəmdədir. Sizcə, "KİV haqqında" qanuna edilən dəyişikliklə bunların arasında bir bağlılıq varmı?

- Başa düşürəm. "Diffamasiya haqqında" qanunun "KİV haqqında" qanunla de-kriminallaşması, bu nə vaxtsa olacaq. Bu, hiss olunur. Tamamilə mümkündür ki, oradan 147 - 148-ci maddələr götürülsə, bu baryer qalsın.

- "Yeni Müsavat"ın 1-ci səhifəsində, demək olar, ardıcıl olaraq eyni məmurlar tənqid atəşinə tutulur. Burada informasiyaların dəqiqliyi nə dərcədədir?

- Məmurlar bizim "çörək ağacımız"dır. Bunu açıq deyirəm. Elə məmur var ki, haqqında nə yazsan, heç kim oxumur; misal üçün, ekologiya naziri haqqında az oxuyurlar. Amma satış tirajımız azalanda Kəmaləddin Heydərovla bağlı materal axtarırıq. Oxucuda bu şəxsə o qədər maraq var ki, onunla bağlı hansısa material yazılanda satış tirajımız artır. Ziya Məmmədov, Ramiz Mehdiyev haqqında məlumatlar olduqda da qəzetimiz çox satılır.

- Yəni burada söhbət informasiyanın dəqiqliyindən getmir?

- Yalan informasiya ola bilməz. Əsasında bir şey olmasa, ondan bir şey düzəltmək olmaz. Bir dəfə - iki dəfə, sonra alınmaz. Bir məsələni biləsiniz ki, biz çox zaman mənbələri açıqlamırıq deyə, o demək deyil ki bizim mənbəmiz yoxdur. Mənbələrimiz var, amma açsaq, onu məhv edərlər.

- Yəni belə çıxmırmı ki, hakimiyətdə sizə "işləyən" adamlar var?

- Onlar bizə yox, özlərinə işləyirlər. Sadəcə, bizə material ötürürlər. Biz də bundan faydalanırıq.

- Hansısa məmurla bağlı elə bir məlumat olubmu ki, onun yayılmasını istəməmisiniz?

- Yox, heç bir məhdudiyyət yoxdur. Sadəcə, hansı daha çox təhlükəlidir seçimi ola bilər; misal üçün, Cəlal Əliyevlə bağlı yazıları az və ehtiyatla veririk. Niyə? Çünki qəzetlərlə çox məhkəmə çəkişməsi olub. Ramil Usubova gəldikdə isə bu şəxs mətbuata çox həssasdır. Həbsdə olan jurnalistlərin xeyli hissəsi onun iddiaları əsasında həbs olunub.

- Adlarını çəkdiyiniz şəxslərlə bağlı materiallar verməyəndə belə bir fikir yaranmır ki, "Yeni Müsavat" onlara "işləyir"?

- Belə məlumatlar yayılsa da, bizim ziyanımıza deyil, əksinə, gücümüzü artırır. Hansısa bir qəzeti dövlətin hansısa bir instansiyası ilə, lap Kəmaləddin Heydərovla, Ramiz Mehdiyevlə, Ramil Usubovla bağlamaq oxucunun gözündə o qəzetin informasiyalılığını və etibarlılığını artırır, azaltmır. Üzdə elə gəlir ki, bu, Rauf Arifoğlunun ziyanınadır; əksinə, ziyanına deyil, istənilən halda xeyrinədir.

- Azər Ayxanın məlum məhkəmə prosesi ilə bağlı belə bir fikir formalaşdı ki, Rauf Arifoğlunun "dayı"sı güclü olduğundan prosesi uda bildi...

- Mən belə fikirlərin olacağını proqnozlaşdırmışdım. Qəzetdə planlaşmada da dedim ki, Cəlal Əliyev məhkəməni udsa, bizi məhkəməyə vermək üçün növbə gözləyənlərin sayı artacaq. Cəlal Əliyevlə biz bir neçə məhkəmə çəkişməsi yaşamışıq. Onun vəkilləri heç bir zaman iddia ərizələrini düzgün tərtib etməyiblər. Qəbul etsəydilər, bir ildən sonra bu işə görə Avropa Məhkəməsinin əli ilə 15 - 20 min avro udacaqdıq. Bu dəfə şansımız gətirdi. Orada da bir nüans vardı. Baş redaktor kimi məni yox, Azər Ayxanı qabağa vermişdilər ki, bəlkə, məni tutmaq istəmədilər. Mən də, qardaşım da tutulsaydı, əlbəttə, rəsmi Bakı beynəlxalq təşkilatların hədəfinə çevriləcəkdi. Bizdən əvvəl də "Azadlıq" qəzetini məhkəməyə vermişdilər. Onun iddasını da qəbul etmədilər.
Yəni hakimiyyətin razılığı olmadan hansısa bir şəxsin qəzetləri məhkəməyə verdirib, kimlərisə tutdurması qeyri-mümkündür; "Təzadlar" qəzetinin baş redaktoru Akif Mərzili nümunəsində biz bunu gördük: bu məsələyə prezident səviyyəsində reaksiya gəldi və o, azadlığa çıxdı.

- Belə çıxır ki, bu gün qeyd olunan məhkəmə çəkişməsindən əlavə, başqa məhkəmə çəkişməniz yoxdur?

- Var; misal üçün, biz dövlət orqanlarını, nazirlikləri məhkəməyə vermişik. Bizi də məhkəməyə verməyə hazırlaşanlar var.

- Qəzetin göndərdiyi suallara cavab vermədiklərinə görə?

- Bəli. Bizi məhkəməyə verənlər olduğu kimi, bilirəm ki, məhkəməyə verməyə hazırlaşanlar da var. Tağı Əhmədov bizi məhkəməyə verməyə hazırlaşır. Qəzetiniz vasitəsilə onun nəzərinə çatdırım ki, "dayı"mız çox güclüdür: bizimlə işi olmasın (gülür). Bizim istəyimiz nədir: tirajımızın, insanların bizə olan etibarınının artması. Bir məsələni də deyim: bir məmur haqqında qəzetdə davamlı yazılar yazdıq; o şəxs öz adamlarını üstümüzə saldı ki, öyrənsin görsün, bu, prezidentin tapşırığı ilə verilən yazılardırmı? Təsəvvür edirsinizmi, bizə olan münasibət bu adamın gözündə hansı səviyyədə böyükdür.

- Müxalifət qəzetləri arasında satışına, oxunaqlılığına görə lidersiniz. Sizcə, bu cür yazılar yazılanda belə bir fikir formalaşmırmı ki, "artıq bunlar da satıldılar"?

- O məni narahat eləmir; çünki "satılmaq" xəyanət deməkdir. Ramil Usubovla, Ramiz Mehdiyevlə, Kəmaləddin Heydərovla münasibətləri qurmaq vətənə xəyanət deyil. Vətənə xəyanət hansısa səfirliklə işi qurmaqdır, hansısa səfirliyə, hansısa xarici fonda işləməkdir, gizli görüşməkdir. Öz dövlətinin mənsubları ilə münasibət qurmaq isə istənilən qəzet üçün vacib və normaldır. Hələ biz bunu edə bilmirik, bacarmırıq. İstənilən bir biznes strukturunun yerli hakimiyyətlə münasibət qurması təhlükəsizliyimiz üçün təminatdır; misal üçün, Türkiyənin "Doğan" holdinqi öz hakimiyyəti ilə münaqişəyə getdi və nəticədə onu çökdürdülər. Yoxlamada 2 milyard dollar vergi borcu aşkar edildi. Hansı ki əvvələr holdinqə güzəşt olunurdu. Bu, ABŞ-da da belədir.

- Belə çıxır ki, tam müstəqil olmaq mümkün deyil?

- Niyə mümkün deyil: bizim nümunəmizdə mümkündür. Amma belə müstəqilliyin də gələcəyi yoxdur. Bu, artıq başqa cür müstəqillikdir. Hakimiyyətlə ziddiyyətdə olub pul qazanmaq çox çətindir, risklidir. Bizim qəzeti götürüb təhlil edib, onun bircə nömrəsində o "satılmaq" dediyiniz göstəriciyə cavab verən bir fakt varsa, əlimin arxasını yerə qoymağa hazıram. Qoy desinlər, daha çox danışsınlar. Gah dedilər Rauf Arifoğlu Ramiz Zeynalova işləyir, sonra dedilər ki, Ramiz Mehdiyevə, adam qalmayıb deməsinlər. İndi də bizi Rövnəq Abdullayevlə bağlayırlar. Hər nömrədə onu tənqid eləyirik. Qəzetdə yazırlar ki, sən demə, "Yeni Müsavat"ın ofisinin pulunu o verirmiş. Ondan əvvəl isə dedilər ki, ofisin pulunu Vilayət Eyvazov verirdi. Yəni bu ehtimallar irəli sürüləcək. Hələ bir dəfə rast gəlməzsiniz ki, "Yeni Müsavat" qəzetinin ermənilərə, Ermənistanın xüsusi xidmət orqanlarına, yaxud ABŞ-a, İrana işlədiyini yazsınlar. Belə şeylər ola bilməz və olsa da, onu yazanın cavabını verərəm. Lazım gəlsə, başqa hərəkətlər də edərik; lakin Azərbaycan hakimiyyətinin hansısa dairəsi ilə "Yeni Müsavat"ın adının hallandırılmasını mən vətənə xəyanət hesab etmədiyim üçün bu cür yazılarla bağlı intensiv təkziblər verməyi lazım bilmirəm.

- Qəzet redaktoru olmaqla yanaşı, eyni zamanda aktiv siyasətdə də varsınız. Qarşıdan parlament seçkiləri gəlir, hansısa ilkin hazırlıqlarınız varmı?

- Xəritəyə baxıram.

- Namizədliyinizi vermək üçün?

- Bəli.

- Hansı dairəni gözaltı etmisiniz?

- Qərarım Bakıdır. 33 saylı Xətai seçki dairəsi var. Mən keçən seçkilərdə də ilk dəfə partiyadan namizədliyimi oradan vermişdim. Sonradan partiyadan xahiş elədilər, o yeri Qabil Hüseynliyə verdim və 28 saylı Sabunçu ikinci seçki dairəsindən namizədliyimi verdim. Bu dəfə namizədliyimi ya 33 saylı həmin o Xətai seçki dairəsindən, ya da 25 saylı Nizami seçki dairəsindən verəcəyəm. Oranı da seçməyimin yeganə səbəbi redaksiyamın həmin ərazidə yerləşməsidir. Ərazi mənim üçün rahatdır. Amma deyilənə görə, ötən parlament seçkilərində bu dairədən deputat seçilən Hüseyn Abdullayev orada elə yaxşı işləyib ki, namizədliyini verən adam gərək pul xərcləyə. Seçicilərin gözündə onun yerini tutmaq üçün danışmaq yox, həm də pul xərcləmək lazımdır. Görək, iki dairəni gözaltı etmişəm. Üçüncüsü də ola bilər; amma qəti qərar verməmişəm.

- Bu il seçki ili olmaqla yanaşı, həm də Müsavatın qurultayının keçiriləcəyi il olacaq. Partiyanın üzvü olaraq bu günlərdə sədrliyə adları hallananlarla bağlı nə düşünürsünüz: adları hallananlardan kim sədr ola bilər?

- Birincisi, mən çox çalışdım öz imkanlarım daxilində Müsavat Partiyasının qurultayı, başqan seçkisi bu il gündəmə gəlməsin. Heç ümumiyyətlə yada düşməsin. Təəssüflər olsun, bu belə olmadı. 2010-cu ildə seçkilərin keçiriləcəyi haqda artıq Məclis qərar verib. Fikrimcə, bu, düzgün olmadığı kimi, müdrik qərar da deyil. Bütün bunların hamısı gündəmə seçkilərdən sonra gəlməli idi. Çünki seçkilər elə böyük teatrdır ki, orada baş rolu oynamaq, eyni zamanda rejissorluq etmək ağır və çətin işdir. Bunların hamısı Müsavat Partiyasının üzərinə düşür. Çünki Azərbaycan siyasətində müxalifət standartlarına cavab verəcək ikinci bir partiya qalmayıb. Başqa heç bir partiyanın strukturları, qərargahları qalmayıb, imkanları minimumdur. Mən bunların hamısını bilirəm. Ölkə boyunca hər yerdən məlumat almaq imkanlarım var; çünki mən də Müsavatın köhnə funksioneriyəm və partiyanın qurucularından biri olmuşam. Bu baxımdan Müsavat Partiyası üçün kifayət qədər iş var idi. Bir də başına bu işi açmamalı idi; amma olan oldu, təəssüf edirəm. İsa Qəmbərdən sonra, heç şübhəsiz, Müsavat Partiyası problemlər yaşayacaq. Artıq təlatümlər başlayıb. Əgər keçirilən sorğu ilə bağlı hamı öz dost-tanışına deyirsə ki mənə səs ver, o deməkdir ki, o birinə səs vermə. Yarış mühiti başlayıb və rəqabət ortaya çıxıb. Bir yerdə hakimiyyətlə savaşmalı olan insanlar indi bir-birinə qarşı savaşır, bir-birini zəiflətməyə məcburdurlar. Cəbhə, tərəfdar yaratmağa, enerjilərinin bir hissəsini yaratdıqları gizli qurumları, cəbhələri gücləndirməyə yönəltməyə məcburdurlar. Belə proseslər gedir; amma mən başqanlıq yarışında iştirak eləməyəcəm; çünki bu mərhələdə İsa Qəmbərin bu cür gedişindən sonra Müsavat başqanı olmaq tarix qarşısında böyük məsuliyyət götürmək deməkdir. Mən özümü həmin məsuliyyətə və həmin gücün altına girməyə hazır hesab edirəm; amma istəmirəm; çünki mənim məsuliyyətimdə tarixi bir sahə var, o da mediadır. Mən sərbəst, mediadan kənar olsaydım, mütləq namizədliyimi verərdim və indiki şərtlər altında İsa Qəmbərdən sonra Müsavatı məndən artıq qoruya biləcək, imkanı çata biləcək ikinci bir adam yoxdur. Bunu mən bilirəm. Bunu da məsuliyyətimlə deyirəm. Məhz "Yeni Müsavat" qəzetindəki və media sahəsindəki məsuliyyətimə görə bunu eləyə bilmirəm. Etməyəcəm də. Kimə dəstək verərəm? O adıçəkilən insanların hər hansının adını çəkib fərqləndirmək istəməzdim. Hamısının haqqı var. Müsavat Partiyasının rəhbərliyində olan və olmayanların hamısının haqqı var ki, başqan olsunlar. Amma ümid edirəm ki, hamısı birdən başlamayacaqlar və aralarında dil tapıb, namizəd müəyyənləşdirib, konsensusla məsələni həll etmək yolunu seçəcəklər.

- Başqan seçkisinin dekabra salınmasını noyabrda keçiriləcək parlament seçkilərində İsa Qəmbərin partiyanı iqtidara daşıması üçün son şans kimi dəyərləndirmək olarmı?

- Son şans deməzdim. İsa bəy 50-ni təzə keçib. Siyasətdə bu, gənc yaş sayılır. Həm də ki İsa Qəmbər, sizə açıq və səmimi deyirəm, bir neçə seçkidə partiyanın tapşırığını yerinə yetirmiş adamdır. O, məğlub olaraq səhnəni tərk etmir. İsa Qəmbərin siyasət yaşı bundan sonra başlayır. Ümid edirəm ki, qısa bir fasilədən sonra o qayıdacaq.

- Müsavat Məclisinin sədri kimi?

- Yox. Məndəki məlumata görə, İsa bəy heç bir funksioner postu tutmayacaq. Partiyada Məclis üzvü kimi qalacaq və başqa nə iş görəcək, onu bəri başdan deyə bilmərəm. Amma hər halda, ümid edirəm ki, partiya bir üzvü kimi onun qorunmasında, saxlanılmasında fəaliyyət göstərəcək. Mən ümid edirəm ki, qayıtması qısa zamanda olacaq. O özü görəcək ki, gedəndən sonra partiya nə günə düşüb, qayıtmağa məcbur olacaq.

- Belə çıxır ki, hardasa partiyada siyasi qərarların verilməsində təsir imkanlarına malik olacaq?

- Siyasi qərarlarda heç Müsavat başqanı olmadan da İsa Qəmbərin çəkisi elədir ki, təsir edə bilər. Amma hər halda, o, Müsavatın sıradan çıxmasına sakitcə baxa bilməz. Mən inanıram ki, nəsə düşünüb və başında müəyyən bir planı var. Ümid edirəm və çox arzulayıram ki, qurulmasında mənim də iştirak etdiyim və ilk 5 nəfərdən biri olduğum partiya dağılmayacaq. Çünki mən 22 ilimi partiyanın quruculuğuna vermişəm.

Edebi mühit

afgan73 — Sat, 20 Feb 2010 11:54:17 GMT

Elçin: "AYB-ni

300 nəfərlik

birliyə çevirmək

lazımdır”

"Yazıçılar Birliyi Stalinin təşəbbüsü və

qərarı ilə yaranıb”

Baş nazirin müavini, yazıçı Elçin Əfəndiyev "525-ci qəzet”in dünənki sayında "Yazıçılar Birliyi, ədəbiyyatımız və özümüz” adlı məqalə ilə çıxış edib. Məqalə Yazıçılar Birliyinin 75 illiyinə həsr olunur, qurumun bu illərdəki fəaliyyəti təhlil olunur, müsbət və mənfi çalarlar qeyd olunur və maraqlı təkliflər irəli sürülür. Amma daha maraqlı məqam Elçinin məqalədə bir dəfə olsun uzun illər dostluq etdiyi qurumun sədri Anarın adını xatırlamamasıdır. Baxmayaraq ki, müəllif Çingiz Abdullayevin, Arif Əmrahoğlunun adlarını çəkirsə, nədənsə Anarı "unudaraq” sadəcə "birliyin rəhbərliyi” ifadəsi ilə kifayətlənir.
Maraqlıdır, Elçin uzun illərdir gənc yazarların səsləndirdiyi, amma birliyin rəhbərliyi tərəfindən rədd olunan bir tezislə razılaşır: "Yazıçılar Birliyi bilavasitə İosif Stalinin təşəbbüsü və qərarı ilə yaranıb, adı ictimai, əslində isə dövlət institutu idi. Məqsəd də ondan ibarət olmuşdu ki, bu institut ədəbiyyat sahəsində Kommunist Partiyasının yürütdüyü siyasətin həyata keçirilməsində köməkçi olsun”.

"Birliyin üzvlərinin bir-birindən danos

yazmasına bəraət qazandırmıram”

İkinci maraqlı etiraf ondan ibarətdir ki, müəllif birlik üzvlərinin 30-cu illərdə biri-birini ifşa etdiyini yazır: "Bəli, "Böyük terror” deyilən həmin dəhşət zamanı və o dəhşət içində Yazıçılar Birliyində də bu Birliyin üzvü olan yazıçılar bir-birini ifşa edib. Ancaq mən Yazıçılar Birliyinin üzvlərinin bir-birindən danos yazmasına, bir-birinə qara yaxmasına, siyasi damğa vurmasına qətiyyən bəraət qazandırmıram”. Müəllif birliyin ədəbi orqanlarının zəiflyindən də narazılığını büruzə verir: "75 ildə Yazıçılar Birliyinin ədəbi orqanlarında "bədii ədəbiyyat” adı ilə az siyasi maklatura çap olunmayıb, bəzən sürrealist, hətta fantosmoqrafik bir mənzərə yaranırdı: Sov.İKP MK-nın və SSRİ Nazirlər Sovetinin, misal üçün, heyvandarlığın, yaxud pambıqçılığın inkişafı ilə bağlı qərarı çıxırdı və ədəbi konyuktura dərhal bu qərarın ədəbiyyatda inikasını tələb edirdi. Baxın: "Literaturnıy Azerbaydjan” jurnalının tirajı 400 (dörd yüz!?) ədəddir və bu, çox kədərlidir. Başa düşürəm, rusdilli oxucu xeyli dərəcədə azalıb və burasına da tamam əminəm ki, "Literaturnıy Azerbaydjan” jurnalı hansısa istedadla yazılmış bir əsəri geri də qaytarmayıb. Bəli, bunlar belədir, görünür, effektli beynəlxalq əlaqələr yaratmaq bacarığı da lazımdır. Təkcə bunu deyim ki, dünyada minlərlə kitabxanalar var, o kitabxanaları maraqlandırmaq cəhdi olubmu? Halbuki, baxın: oxucuları, əlaqədar təşkilatları maraqlandırmaq üçün xarici ölkələrdən Azərbaycana xarici dillərdə nə qədər jurnal və qəzetlərin buklet və prospektlərini göndərirlər… Qurultay yuxarıda dediyim həmin sağlam ədəbiyyat mücadiləsini apara bilsə, güman edirəm ki, yalnız "Literaturnıy Azerbaydjan”ın yox, digər redaksiyaların da ədəbi məsuliyyət hissinin artmasına stimul yaradar. Mən "ədəbi məsuliyyət hissi” yazdım, bəlkə də "ruh yüksəkliyi” yazsaydım daha dəqiq olardı. Çünki bu gün ədəbiyyat mücadiləsinə, elə bil ki, məhz həmin ruh yüksəkliyi, şövq çatışmır”. Bütün hallarda müəllifin birliyin rəhbərliyini hədəfə alması açıq görünür.

"AYB-ni 300 nəfərlik birliyə çevirmək lazımdır”

Elçin birlik üzvlərinin 1500-dən çox olmasına etiraz edərək təkliflərini irəli sürüb: "Mən bu rəqəmin qeyri-ciddiliyi barədə deyilənləri təkrar etmək istəmirəm; danılmazı isə odur ki, biz Yazıçılar Birliyinin həqiqi sənət ocağı kimi ədəbi nüfuzunu artırmaq üçün bu çətin və həlli mürəkkəb vəziyyətdən çıxmalıyıq. Misal üçün, belə bir variant təklif etmək olar: Qurultay Yazıçılar Birliyinin üzvlərinin, yenə də misal üçün, 300 nəfərdən ibarət kvotasını müəyyən edir və qərar qəbul edir ki, gələcəkdə heç bir istisna bu kvotanı poza bilməz. Eyni zamanda, Qurultay ədəbi nüfuzu, obyektivliyi, savadı yaxşı məlum olan, 9 nəfərdən (yaxud da başqa bir rəqəm) ibarət heç bir ədəbi kompromisə getməyən Komissiya yaradır və Komissiyaya müəyyən vaxt (iki-üç ay) verilir ki, Birliyin hazırkı üzvlərini attestasiyadan keçirmək üçün qəti və tələb olunan dərəcədə sərt qaydalar müəyyən etsin”.

Elçin daha nə təklif edir?

Sonda yazıçı, birliyi saxlamaq unikal təklif irəli sürüb: "Biz bazar iqtisadiyyatında yaşayırıq, təklifim bəlkə bir az naqolay səslənəcək, ancaq, təkrar edirəm, biz bazar iqtisadiyyatında yaşayırıq. Bu gün birlik üzvlərinə daha effektli maddi (mənəviyə təsir edən maddi!) xidmət göstərmək, milli ədəbiyyatımızın nəşrini, təbliğini genişləndirmək, klassik və müasir dünya ədəbiyyatını, özümüzün fars, ərəb dilli klassiklərimizi (Nizamidən, Xaqanidən üzü bu tərəfə) xüsusi sifarişlərlə yenidən və keyfiyyətli şəkildə tərcümə etdirmək, öz ədəbi orqanlarının, həm də xarici dil kimi yalnız rus dilində yox, ingilis və digər dillər də daxil olmaqla sayını artırmaq, məxsusi yaşayış binası tikmək, üzvlərini xarici ölkələrə ezamiyyətə göndərmək, əlaqədar beynəlxalq tədbirlərdə aktiv iştirak etmək və s. naminə vəsait əldə olunması üçün tamam şəffaf bir bizneslə məşğul olmasın, misal üçün, beynəlxalq işbirliyinə söykənən poliqrafik holdinq yaratmasın, yaxud öz adına, hörmətinə layiq başqa bir münasib biznes sahəsi tapmasın?”

Kriminal

afgan73 — Fri, 19 Feb 2010 08:26:53 GMT

General Rail Rzayevin işinin

ittihamnaməsi üzə çıxdı!

General qətlə yetirilməzdən bir gün əvvəl külli miqdarda qızıl-zinət əşyası sifariş edib.

Azərbaycanın müdafiə nazirinin sabiq müavini, Hərbi Hava Qüvvələri və Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarının keçmiş komandanı general-leytenant Rail Rzayevin həbsdə olan yavəri Anar Haşımov, köməkçisi Aydın Rəfiyev və onun oğlu Anar Rəfiyevin ittiham olunduğu maddələr məlum olub.
APA-ya istinadən xəbər verilir ki, Aydın Rəfiyev Cinayət Məcəlləsinin - 177.3.2 (oğurluq " külli miqdarda ziyan vurmaqla törədildikdə), 179.2.1 (mənimsəmə və ya israf etmə - qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs tərəfindən edildikdə), 179.2.2 (mənimsəmə və ya israf etmə təkrar törədildikdə), 179.2.3 (mənimsəmə və ya israf etmə-şəxs tərəfindən öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə törədildikdə), 299.3 (ifadə verməkdən boyun qaçırmağa, yalan ifadə verməyə və yaxud yanlış tərcümə etməyə məcbur etmə və ya pulla ələ alma ??" bu əməllər sağlamlığa zərər vurmaqla, zor tətbiq etməklə törədildikdə), 311.3.1 (rüşvət alma ??" qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs və ya mütəşəkkil dəstə tərəfindən), 341.2.1 (hakimiyyətdən sui-istifadə etmə, hakimiyyət həddini aşma və ya hakimiyyətdən istifadə etməmə - bu əməllər bir qrup şəxs tərəfindən yörədildikdə), 341.2.3-cü (hakimiyyətdən sui-istifadə etmə, hakimiyyət həddini aşma və ya hakimiyyətdən istifadə etməmə - bu əməllər ağır nəticələrə səbəb olduqda), Anar Haşımov -177.3.2, 341.2.1, 341.2.3-cü, Anar Rəfiyev isə 179.2.1, 179.2.2, 179.3.2 və 299.2-ci (ifadə verməkdən boyun qaçırmağa, yalan ifadə verməyə və yaxud yanlış tərcümə etməyə məcbur etmə və ya pulla ələ alma " şahidi, zərərçəkmiş şəxsi yalan ifadə verməyə, eksperti yalan rəy verməyə, habelə həmin şəxsləri ifadə verməkdən boyun qaçırmağa məcbur etmə, şantajla və ya onların yaxın qohumlarını öldürmək, sağlamlığa zərər vurmaq və ya əmlakını məhv etmək hədəsi ilə törədildikdə) maddələri ilə təqsirli bilinirlər.
İttihama görə, generalın köməkçisi Aydın Rəfiyev və yavəri Anar Haşımov 2009-cu il fevralın 11-də, R. Rzayev qətlə yetiriləndən dərhal sonra onun iş otağına qanunsuz müdaxilə edərək oradan külli miqdarda qızıl-zinət əşyaları, xeyli sayda dərman preparatı, DVD disklər və generala məxsus seyfdən 200 min avro məbləğində pul oğurlayıblar.
Bundan başqa, Aydın Rəfiyev oğlu Anar Rəfiyevlə qabaqcadan əlbir olub cinayət əlaqəsinə girərək 2009-cu ilin mart ayında general R. Rzayevin oğlu Qurban Rzayevin tapşırığı ilə onun şəxsi sürücüsü Bəxtiyar Ələsgərov tərəfindən Müdafiə Nazirliyinə qaytarılması üçün etibar edilərək ona verilmiş R. Rzayevə məxsus 41 manat 37 qəpik dəyərində "general-leytenant” poqonlarına malik 1 ədəd hərbi qış gödəkcəsi, dövlət mülkiyyəti olan generalın xidməti avtomobilinə təhkim olunmuş 18 manat dəyərində 10-00 HM hərbi nömrə nişanını nazirliyə qaytarmadan Anar Rəfiyevə məxsus "Mitsubishi-Pajero” markalı, 10 OR 323 dövlət nömrə nişanlı avtomaşında 16 aprel 2009-cu il tarixinədək saxlamaqla, ona etibar edilmiş özgə əmlakını qulluq mövqeyindən istifadə etməklə mənimsəmə yolu ilə talayıblar.
Bundan əlavə, Anar Rəfiyevin əməkdaşlıq etdiyi "Aztol Telekom” MMC-də satış üzrə menecer vəzifəsində çalışdığı müddətdə şirkət rəhbərliyinin icazəsi və razılığı olmadan ona etibar edilmiş ümumi dəyəri 11 min 710 manat olan 18 ədəd mobil telefonu mənimsədiyi məlum olub.
İbtidai istintaq zamanı təqsirləndirilən şəxslərin ifadəsi əsasında müəyyən edilib ki, Aydın Rəfiyev generalın ölümündən dərhal sonra onun iş otağına girərək generala məxsus seyfdən oğurladığı 200 min avro məbləğində pulu
Binəqədi rayonunda yaşayan tanışı Ceyran Babayevanın mənzilində gizlədib. Aydın Rəfiyev, həmçinin general Rail Rzayevin öldürülməsi faktı üzrə başlanan cinayət işinin ibtidai istintaqı zamanı generalın yavəri Anar Haşımovu 12 fevral 2009-cu il tarixdə Müdafiə Nazirliyinin inzibati binasının yaxınlığında idarə etdiyi "Mitsubishi-Pajero” markalı avtomobilə mindirərək Mərkəzi Ordu İdman Klubunun yaxınlığına aparıb, onu döyərək R. Rzayevin qətlindən dərhal sonra onun iş otağına qanunsuz müdaxilə etməsi və seyfi açması faktını gizlətməyə, bu barədə istintaqa yalan ifadə verməyə təhrik edib. Nəticədə A. Haşımov öz iradəsi ziddinə bu barədə istintaqa yalan ifadə verib.
Bundan əlavə, istintaq zamanı A. Rəfiyevin digər cinayət əməllərinin də üstü açılıb. İstintaqla müəyyən edilib ki, Aydın Rəfiyev general R. Rzayevlə olan yaxın münasibətlərindən istifadə edərək ayrı-ayrı rayon və şəhər Hərbi komissarlıqlarından həqiqi hərbi xidmətə çağırılan şəxslərin rüşvət müqabilində öz istəklərinə əsasən Hərbi Hava Qüvvələrinin tabeliyində olan hərbi hissələrdə qulluq keçmələrini təmin etmək məqsədilə yaradılmış mütəşəkkil dəstənin üzvü kimi fəaliyyət göstərib.
İstintaq tərəfindən dindirilən Aydın Rəfiyev ilkin ifadələrində törətdiyi cinayət əməllərini etiraf etmədən ziddiyyətli fikirlər səsləndirib. Lakin sonda zərərçəkən və şahid ifadələri qarşısında çıxılmaz vəziyyətə düşən A. Rəfiyev generalın iş otağındakı əmlakını və seyfdə saxlanılan külli miqdarda pulu götürdüyünü etiraf etməklə yanaşı, R. Rzayevlə bağlı maraqlı faktlar danışıb.
Onun sözlərinə görə, general R. Rzayev son illər çoxlu sayda qızıl-zinət əşyaları almağa meyl göstərib. Ölümündən bir gün əvvəl R. Rzayev köməkçisi Aydın Rəfiyevi çağıraraq qızıl boyunbağısını iki il əvvəl tanış olduqları Zeynal adlı zərgərə düzəltdirməyini tapşırıb. R. Rzayev, həmçinin Zeynalda olan qızıl məmulatlarını baxmaq üçün ona gətirməsini Aydın Rəfiyevdən xahiş edib. Generalın tapşırığı əsasında A. Rəfiyev zərgərdən götürdüyü 16 500 ABŞ dolları dəyərində tək qaş sırğa, 3 800 ABŞ doları dəyərində qızıl komplekt, 1200 ABŞ dolları dəyərində qızıl üzük, 4000 ABŞ dolları dəyərində "qvozdik” sırğalar, 1600 ABŞ dolları dəyərində başqa formada qızıl sırğalar, 700 dollar dəyərində qızıl kulon, 3000 dollar dəyərində broslet və 1800 dollar dəyərində təkqaş brosletdən ibarət qızıl məmulatları gətirərək R. Rzayevə təhvil verib.
Fevralın 11-i səhər saat 07.30 radələrində generalın sürücüsü Şövqi Seyfullayev Aydın Rəfiyevə zəng edərək həyəcanlı vəziyyətdə "Maşının podpresi sındı, komandanın da ürəyi getdi, onu hara aparım” deyə soruşub. A. Rəfiyev sürücüyə generalı təcilli hospitala çatdırması barədə tapşırıq verib. Lakin sürücü hospitalın yerini bilmədiyi üçün A. Rəfiyev ondan özünü də götürməyi tələb edib. Sürücü A. Rəfiyevi evindən götürdükdən sonra generalı hospitala aparıblar. Hospitalda isə həkimlər R. Rzayevin artıq öldüyünü deyiblər. A. Rəfiyev generalın ölməsi barədə onun yaxınlarına məlumat verib. Hospitala gələn R. Rzayevin kürəkəni İlqar Hüseynov A. Rəfiyevdən generalın iş otağındakı şəxsi əşyalarını təcilli yığışdırmağı xahiş edib. Bundan dərhal sonra A. Rəfiyev generalın yavəri Anar Haşımova zəng edərək R. Rzayevin otağında olan bütün əşyaları, və seyfdə olan pulları açıb götürməsi barədə tapşırıq verib. Lakin A. Haşımov seyfi aça bilmədiyi üçün oradakı əşyaları da götürə bilməyib. Buna qəzəblənən A. Rəfiyev özü R. Rzayevin iş otağına gedib. A. Rəfiyev oradakı qızılları, dərman preparatlarını, video diskləri və seyfdə olan pulu götürərək gizlədib. O, generalın yavəri Anar Haşımova bu barədə heç kimə danışmaması barədə tapşırıq verib.
Sonra isə A. Rəfiyev generalın otaqdakı təzə ayaqqabılarını da geyinərək oranı tərk edib. Yenidən hospitala qayıdan A. Rəfiyev generalın yaxınlarına onun iş otağında pul və qızıl-zinət əşyalarının olmaması barədə yalan məlumat verib.
Zərərçəkmiş şəxs qismində istintaqa ifadə verən generalın oğlu Qurban Rzayev atasının ölümündən iki gün sonra A. Rəfiyevin ona içərisində R. Rzayevə məxsus orden və medallar olan iki ədəd zərf verdiyini qeyd edib. A. Rəfiyev onda R. Rzayevə məxsus hər hansı əlavə əşya, pul, qızıl-zinət əşyalarının olmadığını bildirib.
İş üzrə dindirilmiş Hərbi Hava Qüvvələrinin şəxsi heyət bölməsinin baş zabiti Ramil Tağıyev isə generalın ölümündən sonra dəfn mərasimi ilə əlaqədar R. Rzayevin şəkil və medallarını götürmək məqsədi ilə A. Rəfiyevlə birlikdə generalın iş otağına getdiklərini qeyd edib. Fevralın 11-i saat 10.00 radələrində növbətçi İzzət Məhhərrəmov və inzibati bölmə rəisi Nailə İbrahimovanın iştirakı ilə generalın iş otağındakı seyfi açan R. Tağıyev orada tapança aşkar edib. Seyfdə aşkarlanan silah barədə Hərbi Hava Qüvvələrinin qərargah rəisi, polkovnik Yaqubəli Qulamov məlumatlandırılıb.
Məlum cinayət işinin ibtidai istintaqı zamanı Hərbi Hava Qüvvələrinin xeyli sayda əməkdaşı istintaqa cəlb edilərək şahid qismində dindirilib. İş üzrə təqsirləndirilən şəxslərin günahı şahid və zərərçəkmişlərin ifadələri əsasında kifayət qədər sübuta yetirilmiş hesab olunub.

Maraqlıdır

afgan73 — Fri, 19 Feb 2010 08:17:44 GMT

Milyarderlər necə uğur qazanır?

Dünyanın ən varlı insanlarının necə uğur qazanmasının sirləri açılıb. Amerikalı ekspertlər böyük uğur qazanan insanlarla onları zirvəyə daşıyan əsas məqamlar barədə söhbət aparıblar. Qaynar.info "Forbes" jurnalına istinadən xəbər verir ki, onlarca milyarder özünün sirlərini açıb. Onlar vurğulayıblar ki, uğur qazanmağın ilkin şərti insanın nəyisə itirməkdən qorxmamasıdır: "İkinci sirr bundadır ki, varlı insanlar yeni gəlir yerlərinin tapılmasına çox məntiqli yanaşırlar.
Təbii ki, uğurun ən başlıca şərtlərindən biri də ağılla ailə qurmaqdır. Bir çox milyarder vurğulayıb ki, mənəvi rahatlıq hər şeydən öndədir". Qeyd edək ki, keçən ilin sonlarında aparılan araşdırma nəticəsində dünyanın ən varlı adamı yenə də Bill Qeyts seçilib. Onun sərvəti 40 milyard dollardır.

SIYASET

afgan73 — Wed, 03 Feb 2010 22:08:22 GMT

«HEYDƏR ƏLİYEV MÜXALİFƏTİ QORUYURDU...»

«MƏN İQTİDARI DA, MÜXALİFƏTİ DƏ YAXŞI TANIYIRAM»

«Eldəniz Elgünlə Açıq söhbət»in qonağı 6 il Heydər Əliyevin köməkçisi işləmiş politoloq Eldar Namazovdur
- Eldar müəllim, niyə görünmürsünüz? Son vaxtlar müxalif blokların içərisində, bu bloklarda baş ver
ən qalmaqallarda Siz yoxsunuz?

XATİRƏ

-1 (Bu tanışlığın tarixi 1993-cü ilin yazına gedib çıxır. Səhv etmirəmsə, mart, ya da aprel ayı idi. Ona kimi bizim şəxsi tanışlığımız yox idi. Hadisələr elə inkişaf etdi ki, mən Naxçıvana uçmalı oldum. Moskvada çap olunan bir nüfuzlu jurnal Heydər Əliyevdən müsahibə almaq istəyirdi. Əliyev də buna razılıq vermişdi. Jurnalın nümayəndəsi gəlməli idi Bakıya, burdan da uçmalı idi Naxçıvana. Lakin qəfildən bəlli oldu ki, həmin gün jurnalın əməkdaşı gələ bilmədi. Oradan təklif gəldi ki, onun yerinə mən gedə bilərəm Heydər Əliyevdən müsahibə almağa. Dedim ki, axı mən jurnalist deyiləm. Bununla belə, Heydər Əliyev kimi böyük siyasətçi ilə söhbət etmək mənə çox maraqlı olardı. Onu da deyim ki, mən o zaman Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri idim. Ancaq onu da bilmirdim ki, Heydər Əliyev jurnalın əməkdaşının yerinə mənə müsahibə verməyə razıdırmı. Elə bu zaman xəbər gəldi ki, cənab Əliyev mənimlə görüşməyə və müsahibə verməyə hazırdır).

"SİYASƏTLƏ MƏŞĞUL OLMAQ ÜÇÜN PARTİYA SƏDRİ OLMAĞA EHTİYAC YOXDU...”

- Sizin bu sualınızda maraqlı bir etiraf var. Bu etiraf ondan ibarətdir ki, ölkədə bir çox hallarda siyasətlə məşğul olmaq siyasi qalmaqallarda iştirak etmək kimi anlaşılır. Eyni zamanda daha bir şərt odur ki, siyasətçinin adı hansısa didişmələrdə hallansın. Mən bir neçə il öncə bəyan etdim ki, bir daha belə bir qalmaqallarda iştirak etməyəcəyəm. Buna vaxt itirməyin və enerji sərf etməyin əhəmiyyəti yoxdur. Mən siyasəti başqa cür təsəvvür edirəm. Hesab etmirəm ki, adamın adının qarşısında hansısa siyasi partiyanın sədri titulu yazılsın ki, o özünü siyasətçi hesab etsin. Belə partiyalar Azərbaycanda yüzlərlədir. Mənə də deyirlər ki, bu qədər nüfuzun var, niyə yeni bir siyasi partiya yaratmırsan? Güman edirəm ki, Azərbaycanda bu gün hansısa siyasi partiyanın yaradılması heç bir effekt verməyəcək. Fikrimcə, Azərbaycanda siyasi proseslərə təsir etmək üçün ilk növbədə ictimai fəallıq lazımdır. Ölkənin müxtəlif təbəqələri ilə işləmək lazımdır. Cəmiyyətin fəallığı olmasa, sənin adının qabağında bir deyil, lap 3 siyasi partiyanın sədri sözünün yazılmasının əhəmiyyəti yoxdur. Mən əvvəlki kimi öz fəaliyyətimi davam etdirirəm. Regionlarda silsilə görüşlərim oldu. Cənub zonasında, Gəncəbasarda cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri ilə maraqlı söhbətlərimiz oldu. Forumlarımız, gənclərlə görüşlərimiz də bu məqamda yarandı. Beynəlxalq əlaqələrimizi də genişləndiririk. Bu yaxınlarda mən Brüsseldə oldum. Avropa Parlamentinin nümayəndələri ilə görüşlər keçirdim. Bütün bunlar o deməkdir ki, mənim siyasi fəaliyyətim davam edir. Ancaq sizin dediyiniz kimi, mən siyasi qalmaqallarda iştirak etmirəm.
- Bu yaxınlarda bir müəllif yazısı yazmışdım. Orda göstərdim ki, ölkədə ənənəvi siyasət heç bir fayda vermir. Siyasi partiya xətti artıq uğursuzluğa düçar olub. Bu durumda yeganə çıxış yolu ictimai təşkilatların fəallaşmasıdır. Burda eyni zamanda Sizin də rolunuz qabardılmışdı. Necə düşünürsünüz, bir yanda ənənəvi siyasi müxalifət, digər yanda keçmiş komsomolçu hakimiyyət... İctimai qüvvələr bu iki qüvvə arasından üçüncü qüvvə kimi çıxa biləcəkmi?

"MƏN İQTİDARI DA, MÜXALİFƏTİ DƏ YAXŞI TANIYIRAM”

XATİRƏ -2 (Onda mən həmin jurnalistin bileti ilə Naxçıvana uçdum. Mən otağa girən kimi diktofonumu və bloknotumu çıxartdım. Heydər Əliyev güldü və dedi ki, onları gizlət, mən səninlə tanış olmaq istəyirdim, ona görə bu görüşə razılıq verdim. Biz bir neçə saat ölkədəki durumla bağlı söhbət etdik və o mənə daha çox suallar verdi. Nəhayət mən dedim ki, təyyarənin Bakıya uçmaq zamanıdır, mən qayıtmalıyam, icazə verin gedim. Dedi yox, bu gün qalırsan, sabah səhər səni yola salacağıq).

- Yaxın tariximiz və beynəlxalq siyasi təcrübə göstərir ki, bu bir siyasi texnologiyadır. Mən sizə bir nümunə çəkə bilərəm ki, mərhum Heydər Əliyev 1993-cü ildə hakimiyyətə gələndə III qüvvə texnologiyasından istifadə etmişdi. Elə bil ki, iki qüvvə arasında gedən mübarizədə, konkretləşdirsək, AXC hakimiyyəti ilə Surət Hüseynov arasındakı konfliktdə həm cəmiyyətin, həm də hakimiyyətdə olan qüvvənin böyük hissəsinin etimad göstərdiyi qüvvə Heydər Əliyev oldu. Qardaş Türkiyəni götürək. AKP hökuməti də hakimiyyətə eyni texnologiya ilə gəldi. Bu mənada mən tam əminliklə deyirəm, Azərbaycanda o zaman yeni qüvvə hakimiyyətə gələ bilər ki, onu cəmiyyətlə bərabər hakimiyyətin və müxalifətin də bir hissəsi qəbul etsin. Nə hakimiyyət, nə də müxalifət bir rəngdə deyil. Bu qüvvələrin özündə də müxtəlif fikirlər var. Ona görə də elə bir siyasi qüvvə və siyasi mərkəz olmalıdır ki, onun ortaya qoyduğu ideyanı bayaq dediyim qüvvələr qəbul etsin. Ancaq belədə hansısa ciddi dəyişikliklər ola bilər. Düşünürəm ki, bu cür siyasi dəyişikliklər nə vaxtsa Azərbaycanda da olacaq. Mən bu ölkədə müxalifəti və iqtidarı yaxşı tanıyıram. "Hakimiyyət monolitdir, müxalifət isə dağınıqdır və ona qarşı mübarizə apara bilməz” kimi fikirlər həqiqətdən uzaqdır. Hə iki cinahda dəyərli insanlar var. Amma çözüm başqa xətlə gedir. Bu məsələ nə vaxtsa reallığa çatmalıdır.

"MÜXALİFƏTİN BLOKLAŞMASI HƏM DƏ HAKİMİYYƏTİN SSENARİSİDİR...”

- Hər seçki ili müxalifət yeni blok yaratmaq işinə girişir. Nəticədə seçki ili üçün vacib olan əsas məqamlar yaddan çıxır. Sizcə, bu, iqtidarın yaratdığı seçki texnologiyasının tərkib hissəsidir, yoxsa müxalif liderlərin bacardığı elə bu qədərdir?
XATİRƏ-3 (Həmin gün Heydər Əliyevin iki xarici qonağı vardı Türkiyə və Çeçenistandan. Təklif etdi ki, bu iki görüşdə ona kömək edim. Və hər iki görüşdən əvvəl biz bir saat fikir mübadiləsi apardıq. Mən bildiklərimi ona çatdırdım. Güman edirəm ki, Heydər Əliyevdə elə o zaman belə bir fikir yaranmışdı ki, hakimiyyətə gələn zaman mən onun köməkçisi olacağam).
- Bunun bir neçə səbəbi var. Azərbaycanda heç bir siyasi partiyanın elə potensial imkanı yoxdur ki, bütün ölkə ərazisində, bütün dairələr üzrə namizədlər versin və onları müdafiə edə bilsin. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu gün Azərbaycanda siyasi partiyalar çox zəifdir. Əgər onları 10 il əvvəlki durumla müqayisə etsək, bəlli olar ki, resursları, imkanları və hətta fəalları azalıb. Ona görə də bu bloklaşmaya bir təbii səbəb var. Eyni zamanda hər seçkidə müxalifətin bloklaşması həm də hakimiyyətin ssenarisinin tərkib hissəsidir. Hakimiyyət çalışır ki, hakimiyyətə qarşı yaranan bu blokda ona yaxın olan qüvvələr də olsun və proseslərin müəyyən məqamında bu blokun addımlarına nəzarət etmək imkanı olsun. Hərdən müxalif blok elə qərar qəbul edir ki, adama təəccüblü gəlir, nəyə görə müxalif blok belə bir qərar qəbul etdi, axı bu onların ziyanınadır. Səbəb hakimiyyətin qurduğu ssenaridir. Ancaq mənim şəxsi qənaətim bundan ibarətdir ki, hakimiyyətin qurduğu ssenarilər ildən-ilə sınır. Bunun da hansısa vaxt limiti var. Elə bir zaman gəlib çatacaq ki, artıq bu ssenarilər işləməyəcək. Hələlik bizim gördüyümüz ondan ibarətdir ki, hakimiyyət hər seçki ilində ssenarilər qurur və istədiyinə nail olur. Mən sizə bir vacib məqamı deyim. Azərbaycan müstəqillik qazanandan bu ölkədə avtoritet quruluş yaratmaq daha asandır, nəinki demokratik quruluş yaratmaq. Bu çox vacib məqamdır. Hamı belə düşünür ki, görün hakimiyyət nə qədər güclüdür, öz istədiyinə nail olur. Əslində isə hakimiyyət ən asan yolla gedir. SSRİ dağılıb. Tariximizdə çox az bir dövr olub ki, biz ADR zamanı demokratik quruluşda yaşamışıq. Qalan bütün dövrlərdə ölkədə avtoritar quruluş olub. Bu baxımdan cəmiyyətin psixologiyasını bir-iki ilə dəyişmək çox çətindir. Əslinə qalsa, Azərbaycan müstəqillik əldə edəndən sonra ölkə siyasətçiləri üçün ən çətin yol demokratik siyasi quruluşun yaradılması olub. Bu çox çətin proses idi. Sənin rəqiblərin, müxalifət səni tənqid edəcək və cəmiyyət tərəfindən təpki görəcəksən. Çünki cəmiyyət illərlə başqa rejimdə yaşayıb. Hakimiyyətinin, polis rejiminin, xüsusi xidmət orqanlarının köməyi ilə rəqibləri əzib öz avtoritar rejimini qurmaq ən asan yoldur. Təəssüflər olsun ki, hakimiyyət hələ də ən asan yolla gedir. Heydər Əliyev kimi təcrübəli bir insan bunu çox gözəl başa düşürdü. O bilirdi ki, belə bir quruluşu çox tez yaratmaq olar. Ancaq Heydər Əliyev çevik bir siyasətçi kimi onu da anlayırdı ki, dünya dəyişir, yenidən köhnə modeli qurmaqla heç nə alınmayacaq. O öz işlək sistemini qurmaqla yanaşı, Avropa və Amerika ilə də əməkdaşlığını qururdu. Doğrudur, bu işdə tələsmirdi, ancaq lazımi addımlar atılırdı. Yada salın onun zamanında olan mənzərəni. Bütün siyasi partiyaların şəhərin mərkəzində ofisləri vardı, onlara siyasi mübarizə üçün şərait yaradılırdı, şəhərin mərkəzində mitinqlər təşkil olunurdu, bütün seçkilərdə real mübarizənin şahidi idik. Hətta 1998-ci il prezident seçkilərinin Heydər Əliyev üçün nə qədər ağrılı keçdiyi hamının yadındadır. O zaman Etibar Məmmədovla mübarizə çox çətin oldu. Bilirsiniz ki, hələ də 1998-ci il seçkilərinin rəsmi nəticələri heç bir rəsmi mətbu orqanda dərc olunmayıb. Ancaq Heydər Əliyev nəyi necə etməyi daha yaxşı bilirdi. Onu da bilirdi ki, o, tarixdə hansı adla qalacaq. Bu baxımdan mərhum prezidentin yanaşması başqa idi. Təəssüflər olsun ki, bu gün həmin yanaşmadan əsər-əlamət görmürük. Bu hakimiyyət ancaq müxalifəti güclə sıxmaq yolu tutub.

"HEYDƏR ƏLİYEVİN DÖNƏMİNDƏ İKİ QRUP HƏQİQƏTƏN VARIYDI...”

XATİRƏ-4 (Hələ o, Milli Məclisin sədri olan zaman köməkçiləri məni dəvət etdilər. Sonra isə prezident səlahiyyətləri təsdiqləndi və o zamankı dövlət katibi Lalə xanım Şövkət məni Aparata dəvət etdi və bildirdi ki, Heydər Əliyev səni köməkçisi kimi görmək istəyir. Mən o zaman Naxçıvan görüşümüzü xatırladım. O zaman mən razı olmadım. Sonra mərhum prezident məni yanına dəvət etdi, söhbətləşdik və razı oldum).
- Belə informasiyalar var ki, Heydər Əliyevin zamanında da bir tərəfdə demokratik islahatların aparılmasını tələb edən qüvvələr, digər tərəfdə isə hər şeyin olduğu kimi qalmasında maraqlı olan qüvvələr mövcud imiş. Bu nə qədər real informasiyadır?
- Həqiqətən də belə müzakirələr var idi, ancaq çox dar çərçivədə. Hər halda mən bu barədə mətbuatda geniş danışmamışam. Mən şəxsən 1996, 1997, 1998-ci illərdə bu barədə mərhum Heydər Əliyevlə müzakirələr aparmışam. Mən ona hətta 12 istiqamətdə islahatlar aparılması üçün təkliflər paketi də hazırlamışdım. O da mənə bildirmişdi ki, bu haqda çox ciddi düşünəcək və qərarını mənə deyəcək. Ancaq bir müddət sonra məni çağırdı və dedi ki, mən bir çox məmurlarla söhbət etmişəm, onlar deyir ki, heç nəyi dəyişməyə ehtiyac yoxdur, hər şey qaydasındadır. Mən də əlavə etdim ki, Siz 1998-ci il seçkilərində bunun yanlış olduğunu görəcəksiniz. Seçkilərdə məlum problem yaşandı. Sonra Heydər Əliyev mənə dedi ki, gərək sən iki il əvvəl verdiyin təkliflərin üstündə israrla dayanaydın. Təəssüflər olsun ki, elə həmin adamlar bu gün də İlham Əliyevi inandırırlar ki, bu yoldan yaxşı yol yoxdur və bu yolla da getməliyik.
- Heydər Əliyevin zamanında bir balanslaşdırma siyasəti var idi. O zamankı balanslaşdırma siyasəti ilə indiki balanslaşdırma siyasətinin fərqi nədədir?
- Balanslaşdırma xarici siyasətə aiddir. Bu çox vacib məqamdır. Heydər Əliyevin daxili siyasəti də fərqli idi. O hesab etmirdi ki, ölkədə siyasi müxalifət olmamalıdır. Heydər Əliyevin əlində müxalifəti əzmək üçün bütün imkanlar var idi, ancaq o bu imkanlardan istifadə etmirdi. Heydər Əliyevin otağında hətta müxalifət qəzetlərinin rəhbərləri çıxış edir, fikirlərini bildirirdilər və bunu bütün telekanallar göstərirdi. Heydər Əliyev anlayırdı ki, Avropa və Amerika ilə çox sıx münasibətlər yaradılmalıdır. Eyni zamanda Türkiyə ilə qardaş münasibətləri vacibdir. Onu da deyim ki, Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri heç zaman Heydər Əliyevin zamanında olduğu qədər yüksək səviyyədə olmayıb...
- Çox üzr istəyirəm, burda sözünüzü kəsirəm, bu mövzunu sonra davam etdirərik. Heydər Əliyev sovet dönəmində yaşamış, SSRİ kimi böyük dövlətin Siyasi Bürosunda olmuş insan idi. Onda Avropa və ABŞ sevgisi haradan idi?
Müsahibəni sizə qısa ixtisarla təqdim edirik. Ətraflı «Açıq Fikir» qəzetində oxuya bilərsiniz.
(ardı var)
Hazırladı: Ceyhun Nağı

Xarici edebiyyat

afgan73 — Sun, 31 Jan 2010 23:47:40 GMT

Tərcümə Kamil Vəli Nərimanoğlu

JORJ BLON

ÖLÜMƏ YÜRÜŞ

Mən lemminqəm. Biz lemminqlər artıq neçənci nəsildir ki, öz yaylamızda xoşbəxt həyat sürürük. Bizim öz gecəmiz, öz gündüzümüz var. Gündüzlər biz ehtiyat üzündən yuvamızdan uzaqlaşmırıq, günün bu çağında biz daha ağıllı, dinc və sakit oluruq. Toran qarışanda yuvadan bir az aralanmaq da olar, ancaq onda da öz təbii sərhədimizdən kənara çıxmağa cəsarət etmirik. Ot-ələf yeyir, ağacların zoğlarını, ağcaqayının zərif qabığını gəmiririk. Gecələr soyuq olmayanda xeyli gec qayıdırıq, yem axtarırıq, ya da eləcə ayın-ulduzun altında oynaqlaşırıq. Günlər keçir, həftələr ötür. Getdikcə gün uzanır və bu zamanlar biz dişilərə meyl edirik. Hər lemminqin arzusu odur ki, öz xasiyyətinə uyğun bir sevgili tapsın və burnunu xəfıf-xəfif onun burnuna sürtsün. Özü də bu sevgi oyunları rəqabətdən-filandan, qısqanclıq və bu sayaq faciələrdən uzaq olur. Bu uzun gündüzlərdə hər bir lemminqə öz adaxlısından bir, yaxud iki yadigar bala qalır.

Sonra yenidən uzun gündüzləri uzun gecələr əvəz edir. Torpaq qarla örtülür. Biz yuvalarımıza çəkilir, torpaq altında soyuqdan gizlənir, bütün qışı otla örtülmüş yuvada yumurlanıb yatırıq. Hərdən lemminqlərdən biri oyanır, toplanmış yem ehtiyatından bir az yeyir, sonra yeraltı yollarla yuxarı çıxıb bayıra boylanır. Oradasa şaxta, qar, zülmətli gecə. Geriyə, tez geriyə! Sonra uzun gündüzlər yenidən geri qayıdır və hər şey təzədən başlayır. Bəli, o zamanlar biz xoşbəxt idik, çox xoşbəxt. Bəs nə üçün indi hər şey dəyişdi? Niyə bu acı fəlakət canavarları, yırtıcı quşları deyil, bizi, Allahın bu dinc canlılarını haqladı? İndi mənim dayandığım bu yad sahildə bizim böyük tayfamızın qalıqları - cəmi bir neçə lemminq taqətsiz halda sərilib qalıb: ya ölüblər, ya da artıq can üstədirlər. Ola bilsin, bir azdan mən də öləcəyəm. Bizi buraya sürüyüb gətirməyə əgər gücümüz qalsaydı daha uzaqlara qovacaq amansız taleyin qurbanı kimi sizə öz faciəli tarixçəmi danışmaq istəyirəm. * * * Bu qeyri-adi şərtiliyə - sözü lemminqə verdiyimə görə qoy oxucum məni bağışlasın. Vaxtı ilə Hamlet bu lemminqlərdən birini görsəydi, "siçovul", "siçovul" - deyə qışqırardı. Zahiri görünüşünə görə onu balaca marmonta da oxşatmaq olar, ancaq lemminq sürünmür, yüngül sıçrayışla hərəkət edir. İpək kimi yumşaq xəzi, sarı xalla örtülmüş qırmızımtıl pəncələri, açıq rəngli qarnı ona xüsusi yaraşıq verir. Ağıllı, oynaq gözləri var. Ancaq bilmirəm, mənim bu zərif canlını öz dili ilə danışdırmağa haqqım çatırmı? Əhvalatı bütün təfərrüatı, incəliyi ilə oxucuya çatdırmaq üçün bunu ən yaxşı üsul hesab edirəmsə, nə üçün belə bir şərtiliyə bəraət qazandırmalıyam. Mən belə düşünürəm ki, lemminqlərin ağlasığmaz macəraların əsasında düşüncə, fıkir, ya mücərrəd anlayış deyil, humoral dəyişiklikdən doğan bir hiss, sarsıntı dayanır. Lemminqlərlə bağlı bütün nağılları bir kənara qoysaq (lemminqlərdən yazan ilk müəlliflər onların yağış kimi göydən töküldüyünü iddia edirlər), başqa heyvanlar kimi lemminqlərin səyahət ehtirasınıda endokrinoloji - sinir sisteminin pozulması ilə izah etmək olar. Biz burada yenidən bir sıra tampacalarla qarşılaşırıq. Axı humoral prosesin nəticəsi olan davranışın dəyişməsi həm də bizim, bütün insanların oqismətidir. Öz kiçik qardaşlarımızla birgə biz də bu istibdadın yükünü çəkirik: o, bir anda bizim vurğunluğumuzu qat-qat artıra bilər, bizi lirik bir ovqata kökləyə bilər, bizə cəsarət verər, ağlın bütün hökmlərini boğar, elə bir təhlükəni uydurar ki, adi vəziyyətdə biz onu mütləq hesaba alardıq. Qismən elə buna görə mən lemminqi özümə hekayətçi seçmişəm. Bu xalqa birinci şəxsin dilindən təhkiyə mənə canlı və ifadəli görünür. Yadıma düşəndə ki, görkəmli fransız alimi, balinalar üzrə mütəxəssis, professor Budner öz povestində çəkinmədən sözü qozbel balinaya verib, bu üsulun qanuniliyinə olan son şübhələrim də yoxa çıxdı. Norveç lemminqləri bu ölkənin ən ucqar şimal hissəsində - dağlarda, yüksək yaylalarda yaşayır. İndi isə sözü öz hekayəçimə verirəm. Hərdən mən bacardıqca gec-gec lemminqin sözünü kəsib, onun duyub seçə bilmədiklərini özüm danışacağam.

* * * Hər şey ondan başladı ki, biz həddən artıq çoxaldıq. Mən bu barədə çoxdan düşünürdüm. Və yəqin heç vaxt öyrənə bilməyəcəyəm ki, mən anadan olanda və mənim gəncliyimdə biz nə qədərdik. Biz yeraltı keçidlərdə, açıq səma altında görüşürdük, ancaq hamımız birdən yuvamızı tərk eləmirdik. Hər ailənin öz yuvası var idi və hər bir gənc lemminq ərsəyə çatanda valideynlərini tərk edib özünə ayrıca yuva qururdu. Əlbəttə biz mehriban idik, amma çox da yox. Rastlaşanda burnumuzu bir-birinə sürtüb, ələlxüsus cavanlar dostcasına döyüşür, açıq havada oynaqlaşırdı - bizim ictimai həyatımız bundan ibarət idi. Qalan şeylərdə hərə yalnız özü üçün yaşayır, özü üçün çalışırdı. Hətta ən iri yuvada da birgə yaşamağı xoşlamırdıq. Mən yuvadan çıxanda tək-tənha gəzib dolaşmaq istəyirdim. Hər şeydən də çox toran qovuşanda gəzməyi xoşlayırdım. Sönük işıq gözümü qamaşdırmırdı. Bəzən də dörd yanı qatı duman bürüyür, göz-gözü görmürdü. Göydə quşlar uçurdu, amma biz onları görə bilmirdik. Yalnız qanadlarının şappıltısını eşidirdik, lemminqlər göz qırpımında yoxa çıxır, gözlənirdilər. Bu boyda dünyada yalqız qalırdım. Şehli otları qırpır, torpağı eşib bitki köklərini gəmirir, daşların üstündən hoppanıb düşürdüm, o qədər oynaqlayırdım ki, ürəyim şiddətlə döyünməyə başlayırdı, azacıq yorğunluq duyan kimi yuvamıza tələsirdim, çünki xasiyyətimə yaxşı bələd idim, bilirdim ki,yolda qəfildən məni yuxu tuta bilər. Bir neçə saniyəlik yata bilərəm - belə bir yuxu isə ölümə bərabərdir. Yuvasından uzaq düşüb, yatıb-yuxulamış lemminqləri quduz düşmənlər pusub gözləyirdilər. Ailə qurandan sonra da tək gəzmək vərdişini tərgidə bilməmişdim. Mənim arvadım körpələrlə məşğul idi, amma o özü də gəzməyə çıxanda təkcə çıxırdı. Balacalar böyüyəndən sonra mən ailədən uzaqlaşır, özümə təzə yuva seçirdim. Beləcə ömür sürürdük, bəlkə də yeknəsək, amma dinc və xoşbəxt yaşayırdıq; özləri barədə danışmağı sevməyən təvazökar adamların həyatına bənzəyirdi bizim həyatımız. Günlərin bir günü, qışın sonunda yuvamdan çıxıb yeraltı şəhərimizin çıxış qapılarından birinə yollandım. Yuxarıda kolların çox dadlı qabığı var idi, ancaq mən təzə yem üçün darıxmışdım. Yolda daha üç lemminqlə rastlaşdım, onları tanımaq olmurdu, bir-birini itələyə-itələyə qabağa soxulurdular. Lemminqlərdən biri hətta qəzəblə ciyildədi də. Bu, məni çox təəccübləndirdi. Yuvanın ağzında adət üzrə ayaq saxlayıb vəziyyəti öyrənmək istədim. Qar ay işığı altında parlayırdı, bəzi yerlərdə qar topalarından da yuxarıda iri-iri qayalar qaralırdı. Məndən bir neçə aralıda lemminqlər cırtdan ağcaqayınların kökünü gəmirirdilər. Mən gözləməzdim ki, onları bu qədər çox görəcəyəm. Qar basmış kolların ətrafında toplanmış lemminqlər əvvəllər olduğu kimi sakit, dinc deyil, hay-küylü, əsəbiydilər, itələşə-itələşə, çığırışa-çığırışa ağaca tərəf can atırdılar. Hara baxırdın lemminq idi, harasa tələsir, vurnuxurdular, yuvadan xeyli uzaqlarda, açıqlıqda tullana-tullana gəzirdilər. Ağılsızlığa bax! Əgər sonradan məlum olsaydı ki, bu sarsaqların çoxunun qarnı üstündə ölçüsü qalıb – yorğunluqdan yatıb, donublar, zərrəcə də təəccüblənməzdim. Yerin təkindən lap yanımdan daha iki lemminq sıçrayıb çıxdı. İrəli cumdular, bir kolu əhatəyə almış lemminq topasının ətrafında bir xeyli hərlənib-fırlanıb çölə sarı qaçmağa üz qoydular və bir azdan gözdən itdilər. Bu qeyri-adi mənzərəni seyr edəndə ürəyim şiddətlə döyündü. Hələ də tərəddüd içində yuvanın ağzında dayanıb çölə çıxmaq üçün münasib vaxt gözləyirdim, ancaq birdən mən də içimdə uzaqlara qaçmaq, başqa lemminqlər kimi atılıb-düşmək istəyi duydum, buraya təzə yem üçün gəldiyimi artıq unutmuşdum. İndi artıq yeganə bir istəyim var idi: hərəkət eləmək. Məndə indiyəcən eçirmədiyim bir hiss yaranmışdı. Ürəyim şiddətlə döyünürdü. Mən daha dözməyib irəli cumdum, qarın içində atılıb-düşməyə, ora-bura qaçmağa başladım. Sonra qaçıb özümü dəstəyə çırpdım, lemminqləri itələyə-itələyə kolluğa soxuldum ki, ağac qabığı gəmirim. Bir təhər qarnımı doyurdum və geriyə dönüb təzədən dəstənin içindən özümə yol açmağa başladım, o qədər həyəcanlı idim ki, lemminqlərlə birgə necə zingildədiyimi də hiss etmirdim. Bu çılğın vəziyyətdə nə qədər qaldığımı söyləmək çətindir. Ancaq o yadımdadır ki, qəfıldən burnumun donduğunu hiss elədim. Demək, başımı hələ tamam itirməmişdim və bu xəbərdarlıq mənə bir əmr təsiri göstərdi. Mən geriyə dönüb yuvaya dürtüldüm. Bütün keçid mənim kimi yuvasına tələsən lemminqlərlə dolu idi. Üstəlik yuvanın dərinliyindən bizə tərəf lemminq seli axıb gəlirdi. Dəhşətli bir basabas idi. Biz hamımız zülmət içində vurnuxur, bir-birimzi itələyir, çığırırdıq. Yorulub, əldən düşmüş yuvama çatdım və elə o dəqiqə də yuxuya da getdim. Belə hallar tez-tez təkrarlanmağa başladı. Bir neçə dəfə keçid yollarındakı səsdən və vurnuxmadan oyandım və məndə də yuvadan çıxıb getmək arzusu oyandı. Həmişə yuvaya olduqca yorğun qayıdırdım və elə o anda yatırdım, ancaq xilasedici yuxular get-gedə qısalırdı. Mən tez-tez yuxudan ayılır və dinməzcə uzanıb ətrafdakı qaçhaqaçı, səs-küyü dinləyirdim. Bizim yeraltı şəhərimizin əvvəlki sakitliyindən, qayda-qanunundan əsər-əlamət qalmamışdı. Oraya dönmək üçün məndə istək az, lap az qalmışdı. Xoşbəxt həyatımız sona çatmışdı və biz bunun səbəbini heç cürə anlaya bilmirdik. Qış çıxmaqda idi. Qarlı yamaclarda günəşin ilk şüaları bərq vururdu. Gecələr qısalır, gündüzlər uzanırdı. Biz alaqaranlıqda yuvadan çıxıb acgözlüklə qar altından boylanan bitkilərin üstünə atılırdıq, amma yenə də vurnuxur, itələşirdik. Ağlını itirib yuvadan xeyli uzaqlaşan lemminqlər isə səssizcə uçan bayquşların, ya da göydən daş kimi tökülən sarların qurbanı olurdu. Elə o vaxtlar anladım ki, biz tədricən öz şəhərimizdən qopub ayrılırıq: şəhərimiz dolub daşırdı. Qabaqlar - hər birimiz ayrıca yuvada yaşayırdıq, ancaq indi yuvalar xeyli artmışdı və sıxlıq bizi boğurdu. Yeraltı yollar, demək olar, fasiləsiz şəkildə axıb gedən lemminqlərlə dolu idi. Dar keçidləri genəltmək üçün bir torpağı oyur və bəzən özümüz də istəmədən evin divarını, damını söküb uçururduq, beləcə şəhərimizi - indi bu qədər nifrət etdiyimiz şəhəri dağıdırdıq. Bu şəhəri atıb qaçmağa, baş alıb hara gəldi qaçmağa-qurtulmağa can atırdıq. Biz hamımız bayıra çıxanda o qədər çox görünürdük ki, özümüz də qorxurduq. Mən yalnız bu basırıq və səsli-küylü şəhərdən deyil, törəyib artaraq hər tərəfi ağzına almış lemminq kütləsindən də uzağa qaçmaq istəyirdim. İstəyirdim bir vaxtlar yaşadığım sakit dinc həyata qayıdım. Dinclik istəyi, keçmişin xiffəti məni təbdən çıxarırdı. Hiss eləyirdim ki, o biri lemminqlər də mənim günümdədir. Hamı həyəcanlı, əsəbi və hirsli olmuşdu. Hər bir görüş dava-dalaşla qurtarırdı. Biz burnumuzu dostcasına bir-birmizə sürtməkdənsə, itələşir, qışqırır, bir-birimizin üzünə tüpürür, dalaşırdıq. Günün uzanmağı ilə sevgi çağı yetişdi. Əvvəllər bu dövrü çox xoş keçirirdik, İndi isə elə bil əsl cəhənnəmə düşmüşdük. Ehtiras bizi dəhşətli bir qüvvə ilə bürümüşdü. Biz onsuz da kiçik bir bəhanə ilə dava-dalaşa hazır idik, indi dişi lemminqlər üstündə gedən döyüşlər müdhiş bir şəkil almışdı, halbuki dişilər kefin istəyən qədər idi. Biz leş və ümumən ət yemirik, ona görə də məğlub olanların cəsədi qalıb çürüyür, ətrafa üfunət yayırdı. Belə bir dəhşətli mühitdə dünyaya təzə lemminq nəsli gəlirdi. Qəribə olsa da, bu körpələr öz atalarından, babalarından daha tez böyüyür və bizim kimi əsəbi, qorxaq, azğın və həyasız olurdular. Gör bizim tayfanın başına necə müsibət gəlmişdi ki, lap südəmər lemminqlər özlərinə dişi axtarır və onların uğrunda qəddarlıqla vuruşurdular: ən dəhşətlisi də o idi ki, biz valideynlər də ağlımızı itirmişdik. Biz bu gənc nəsillə rəqabət aparır, onlarla öz tay-tuşumuz kimi çarpışırdıq. Mənim yaşıdım olan dişi lemminqlər indiyəcən ildə bir, uzaqbaşı iki dəfə bala verirdilərsə, bu yazdan üç, hətta dörd dəfə balalamağa başlamışdılar. Aydın idi ki, bu cür çox gedə bilməz. Şəhərimizdə yaşamaq tamamilə dözülməz olmuşdu, biz hamımız təlaş içində idik və tək bir şey istəyirdik -qaçmaq, hara olursa-olsun qaçmaq, bu dəhşətli basırıqdan uzaqlaşmaq! Nəhayət günlərin birində sübh çağında biz yola düşdük. Yuvaların ağzı, dörd bir yan lemminqlərlə dolu idi. Bu dəhşətli basırıqdan bir dəqiqəyə də olsa ayrılmaq üçün mən bir ağacın budağına dırmaşdım - oradan bütün lemminq tayfası ovuc içindəki kimi apaydın görünürdü. Gülməli və kədərli mənzərə idi. Lemminqlər dörd bir yana yayılaraq çağırışır, bir-birini dişləməyə can atırdılar. Qəflətən elə mən dayandığım budağın altından lemminq topasının içindən bir erkək lemminq irəli atıldı. Mən onun günbatana doğru tələsdiyini, yamac aşağı cumduğunu gördüm. Əvvəllər heç kəs bizim yaylanı tərk etməmişdi. Ancaq bu lemminq onun sərhədini keçərək geri belə baxmadan irəliləyirdi. Bu qeyri-adi qəhrəmanlıq dərhal öz təsirini göstərdi. Onun ardınca dörd, sonra on, otuz lemminq də yamac aşağı götürüldü. Onlar dəli kimi irəliyə doğru can atırdılar. Mən onların ardınca baxıram, ürəyim şiddətlə döyünür. Bir göz qırpımında yerə sıçrayır və yamaca doğru qaçıram. Bir neçə saniyədən sonra, yaylanın lap sərhəddində ayaq saxlayır, geriyə baxıram. Lemminqlər dəstə-dəstə mənə tərəf axışırlar. Bir də onu görməyə macal tapmıram ki, bəzi lemminqlər yuvanın ağzında qalıb, bəziləri isə hətta yuvaya qayıdıb - bundan artıq heç nə görə bilmirəm, lemminq dalğası məni ağzına alıb burulğanlı çay kimi üzü aşağı aparır. * * * Bütün əlamətlərinə görə o il adi illərdən olsa da lemminqlər hədsiz dərəcədə artıb törəmişdilər. Bəzi alimlər bunu ilin çox isti keçməsilə izah edirlər, bəziləri isə razılaşmayıb deyirlər ki, lemnıinqlərin hədsiz çoxalması təkcə bununla izah edilə bilməz, çünki bu cür istilər əvvəlki illərdə də olub, ancaq həmin hadisə baş verməyib. Naməlum səbəbdən - isti-soyuqdan asılı olmayaraq "lemminq ili" gəlir. Bu il qeyri-bərabər nisbətdə təkrar olunur: dörd ildən bir, beş, on və daha çox illərdən bir. Belə illərdə lemminqlər çox əsəbi və narahat olur, yuvalarındakı basırıqdan yaxa qurtarmaq üçün doğma yurdlarını atıb gedirlər. Əgər lemminqlər bilsələr ki, bu artım zamanı onların sayını nizamlayan qütb bayquşlarının, sarların və başqa yırtıcı quşların yuvasında nələr olur, necə dəhşətə gələrdilər. Həmin il bu quşların yuvasındakı balalar həmişəkindən qat-qat çox olur. Tüklü dişi sar üç-dördü əvəzinə beş və altı, ağ bayquş beş-altı bala əvəzinə səkkiz-on bala çıxarır. O yerlərin digər quşlarında da eyni vəziyyət müşahidə edilir. Lemminqlərin yerüstü düşmənlərinin sayının artıb-artmadığını söyləmək isə çətindir, burası da var ki, sincab, şimal tülküsü və qütb dairəsinin digər yırtıcıları öz yuvalarını gizlətməyi bacarırlar. Hər halda yerli əhali bu zamanlar onlara əvvəlki illərdəkindən daha çox rast gəlirlər. Onlar lemminqlərin ardınca öz yaylalarını tərk edib vadi boyunca qərbə doğru gedirlər, bilirlər ki, bomboz lemminq axını gec-tez bu yerlərdən keçəcək. Elə bil lemminqlərin artıq hissəsini məhv etmək üçün gözəgörünməz bir sərkərdə-piyada və hava qüvvələrini çəkib bura gətirir. "Lemminq ili"ndə daha bir maraqlı hadisə müşahidə edilir. Bizim köçəri lemminqlərlə heç bir əlaqəsi olmayan, bəzi qeyri-yırtıcı quşlar, xırda gəmiricilər də bu vaxtlar həddən artıq çoxalırlar. Elə bil kainatda nəsə qeyri-adi hadisə baş verir və bu hadisənin əks-sədası, sirli şüası planetmizin kiçik bir guşəsinə yetişib hansısa bir həyat enerjisini artırır. Görünür, bu sirli hadisə iqlimə və bitki örtüyünə təsir göstərmir, amma bəzi quşların və heyvanların hədsiz çoxalmasına səbəb olur... Biz bu söhbəti edərkən lemminqlərin irsi düşmənləri onlara havadan və qurudan hücuma keçməyə hazırlaşırdılar. * * * Üzüaşağı düşdüyümüz yamac bizi çox geniş, dümdüz, hamar bir vadiyə çıxardı ki, burada təkcə sıx, top halında deyil, sərbəst şəkildə də hərəkət etmək mümkün idi. Bu, hamıya bir yüngüllük gətirdi. Biz nəm torpağın üstündə cəld hərəkət etsək də, daha dəli kimi irəli can atmırdıq. İrəlidə hamımızdan qabaq yaylanı tərk edən lemminq gedirdi. Onun ardınca on-on iki cərgə, onlardan sonra isə vahid cəbhə kimi yerdə qalan lemminqlər düzülümüşdü. Bu sayaq biz bütün günü, sonra bütün gecəni yol getdik. Sağımızda çayın şırıltısı eşidilirdi. Səhərlər dincəlmək üçün dayanırdıq. Amma yuva qazmırdıq, hamı bilirdi ki, qarnımızı bərkidib dincəldikdən sonra yolumuza davam edəcəyik. Buradakı tərtəzə ot bizim yaylaqdakından xeyli sıx və ləzzətli idi. Bu sayaq bir neçə gün yol getdik, gecələr gedir, səhərlər isə yatıb dincəlmək üçün ayaq saxlayırdıq. Tezliklə yolumuzu gur bir çay kəsdi. Vadi kəskin şəkildə cənuba sarı əyilirdi, biz isə üzü qərbə doğru yolumuza davam etməliydik. Günəşin ardınca getmək - bu, bizim həyat qanunumuz idi. Yurdumuzu tərk edəndən bu qanunla yaşayırdıq, qırılırdıq, məhv olurduq, ancaq nədənsə bu qanunu heç vaxt pozmurduq. İrəlidə gedən lemminq bir an belə tərəddüd etmədən suya girdi, qalanları da onun ardınca çaya tullandılar. Nəmişlik həmişə mənim xoşuma gəlib, ancaq suya girməyə heç vaxt cəsarət etməmişəm. Yazda, payızda yaylamızda nohura rast gələndə mən ondan yan ötməyə çalışırdım: ancaq o gün tərəddüd etmədən özümü çaya atdım və hamı ilə birgə çox sadə, təbii şəkildə üzməyə başladım. Çay çox da iti axmırdı. Hava ilə dolaraq yüngülləşmiş xəz dərimin məni necə üzdə saxladığını hiss edirdim. Başımı, çiyinlərimi sudan çıxarmışdım. Pəncələrimi avar kimi işlədə-işlədə üzürdüm: az keçmiş o biri lemminqlərlə birgə qarşı sahilə çıxdım. Bu ilk üzüşümü uzun müddət unuda bilmədim. Sərin su mənə xoş bir gümrahlıq gətirdi. O biri lemminqlər də yəqin ki, belə bir ləzzəti duymuşdular. Silkələnib üstümüzdəki suyu dağıdandan sonra hamımız əmin-amanlıqla sahilə dağılışıb ot-ələf yeyirdik. Heç kəs bir-birini itələmirdi. Hətta bəziləri dostcasına, burun-buruna sürtüşürdü, elə bil keçmiş günlərin mehribanlığı, ötüb gedən səadət dolu anları möcüzəli bir şəkildə geriyə qayıtmışdı. Yolu başa vurmuşduqmu? Yəmi bizə həmişəlik bəs edəcək bu vadidə qalacağıqmı? Yox, bu mümkün deyildi. Biz doyunca dincəlib rahatlansaq da irəli getmək ehtirası əvvəlki gücündə qalırdı. Ertəsi gün dəstə irəliyə, qərbə doğru hərəkətə başladı. Biz vadinin yamacıyla dırmaşaraq meşə ilə örtülmüş, geniş, dərə-təpəli bir yaylaya çıxdıq. Və xeyli müddət yol getdik. Neçə həftə yol yorduq. İrili-xırdalı neçə vadidən keçib getdik, amma yayla uzandıqca uzanır, qurtarmaq bilmirdi. Biz tələsmədən geniş cəbhə boyu hərəkət edirdik, tez-tez dayanır, bəzən bir neçə gün yerimizdən tərpənmirdik. Bu, sürətli bir yürüş deyil, böyük bir tayfanın köç edib getməsiydi. Dişilər yoldaca balalayırdı. Bu vaxt köçün hərəkəti bir az səngiyirdi ki, yanı körpəli analar bizimlə ayaqlaşa bilsinlər. Yola düşdüyümüz andan bəri düşmənlərimizdən bircəciyi də gözümə dəyməmişdi. Burada, bu dərə-təpəli yaylada da onlar elə bil heç yox idi. Bəlkə də hardasa məndən uzaqlarda lemminqləri qırıb çatırdılar, ancaq mənim bundan xəbərim yox idi. Onu da deyim ki, indi biz az gedib, çox dincəlirdik, çünki gecələr lap qısalmışdı, meşə isə etibarlı bir sığınacaq idi. Səhərin gəlişi ilə hamımız ağacların altında, alt budaqların kölgəsində yer düzəldib yatırdıq. Ətrafım0dakı lemminqlərin daha sıx topasını görəndə o saat anladım ki, vəziyyət dəyişib. Yayla kəskin şəkildə daralmış və biz bunun son hüdudlarına yetişmişdik, indi sərt yamacla vadiyə düşməliydik. Çayın axarı bizim solumuzda qalmışdı. Biz yenidən sıx dəstələrlə hərəkət etməli olduq və bu sıxlıq, bu basabas əsəbimizi korlayır, bizi təbdən çıxarırdı. Məgər biz öz yurdumuzu tərk etmiş, bu uzun yolun yolçusu olmuşduqmu? Deyə bilərsiz ki, sizin içərinizdəki ən böyük fərdiyəçilər (əfsus ki, mən də onların sırasmdayam) həmin o dərə-təpəli rahat yaylaya dönə bilərdi, yaxud da yamacla yuxarı qayıdıb özgə çıxış yolu axtara bilərdi. Yox, bunların heç biri mümkün deyildi. Geriyə dönmək heç ağlımıza da gəlmirdi. Qarşısıalınmaz bir qüvvə bizi başçımızın ardınca qərbə doğru sürükləyirdi. Yol daralanda bizi sıxlaşmağa vadar edən tale hamımızı əzablara düçar etmişdi. Biz əlindən qurtarıb qaçmağa çalışdığımız əzabı da özümüzlə aparırdıq. Lakin tayfamızı qarşıda gözləyən dəhşətlərin yanında bu əzab boş bir şey idi. Quşların ilk hücumu səhərin sübh çağında biz vadinin döngəsinə yetişib onun yamacı boyu dırmaşanda baş verdi. Birdən mənim sağımdan bağırtı qopdu. İki cüt nəhəng qanadın az qala yerə dəyərək çırpındığını və lemminqlərin qaçıb dörd bir tərəfə dağıldığını gördüm. Quş göydən daş kimi yağırdı. Sağdan, soldan, irəlidən. Lap qabağımda mənə çox iri görünən quş qanadını yerə sinmiş lemminqə çırpıb, dimdiyi ilə onun kəlləsini deşdi. Hamı həyəcanlı bir əzab içindəydi, hər tərəfi dəhşətli çığırtı bürümüşdü. Birdən duyduq ki, ağlını itirmiş kütlə məni yamaca sıxıb və burnum torpaq divara dirənib. Var qüvvəmlə torpağı oymağa başladım. Arxadan mənim yoldaşlarımın və qənimət ələ keçirmiş sarların çığırtısı eşidilirdi. Mənimlə bir sırada daha bir neçə lemminq də səbrlə torpağı oyurdu. İstəyirdik divarı oyub içində gizlənək. Torpaqda lağım açmaq bizim üçün bir içim su kimi asan işdir. Ancaq indi bu dəhşətli tünlükdə nəfəs ala bilmir, boğulurduq. Arxamdan çığırtı və hay-küy əbədiyyət qədər uzanırdı. Yırtıcı quşlar dörd yandan üstümüzə hücum çəkmişdilər. Görəsən doymaq üçün onlara nə qədər qurban lazım idi? Havasızlıqdan boğula-boğula, tələsə-tələsə həyəcan içində torpağı oyurdum. Qüvvəm tükənmişdi, arxadan gələn təzyiq bir neçə anın içində zəifləməsəydi yəqin ki, mən yorulub, ya da boğulub öləcəkdim. Dayanıb bir azacıq nəfəs almaq olardı. Arxaya dönəndə mən açdığımız lağımın ağzında işıq gördüm. Heç bir səs eşidilmirdi. Deysən, quşların hücumu kəsilmişdi. Mən elə yorulmuşdum ki, bir saniyənin içindəcə yuxunun yaxaladığı digər lemminqlərlə birgə uyudum. Səs-küyə oyananda o dəqiqə hiss etdim ki, məni yenə divara sıxırlar. Bayırda hələ işıq idi və artıq ikinci hava hücumu başlanmışdı. Məni əhatə edən digər lemminqlərlə birgə yenidən torpağı oymağa başladıq. Vadinin ətəyində sarların bizə neçə dəfə hücum etdiyini deyə bilmərəm. Əvvəlcə biz torpağı yalnız bütün lemminq kütləsinin təzyiqini hiss edəndə oyub özümüzə yol açırdıq, sonra isə fasiləsiz işləməyə başladıq, yalnız hərdən artıq nəfəsimizi dərmək üçün dayanıb dincəlirdik. Lağımı qərbə doğru qazırdıq. Hətta orada, yerin altında da qanunu pozmurduq, daim günün hərəkəti istiqamətində irəliləyir və bunu aydınca duyub dərk edirik. Qarşımıza bir maneə çıxanda yolu dəyişmir, həmin səddi döngələmə keçib yenə də qərb istiqamətində irəliləyir və bunu aydınca duyub dərk edirdik. Qarşımıza bir maneə çıxanda yolu dəyişmir, həmin səddi döngələmə keçib yenə qərb istiqamətində qazırdıq. Torpağın nəmliyindən və bitkilərin kökündən yerin səthinəcən olan məsafəni müəyyən edirdik. Az keçmiş biz üzüyuxarı oymağa başladıq. Kök-kömrək çoxalır, nəmlik artırdı. Bir az da güc verib yerin səthinə çatdıq. Qaranlıq idi, göydə ulduzlar sayrışırdı. O qədər yorulmuşduq ki, yemək haqqında fikirləşmədən o andaca yuxuya daldıq. Bu yamac çox dəhşətli yer idi. Biz gecə-gündüz dinclik nə olduğunu bilmirdik. Ot yeməyə çıxanda bayquşlar bizə səssizcə hücuma keçir, şimal tülküləri bizi güdürdü. Şimal tülküsünün kəskin iyi canımıza vəlvələ salırdı və biz gizlənmək üçün lağıma cumanda, yırtıcıların qurbanı oluruq. Onlar doyub sakitcə gedən kimi, o biriləri gəlirdi. Bir neçə gün şəhərimiz mühasirədə qaldı və getdikcə artıb çoxalan şimal tülküləri şəhərimizi dağıtmağa çalışırdılar. İri pənəcələri ilə torpağı qazır, açdığımız yolu uçurub dağıdırdılar. Yamacda qalmaq təhlükəli idi. Ancaq bu ölümcül təhlükə olmasaydı belə onsuz da çıxıb getməli idik. Lağımdakı sıxlıq bizə əvvəlki şəhərimizi xatırladırdı, irəliyə getmək ehtirası isə qarşısıalınmaz idi. Və günlərin bir günü axşam toran qovuşanda bizim yeni başçımız işarə verdi və bütün lemminq ordusu bir nəfər kimi hərəkətə gəldi. Mühasirə olunmuş şəhərdən çıxmaq dəhşət idi. Şimal tülküləri hər tərəfdən bizə hücuma keçir, yırtıcı quşlar yuxarıdan həmlə edirdilər. Ancaq nə etmək olardı! İndi bizi heç nə, hətta ölüm belə yoldan saxlaya bilməzdi. Biz özümüzdə deyildik. Lemminqlərin əksəriyyəti bu qırğından qorxmur, şimal tülkülərini uzaqdan görəndə qaçıb qurtulmur, öz düşmənlərinə cəsarətlə baxır, qəzəblə onların açıq ağızlarına tüpürür, hətta onların dodaqlarını dişləyirdilər. Bu döyüşlər həmişə lemminqlərin ölümü ilə nəticələnsə də, öz yolumuzdan geri dönməyə məcbur edə bilməzdi. * * * Çəmənlikdə küknar kollarının arxasından, açıq mavi gölün sahilində al qırmızı ləkə kimi taxta ev görünür. Evin yanında tövlə və iki pəyə, arxada ağıl. Uzaqda körfəz çaya bənzəyirdi. Suyun üzünə qara-yaşılı təpənin kölgəsi düşüb. Uzun gündüzlər artıb arxada qalıb. Ot, arpa, çovdar yığılıb qurtarıb. Qoca Katrin öz evində, mətbəxdə oturmuşdu. O, qabarlı əlində əsa kresloda sanki uyumuşdu. Baxışı kor kimi hərəkətsiz idi. Ancaq o, ətrafdakı hər şeyi görürdü. Qulaq kəsilmişdi, dinləyirdi. Qarını yalqız qoyub gedəndən bəri o, yalnız dinləməklə məşğul idi. "Gecəyəcən geri qayıdacağıq, narahat olma. Hər şey qaydasında olacaq. Ancaq sobanı qalama. Uzan yat ki, üşüməyəsən". Gəzməyə getdikləri kənd çox da aralı deyildi. Əlbəttə, hətta qundaqdakı körpəni də apardılar. Cavanlar gərək bir az əylənsinlər. İşləyirsən, yorulursan, günü-günə satırsan, ilahi, bir də gözünü açıb görürsən ki, heç bir şeyə yaramayan, meyit kimi bir qarısan. Adama nə qalır, yalnız quru xatirələr. - Əlbəttə, əlbəttə, - dedi Katrin qarı, - gedin. Məndən nigaran olmayın. Mən indi uzanıb yatıram. Ancaq o uzanıb yatmadı, öz kreslosunda lal-dinməz oturub, evin hər guşəsini, sonra tövləni, pəyəni, hini canlı bir şəkildə təsəvvüründə canlandırırdı. Qoca madyan tövlədə tək idi. İki at qoşa çarxlı arabaya qoşuluydu. Yaxşı ki, mal-qara tövlədə idi. Tox inəklərsə pəyədəydilər, kövşək vururdular. Səssizlik idi. Hətta hindəki toyuqların da səsi gəlmirdi. Onlar bu tezlikdə oturalı yatmışdılar. Katrinin fikri dolaşıb evə dönür. Burada ins-cins yoxdur. Mebel durub gəzməyəcəkdi ki, hər şey öz qaydasında olacaq. Evdə, evin yaxınlığında od-filan da yox idi, qorxulası heç nə qalmamışdı. Katrin qarı qəfildən diksindi: itlərdən biri hürdü. Hə, həyətdə iki it də var, ancaq onların nəyindən qorxasan? Tövlə, pəyə, hin onsuz da həmişə bağlı idi. İt bir də hürdü. Bəlkə kimsə gəlir? Amma kim gəlməli idi, hardan gəlməli idi? Nə at tappıltısı, nə də ikiçarxlı arabanın səsi eşidilirdi. İtlərsə elə hey hürür. Yaxşısı budur, baxım görüm nə olub. Katrin çətinliklə kreslodan qalxıb pəncərəyə yanaşdı. Heç harda heç nə görünmürdü, yol bomboş idi. Ancaq itlər bu tərəfdə deyildi. Katrin o biri pəncərəyə yaxınlaşıb onu açdı. İtlərin hamısı hürə-hürə harasa qaçır və həyətin künc-bucağında gizlənirdilər. Katrin əsasına söykənə-söykənə qapıya yönəlib həyətə çıxdı. Evin ardına çıxanda tövlə, pəyə görünürdü. Katrin ora-bura qaçışan qaratıları seçə bildi. Bunlar keçilər idi. Onlar ora-bura atılır, itlər hürur, hey hürür, elə bil dovşan qovurdular. Axı, keçi ki, dovşandan qorxmur. Bəlkə canavar gəlib? İndiki vaxtda çətin ki, canavar ola. İtlər hürə-hürə canavarın dalınca düşməz. Əlbəttə, yox! Katrin əlini gözünün üstünə qoyub uzaqlara baxdı, gözləri qaralınca baxdı. Ona elə gəldi ki, keçilər harasa yox oldular. Sakit, boş çöldə yalnız itlərin səsi eşidilirdi. Bu səs də gah kəsilir, gah da yenidən gəlirdi. İndi itlər evə yaxınlaşırdı. Bəli, tamamilə doğrudur, indi onlar yaxınlaşmaqdadır. Qoca Katrin ağılın yanında itləri gördü. Onlar quduzlaşmış kimi hürür, zingildəyir, mırıldayır, bir-birini dişləyirdi. Həyətə iri bir pişik qaçıb girdi. O, dişində nə isə tutmuşdu. Siçovulmu, quşmu? Pişik evin dalında gizləndi. Tapdaq yerin qurtardığı yerdə otlar elə bil titrəyirdi. Bir neçə saniyə sonra tapdaq yerdə nəsə qara ləkələr əmələ gəlməyə başladı. Katrin lemminqləri tanıdı. Yaşadığı uzun illər ərzində o, lemminqləri azı dörd, ya beş dəfə görmüşdü. Ferma lemminqlərin köç yolu üstündəydi. Neçə dəfə zəmiləri, əkin yerlərini dağıdıb viran qoymuşdular. İndi də qarının ağlına ilkin gələn bu oldu: "Allaha şükür ki, məhsul yığılandan sonra gəlib çıxıblar". Lemminqlər isə artıq bütün həyəti bürümüşdülər. Onları ayağının altında görəndə Katrinin yadına düşdü ki, evin giriş qapısını arxadan bağlamayıb. Lemminqlər geniş cəbhə boyu çay kimi axıb gəlir, hər iki tərəfdən tikilini bürüyürdülər. Tövlədə madyan kişnədi. Qoca Katrin evə tələsdi, hər tərəfi ağzına almış lemminqlərin arasından özünə çətinliklə yol aça-aça qapıya tərəf yönəldi. Lemminqlər qapının ağzına yığışıb ciyildəyə-ciyildəyə bir-birini sıxışdırırdılar. Hələ də ağıldan itlərin səsi gəlirdi. Nəhayət, Katrin qapının ağzına çatdı. Lemminqlər onun yanından ara verməyən axınla keçib gedirdilər. Soldakı açıq pəncərədən içəri soxulur, qarşıdakı pəncərəninsə iki şüşəsini sındıraraq evə təpilirdilər. Onlar stolların, stulların, döşəmənin üstündə oradan-buraya, buradan-oraya tullanır, bu pəncərədən o pəncərəyə atılır, bir yerdə bir saniyə belə dayanmırdılar. Katrin elə ki, lemminqlərin iti dişlərinin ayağına yapışdığım hiss elədi, əsasını qaldırıb açıq pəncərəyə yaxınlaşdı. Lemminqlərdən biri onun önlüyünün ətəyindən sallanmışdı. Yıxılmamaq üçün o, stoldan yapışdı. Lemminqlər ciyildəşir, vurnuxur, az qalırdılar stoldan düz onun üzünə atılsınlar. Katrin geri çəkildi, onun əlləri əsirdi. O, bilirdi ki, lemminqlər insan üçün də, heyvan üçün də təhlükəli deyil. Ancaq qarı onlarla bacara bilmirdi. O, pəncərəni açıq qoymuşdu, indi nə edə bilərdi? Cavanlar qayıdanda nə deyəcəklər? İlahi, nə deyəcəklər? İtlər artıq həyətdə hürürdülər. Dörd it və iki pişik qan içində dəm tutmuş adam kimi qaçışırdı. Lemminqlər hücumu dəf edir, onların dişinə keçməzdən əvvəl müdafiə olunmağa cəhd göstərirdilər. O birilər isə öz yolunu davam etdirir, civildəşirdilər. Pəyədə inəklər böyürür, tövlədən kişnərti səsi gəlirdi. Mal-qara da bu dəhşətli axını hiss eləmişdi. Katrin qapının yan taxtasına sıxılıb ağlayırdı, onun qapalı gözlərindən yaş süzülürdü. Axı, o, yazıq, bədbəxt bir qadındı, - tamam köməksizdi, qorxudan tir-tir əsirdi. Bu dəhşət nə qədər davam edəcək? Lemminqlər saatlarla gəlib keçə bilərdilər. Artıq zülmət düşürdü, indi gecə başlayacaqdı. Katrin gözlərini açdı. Tövlədən göy gurultusuna bənzər dəhşətli bir səs gəlirdi. Deyəsən, lemminqlər tövləyə girmişdilər. İlahi, onlar tövləyə necə girə bilərdilər? Onlar güman ki, artıq oradadırlar! Madyan şıllaq atır, təpiyini harasa çırpırdı. Katrin donub bu gurultunu dinləyirdi. Ən dəhşətli bir şey baş vermişdi. At özünü o yan-bu yana çırpıb əzəcək, bəlkə də öldürəcəkdi. Onu tez açıb buraxmaq lazım idi. Qoca Katrin lemminqlərin sıx dəstəsinin arasından keçməyə çalışırdı. Lemminqlər ciyildəyir, itlər hürür, inəklər böyürür və bütün bu hay-küy tövlədən gələn gurultunun içində hərdən eşidilməz olurdu. Və Katrin cəsarətlə bu gurultuya sarı gedirdi. Tövlənin qapısı lap onun qabağında, bir neçə addımlığında idi. Qapının altından lemminqlər sürüşüb içəri keçirdilər. Onlar özlərinə yol aça bilmişdilər! Yəqin bütün tövləni doldurublar, madyanın ayağmın yanında fırlanırlar! Katrin əsanı sağ əlindən sol əlinə keçirdi və iri açarı burdu. Hə, hazırdı. Bircə ağac siyirtməni sağa burmaq qalırdı. Bir də qapının sol tayı qalırdı, o biri tay içəridən bağlı idi. Qapının yalnız sol tayı açıldı, o biri tay içəridən bağlı idi. Madyanın ayaqlarının qəzəbli tappıltısı bütün səsləri batırmışdı. Elə bil Katrinin qulağının dibində göy guruldayırdı. Lemminqlər yeriməyə mane olur, onun ayağını dişləyirdilər. O, yavaş-yavaş, olduqca yavaş-yavaş siyirtməni sağa sürüşdürdü. Madyan yəqin ki, kiminsə gəldiyini duymuşdu, ona görə də yerini dəyişib o biri tərəfə keçsə də, ayaqlarını yerə döyməkdə idi. İlahi, indi o, giriş yolunu kəsmişdi. Katrin artıq siyirtməni çəkə bilməzdi. Bu, fəlakət idi! Bu, hər şeyin sonu idi! Katrin çətinliklə nəfəs alıb tövlə qapısının ortasına yaxınlaşdı. Siyirtmə, demək olar ki, axırıncı oyuqdan da çıxmışdı, ancaq tamamilə yox, atın təzyiqi ilə onun son ucu tərpənirdi. "Çox saxlaya bilməz", - fıkirləşdi Katrin. Siyirtmə şaqqıltı ilə əyilib aşağı düşdü. Katrin geri çəkildi. O, sağa keçməkdənsə, başını itirib tir-tir titrəyən qapının qabağında dayanmışdı. Bir an da keçdi, ildırım sürəti ilə o, atın yaralı başını, dəli-divanə gözlərini gördü. Və hər şey burdaca bitdi. Ağır zərbə onun ayaqlarını yerdən üzdü, Gecə düşmüşdü. Lemminqlərin axını hələ də gecə soyuğunun dolduğu boş evin içindən keçib gedirdi. Daha güclü bir axın həyətə dolurdu. Təngə gəlmiş, yorulmuş itlər susmuşdu. Yalnız qızğınlıqdan bir-birini dişləyən lemminqlərin qulaq batıran çığırtısı və inəklərin həyəcanlı böyürtüsü eşidilirdi. Tövlənin taybatay açılmış qapısı ağzında qoca Katrinin meyidi düşüb qalmışdı. Lemminqlərin axını meyidin yanında haçalanır və meyidi dövrələmə keçib gedirdi. * * * Bitib qurtarmayan gündüzlər arxada qalırdı. İndi hər gecədən sonra günəş bir neçə saatlıq səmada görünür, yenidən zülmət düşürdü. Yolumuzun əvvəlində olduğu kimi, biz gecənin qaranlığından istifadə edərək yol gedir, gündüzlər isə dincimizi alırdıq. Ancaq artıq biz hər cür ehtiyatı, sayıqlığı, hətta ağlımızı da itirmişdik. Biz bəzən yalnız gecə, bəzən də gecəni gündüzə qataraq dincəlmədən, nəfəs dərmədən yuxulu, üzgün halda elə hey yol gedir, hətta günün günorta çağı - hər tərəfdən bizi təhlükə gözləyən bir vaxtda da yola çıxmaqdan çəkinmirdik. Hücumların sonu görünmürdü, tayamızın isə yəqin ki, yarısı qalmışdı. Şimal tülküləri vadi yamaclarına soxularaq bizi yorulmaq bilmədən təqib edirdi. Doyduqları vaxt bir az geriyə qalır, sonra yenidən hücuma keçirdilər. Bəzən şimal tülkülərinə canavarlar hücum edəndə biz bir neçə günlüyə dincəlirdik. Havadan bizə yalnız qədim düşmənlərimiz deyil, tanımadığımız naməlum quşlar da hücum edirdi. Onlar üzü bizə tərəf qərbdən uçub gəlirdilər. Düşmənin sayı-hesabı yox idi. Ancaq biz baş alıb uzaqlara, uzaqlara gedirik. Dayanmadan, az qala qaça-qaça gedirik, elə gedə-gedə də yeyirik, bunun üçün dayanıb durmuruq. Gözümüz şüşə kimidir, baxışımız bir nöqtəyə zillənib, başdan-ayağa çirk içindəyik. Bizi daim irəliyə qovan qüvvə bizə ayaq saxlamağa imkan vermir. Hamımız xəstəyə oxşayırıq, xəz dərimiz palçığa bulaşıb. Yalnız suyun içinə girib çıxanda babat görkəm alırıq. Yola düşəndən bəri çoxlu çaylar keçmişik, neçə gölü arxada buraxmışıq. Sudan sahilə çıxıb itsayağı silkələnəndə bir az yüngülləşirik, əsəblərimiz dincəlir, gərginlik azalır. Ancaq bu xoş dəqiqələr çox sürmür. Gözəgörünməz qüvvə bizi irəli qovur. Yorğunluğa, təhlükəyə məhəl qoymadan, geriyə baxmadan dəli kimi irəli can atırıq. Bəlkə də, gərək dayanaydıq. Nəfəsimizi dərib bir çayın, ya gölün sahilində qalıb bir neçə günlüyə rahatlanıb dincələydik, onda bəlkə bu divanəlik, qızğınlıq da canımızdan çıxar, həyəcanımız yatardı. Ancaq yox, biz dayana bilməzdik, biz irəliyə getməliydik. Biz heç nəyə məhəl qoymadan, qorxub çəkinmədən qabağımıza çıxan çaya atılır, onu üzüb keçir və yolumuza davam edirdik. Biz kor kimi idik. Lakin indi o günləri xatırlayıb, olub keçənləri yaddaşımda canlandıranda mənə elə gəlir ki, ilk baxışda divanəlik kimi görünən bu yürüşün mahiyyətini uzaqdan-uzağa daha aydın şəkildə izah edirəm. Mən o vaxtlar dumanlı şəkildə də olsa hiss edirdim ki, heç nəyə baxmadan inamla irəli getmək lazımdır, çünki bütün bu münasibətlərin arxasında bizim hələlik dərk etmədiyimiz hansısa bir məqsəd gizlənir. Və biz bu məqsədə doğru can atırıq. Nəyin bahasına olursa-olsun bu məqsədə yetməli və nəhayt ki, azadlığa qovuşmalıydıq. Yenidən özünə qayıtmalı, sakitləşməli, keçən günlərin itirilmiş xoşbəxtliyini tapmalıydıq. Biz təhlükədən qorxmadan, ölümə məhəl qoymadan dərkolunmaz bir cənnətə, həsrətində olduğumuz bir torpağa doğru irəliləyirdik. Bəli, biz azadlığa doğru gedirdik. Onu nə vaxt, hansı yolla tapacağımızı bilməsək də, əmin idik ki, yolumuzun sonunda mütləq azadlığa qovuşmalıyıq. Bizi, bütün lemminq tayfasını irəli qovan da elə bu inam hissi idi. Bir neçə dəfə biz adamların yaşadığı yerlərdən keçib getməli olurduq. Əvvəlcə, onlarla görüşdən qorxurduq, lakin sonralar Qərbə doğru irəliləmək ehtirası o qədər gücləndi ki, o biri düşmənlərimiz kimi, adamların da bizə dəxli olmadı. Həm də ki, biz onlara gec-gec rast gəlirdik. Bir dəfə insanların yaşadığı şəhərin yanında yolumuzu daş divar kəsdi. Bu divar hər iki tərəfə sonsuz şəkildə uzandığından biz yeraltı keçid qazmalı olduq. Qazma işi uzun çəkdi. Hər dəfə yerin üzünə yol salmaq istəyəndə nəsə cırmaq səsi eşidir, it iyini duyurduq. İtlərin hürüşü adamların səsinə qarışırdı. Yeraltı divar mane olduğundan biz lap altdan keçməli olurduq, bəzən divardan qopan daşlar lağımın yolunu tuturdu. Orada zülmət içində dəhşətli bir mübarizə gedirdi, faciələr baş verirdi... sağ qalıb qurtulmuş lemminqlər yerin üzünə çıxanda, orada bizi itlər qarşıladı. Mən qulağımın dibindəcə dostlarımın sümüyünün itlərin dişi altında xırçıldadığını eşidirdim. Bu dəfə də tale üzümə güldü, ölümdən xilas oldum və yenidən yola çıxdım. Yenə də sağ qalmışdım, görəsən, neçənci dəfə idi ki, ölümün caynağından qurtulurdum? Bir vaxt doğma şəhəri tərk etmiş minlər, milyonlarla lemminqdən bu nəhayətsiz əngin suların sahilinə görəsən kimlər gəlib çıxmışdı? Çoxdan idi ki, çay boyunca gedirdik və bu çay bizi gətirib bu yerlərə - göz işlədikcə üzüaşağı axıb gedən əngin suların sahilinə çıxarmışdı. Biz çay suyuna bənzəməyən bir iy duymuşduq. Yolda törəyib artsaq da, indi biz az idik, çox az. Bütün tayfamız sahil boyu ada-ada yığılmışdı. Ancaq bizim sağımızda və solumuzda çayın ağzındakı qumluq lemminqlərlə dolu idi. Onlar dənizə sarı can atırdılar, elə bil lemminqlərin özü də bir çay idi, dənizə tələsirdi. Müxtəlif yeraltı lemminq şəhərlərinin yolu burada bitirdi. Onların sağ qalmış qalıqları indi bir yerə yığışırdı və hara baxırdınsa şimalda, cənubda - dörd bir tərəfdə dənizə can atan lemminq seli dalğalanırdı. Nə adamlar var idi, nə şimal tülküləri. Yerin üstündəki bütün düşmənlərimiz nəhayət ki, bizi rahat buraxmışdı. Əvəzində dalğaların üzərində çoxlu dəniz yırtıcıları dolaşırdı. Sahildən bir az aralıda çənli-çiskinli adacıqlar qaralırdı. Və bu adalarla sahil arasındakı su zolağı qonur nöqtələrlə örtülmüşdü - bunlar üzən lemminqlər idi. Sərt şimal küləyi iliyimizə işləyirdi. Uzun yollarda yorulub əldən düşsək də hamı həyəcan içində idi, suyun iyi isə bizi maqnit kimi özünə çəkirdi. Hansısa bir hiss, duyğu bizi elə hey inandırırdı ki, tez suya girmək lazımdır və bu su bizim həyəcanımızı yuyub aparacaq, bizi buxovlayan qandalı açacaq. Biz ömür boyu bu əngin sulara qovuşmağa can atmışdıq və indi səmada ara vermədən dolaşan qağayıların quduz çığırtısına, dəniz yırtıcılarına məhəl qoymadan böyük nəşə içində dənizin, köpüklü dalğaların qoynuna atıldıq... Dənizdə üzmək çayda, göldə üzməkdən xeyli asan imiş. Dalğalar aram-aram məni yuxarıya qaldırır, sonra aşağı endirirdi. Mənimlə yanaşı ətrafda çoxlu başqa qollar, çiyinlər də yuxarı qaxlıb aşağı enirdi. Dəniz bizi yırğalayırdı, bizsə pəncələrimizlə avar kimi çəkə-çəkə ləzzət içində üzürdük. Yuxarıdan bizə iri cığırğan quşlar hücum edir, lap suyun üzündə qanadlarını çırpır və dimdiklərində qurbanları ağır-ağır yuxarı qalxırdılar. Bəzən isə yaşıla çalan suyun üzündə hansısa yırtıcının tünd rəngli kürəyi peyda olur, yekə bir ağız açılıb, yumulur və lemminqlərin biri qəflətən yox olurdu. Ancaq bütün bunları heç vecimə də almırdım. Nəşə içində üzməkdə idim - azad, xoşbəxt və mənə elə gəlirdi ki, balıq kimi yüngülcə üzürəm. Ancaq yox, balıqla bizi müqayisə etmək olmaz. Tezliklə hiss elədim ki, artıq su məni bayaqkı kimi saxlamır. Əvvəllər qupquru havayla dolu xəz dərim indi bədənimə yapışıb məni aşağı çəkirdi. Çiyinlərim artıq suyun altındaydı, bircə başım üzdə idi. İrəlidə adaların qaraltıları güclə seçilirdi. Mən üzür, hey üzürdüm. Ətrafımda elə bil lemminqlər azalmışdı. Bəzilərinin cəsədi suyun üzündə cansız-cansız yırğalanır, köpüklü, soyuq dalğaların qoynunda yalnız qonur belləri görünürdü. Onlar suyun üzündə yırğalana-yırğalana qalmışdılar. Yuxarıdan quşlar, aşağıdan balıqlar onlara hücum edirdi. Mən soyuqdan titrəyirdim, yorulmuşdum. Dənizin ucu-bucağı görünmürdü. Bəzən köpüklü dalğalar başımdan aşırdı. Yaşıl suyun içində ölü lemminqləri, onların boğulub dənizin təkinə necə getdiklərini görürdüm. Hələ də mənim kimi üzməkdə davam edib, yaxın adalara can atan lemminqləri də görürdüm. Bayaq dənizin sahilində səbirsizlikdən alışıb yanırdım və bu sonsuz dənizə böyük sevinclə atılmışdım, indi isə torpaq məni yenidən özünə çəkirdi. Möhkəm torpağın üstündə olmaqdan, pəncərələrə güc verməyib dincəlməkdən, yuxuya dalmaqdan da böyük xoşbəxtlik vardımı? Yorğunluq və yuxuyla mübarizə - açıq dənizdə narahat və miskin bir həyat naminə gedən mübarizə uzun çəkdi. Ətrafımda dəniz bomboş idi, yalnız arabir tək-tük lemminqlər gözə dəyirdi, qalanları suda boğulmuşdu. Düz qarşımda günəş üfüqə sarı əyilmişdi. Dalğa məni bir az da yuxarı qaldıranda sarı səmanın fonunda qaralan adaları gördüm. Və get-gedə adalar daha geniş və uca görünsə də, mənə elə gəlirdi heç vaxt oraya çata bilməyəcəyəm. Məni bir ölüm yorğunluğu çulğalamışdı, artıq neçə dəfə idi ki, bir neçə saniyəliyə başımı aşağı salıb mürgüləyir və boğulhaboğulda ayılıb pəncələrimi sürətlə işə salırdım. Düz qabağımda böyük, hündür adanı görəndə mən yarıyuxulu vəziyyətdə idim. Ətrafı bürümüş qaranlıqda o, bütün əzəmətiylə qarşımda ucalırdı. Torpağın iyi arabir burnuma dəyir və məni son gücümü toplayıb üzməyə vadar edirdi. Torpaq lap yaxında idi və artıq mən ayağımın altında qumu hiss eləyirdim. Budur, mən öz bədənimin ağırlığını zorla güc gələrək sürünə-sürünə gedirəm. Ətrafı bürümüş alatoranda sahildə qaralan nöqtələr sezirəm və onları o saat iyindən tanıyıram: lemminqlərdir. Dənizi üzüb keçmiş onlarca lemminq orada sahildə uzanıb qalıb. Onların birinə yaxınlaşıb iyləyirəmsə: hələ sağdır. Lemminq yatıb. Mənim özümü də yuxu basır... Lakin yata bilmirəm. Dəhşətli səs-küyə oyanıram. Quşlar çığırışır. Günəş doğmayıb, ancaq dənizin o tayı gül rəngindədir. Qulaqbatırıcı çığırtılar qayalardan, lap bizim başımızın üstündən gəlir. Bütün bədənim tir-tir əsir, yanımdakı lemminqin də necə titrədiyini duyuram. Tükümüz bədənimizə yapışıb, soyuqdan tir-tir əsirik. İndicə günəş üfüqdən boylanacaq, ancaq bizə hücum etməyə hazırlaşan yırtıcı quşların səsi kəsilmək bilmir. Sağ qalmış bir ovuc lemminqdə şüur qığılcımı közərirdimi? Və bu qığılcım çoxmu qalacaqdı? Soyuqdan ölmək, qanadlı vəhşilərin dimdiyində məhv olmaq, yoxsa yenidən yola davam etmək - bunlardan hansını seçəcəkdilər? Qədimlərdə, çox-çox qədimlərdə lemminqləri görmüş, yaxud onlar haqqında hekayətləri dinləmiş insanlar demişdilər: "Onlar qəsdən dənizə atılırlar ki, boğulsunlar. Bu, özünü öldürməyə gedən yoldur". Bir də bunu demişlər: "Lemminqlərin köçü dənizdə bitir, çünki bura onların qədim, çox-çox qədim məskəni olub, sonralar bu yerlər suyun təkində gizlənsə də, naməlum qüvvə lemminqləri öz qədim Vətəninə çəkib gətirir". İndi bu cür yozmaları daha eşitməzsən. * * * Ümid edirəm ki, balaca aktyorumun köməyi ilə bizim günlərin bir həqiqətini aça bildim: lemminqlər daxili sekresiya vəzilərinin kəskin dəyişməsi ilə əlaqədar gərgin, həyəcanlı vəziyyətə uzun müddət dözə bilmir, baş alıb uzaqlara gedirlər. Uzaqlara çağırış, səyahət edən o biri canlılara nisbətən onlara daha güclü şəkildə təsir edir. Amansız qüvvə onları uzaq dənizə qovur, onlar təzələnmək, rahatlanmaq, dinclik tapmaq ümidilə əbəs bir ümidlə özlərini dənizin qucağına atırlar. Mən lemminqlərin qərbə doğru yol tutduqlarını danışdım. Bu yolu tutan lemminqlərin heç biri hər cür maneə və təhlükəyə baxmayaraq, yollarından yayınmırlar. Başqa yerlərin lemminqləri özgə istiqamətə də gedirlər, ancaq hansı yolu seçirlərsə seçsinlər, həmin yol mütləq dənizə gəlib çıxmalı və orada da səyahət bitməlidir. Yolun sonunda lemminqlərin hamısı ölür, ya bir qismi? Ola bilsin ki, hamısı ölür. Skandinaviya təbiətşünası Xeçsterm bir dəfə müşahidə edib ki, bəzi lemminqlər üzüb geri qayıdır. Ancaq bu fakt mübahisəlidir. Çox ehtimal bizim hekayəçimiz kimi xilas olub adaya, qayalığa çıxan lemminqlər orada məhv olub gedirlər. Növün qorunub saxlanmasını səyahətə çıxmayan, yuvada qalan bir neçə lemminq ailəsi təmin edir. Həmin o çağırışın onlara dəxli yoxdurmu? Bu, növün yaşamaq instinkti ilə bağlıdır, güman ki, başqa səbəblər də var. Necə olur ki, bəzi lemminqləri narahtlıq bürümür? Bunun səbəbini bilmək lazımdır, biz isə bilmirik. Alimlər çılğınlıq enerjisinin səbəbləri, ayrı-ayrı illərdə lemminqlərlə birgə onların düşmənlərinin və digər heyvanların sürətlə çoxalması ilə əlaqədar suallara cavab axtarırlar. Doktor P.Loran bu problemi "vulkanların püskürməsi", yerin orta temperaturunun dəyişkənliyi, günəş ləkələri kimi böyük dövri hadisələrlə və hətta kosmik səbəblərlə bağlı şəkildə izah etməyə çalışır. Əgər bu belədirsə onda bəs nə üçün o qüvvələr planetmizin bir yerinin təbii düzülüşünü pozur, digər yerlərə isə təsir etmir? Nə üçün o qüvvələr başqa heyvanlara və insanın özünə təsir etmir? Mən sosioloq olsaydım, "lemminq ili"ndə baş verən hadisələri daha dərindən öyrənər və bəlkə də sübut etmiş olardım ki, bu illərdə hökmdarlar və dövlət xadimləri öz saraylarında daha çox özbaşınalığa yol verir, işbazlar öz idarələrində daha çox alverə qurşanır, yazıçılarsa daha çox və çılğınlıqla yazıb pozurlar. Bəlkə də, heç nəyi sübut edə bilməzdim. Lakin bu sayaq axtarışları mən mənasız və boş bir iş hesab etmirəm. Biz artıq gördük ki, səma cisimlərinin cazibəsi nəticəsində okeanın qabarma və çəkilməsi təkcə dənizdə yaşayan canılalara deyil, insanın özünə də təsir göstərir. İnsanlar düşündüklərindən də artıq dərəcədə kosmosdan asılıdırlar. Bizdə belə təsəvvür yaranıb ki, planetimizdəki heyvanların sonsuz köçündə insan yalnız kənar bir müşahidəçi kimi iştirak edir. Lakin bu, aldadıcı təsəvvürdür. Hansı bir yollasa biz özümüz də dəyişirik, hətta bir yerdə durub qalsaq belə yenə də durmadan dəyişirik.

YENIİLİK (Hekayə)

afgan73 — Sun, 31 Jan 2010 23:22:07 GMT

Əfqan NƏSİRLİ

YENİLİK

(hekayə)

1982-ci ilin sentyabr ayı idi. Kənd məktəbində böyük dəyişiklər olmuşdu. Səkkizillik kənd məktəbi orta ümumtəhsil məktəbinə çevrilmişdi. Dərslərin sayı artdığından məktəbə əlavə müəllimlər gəlmişdi. Kənddə isə kadr az olduğundan işə düzələn yeni müəllimlərin əksəriyyəti qonşu kəndlərdən gəlmişdi. Yeni müəllimlər isə məktəbin girişini-çıxışını, sinif otaqlarını yaxşı tanımırdılar. Məktəbin əsas binası çoxdan tikildiyindən köhnəlmişdi. Lakin hiss olunurdu ki, bu il binanı üzdən rəngləyib təzələmək istəmişlər. Köhnə binanın yanında isə 3 yanaşı sinif otaqları yeni tikilmişdi. Şagirdlərin səbirsizliklə gözlədiyi 1 sentyabr gününü təmtəraqla qeyd etdik. Sonuncu sinfin şagirdləri məktəbə yeni qədəm basan birincilərə dəftər-qələm, birincilər isə əvəzində onlara gül dəstəsi verdilər. Bayram səviyyəsində qeyd olunan bu tədbirdə valideynlər də iştirak etdilər. Yüksək səviyyədə qeyd olunan "Bilik günü" istər şagirdlərin, istərsə də kənd jamaatının yaddaşına əbədi həkk olundu. Bir neçə gün bütün kənd sakinləri həmin hadisədən danışdılar. Məktəbin ümumtəhsil orta məktəbinə çevrilməsi şagirdlərin, eləcə də valideynlərin işini xeyli asanlaşdırmışdı. İndi onlar, yəni yuxarı sinif şagirdləri dərs oxumaq üçün, onların valideynləri isə məktəb iclaslarına neçə kilometr aralı olan qonşu kənd məktəbinə getməyəcəkdilər. Bundan başqa məktəbdə ayrıca kompyuter otağı yaradılmışdı. Düzdür, bu kompyuterlər həmin dövrün tələblərinə tam cavab verməsə də, hər halda irəliyə doğru bir addım idi. Çünki uzaq bir əyalət kəndində belə yeniliklərin olması nadir hadisələrdən sayılırdı. Bütün bu yeniliklər məktəb direktoru Nadir müəllimin gərgin əməyi sayəsində baş vermişdi. O, rayon maarif şöbəsinin müdiri ilə aralarında olan isti münasibətlərdən istifadə edərək, bu qədər yeniliklərə nail olmuşdu. Şəxsən Nadir müəllimin tədris-təlim sisteminə çox ciddi münasibət bəsləməsi, məktəbdə əlavə pulsuz hazırlıq kurslarının təşkili, hər il buraxılış siniflərinin ali məktəblərə qəbul faizinin çoxalmasını müəllimlərdən tələb etməsi öz müsbət nəticələrini göstərirdi. Düzdü, əvvəllər yuxarı sinfi qonşu kənddə oxumağa gedən uşaqların çoxu təhsildə dala qalır, tədricən isə oxumağın daşını atırdılar. Nəticəni isə, Nadir müəllimin rəhbərlik etdiyi məktəbin üzərinə atırdılar.
Nadir müəllim arıq, boyca bir qədər hündür idi. İlk baxışdan zarafatı xoşlamayan, daim ciddi və işgüzar görünən sifətə malik olsa da, hər bir hərəkəti gülməli alınırdı. Şagirdlər daim onu yamsılamaqdan ləzzət alar, hər kəs öz bacarığını göstərməyə çalışardı. Məktəb direktoru günlərin birində tapşırıq vermişdi ki, səhər idmanına gecikən hər bir şagird məktəbin yaxınlığından axan çaydan bir çay daşı gətirib gələcəkdə yeni məktəb tikiləcək əraziyə atsın. Bununla o, həm dərsdə ciddiliyi artırmış, həm də əsası qoyulmuş yeni sinif otaqlarının tikilməsinə az da olsa köməklik etmiş olurdu. Səhər idmanı qurtarana qədər gecikmiş şagirdlər məktəb həyətində saxlanılır, sonra isə kollektiv çaya göndərilirdi.
Həftənin cümə günü idi. Adi günlərdən biri idi. Həmişəki kimi şagirdlər məktəbə tələsirdilər. Artıq zəng vuruldu və həmişəki kimi 15 dəqiqə çəkən səhər idmanı başladı. Mən məktəbin giriş qapısının yaxınlığında dayanıb gecikmiş şagirdlərin gözləməsini bildirirdim. Bir azdan məktəb direktoru Nadir müəllim də həmin yerə gəldi. Gecikənlər çox olduğundan bilmədi nə etsin. Şagirdlərdən birinə yaxınlaşmaq istədi. Görünür, bu hala çox hirsləndiyindən ona fiziki cəza vermək istəyirdi ki, digər şagirdlərə də görk olsun. Lakin şagird direktorun fikrini tez başa düşdüyündən arxaya çəkildi. Nadir müəllim ona tərəf getməkdə davam etdi. İşi belə görə şagird qaçmağa başladı. Direktor da onun arxasınca qışqıra-qışqıra qaçmağa başladı:
- Tutun onu görüm, dayan ə, ölmə, öldürəcəm səni.
Dayanmış uşaqların başına iki-üç dairə vurduqdan sonra direktor dayandı və yerdən böyük bir ağac götürüb yenidən onun arxasınca qaçmağa başladı. Bizi gülmək tutsa da, qorxumuzdan səsi- mizi çıxara bilmirdik. Direktor isə qışqırırdı:
- Nə durmusunuz, tutun onu, tez olun, tutun mənə verin.
Nəhayət, uşaqların bir neçəsi qaçan şagirdi saxlaya bildilər. Uzaqdan özünü yetirən direktor saxlanan şagirdə çatıb bilmədi nə etsin. Əlindəki ağac çox böyük idi. Onunla kimi isə vurmaq olmazdı. O, bir şagirdə baxdı, bir ağaca baxdı. Əlindəki ağacı kənara atıb onun qulağından yapışdı:
- A vicdansız, hara qaçırdın, ölmə öldürəcəm səni, ölmə öldürəcəm - deyib, acığqılı halda eyni sözü bir neçə dəfə təkrar etdi.
Biz onun sözünə və eyni zamanda etdiyi hərəkətlərə gülürdük. - Siz nəyə gülürsünüz, bu gün bu çaydan bir yox, iki daş gətirər, ağlı gələr başına - demişdi.
Dərslərin başlamasından bir neçə gün keçmişdi. Məktəbdə baş verən yeniliklərdən biri də müəllimlər üçün ikinci ayaqyolunun düzəldilməsi olmuşdu. Lakin kənar kənddən gələn müəllimlər bu ayaqyolunu hərdən səhv salırdılar. Qadınlar kişilər üçün nəzərdə tutulmuş ayaqyoluna gedir, kişilər isə əksinə. Bunun qarşısını almaq üçün məktəb direktoru növbətçiyə göstəriş vermişdir ki, təbaşirlə ayaqyolunun birinin üzərinə böyük hərflə "Q", digərinin üzərinə isə, "K" hərfi yazsın. Həmin gün bizə fizika fənnini tədris edən Qüdrətov Kərim müəllimin dərsi idi. Birdən pəncərədən baxanda gördüm ki, bir uşaq əlində təbaşir ayaqyolunun üzərinə hərflər yazır. Hərfləri gördükdə ilk ağlıma gələn müəllimimizin adının baş hərfləri oldu. Elə düşündüm ki, kimsə bizim müllimimizə sataşmaq istəyir. Fikrimi yanımda oturan xalamoğluna dedim. Kərim müəllim isə yeni dərsi izah edirdi. Xalamoğlu özün- dən asılı olmadan ayağa duraraq müəllimin sözünü kəsib:
- Müəllim, bir ora baxın, görün nə yazırlar? - deyib, barmağı ilə pəncərədən həmin tərəfi göstərdi. Müəllim hərfləri görən kimi, tez pəncərəni açıb uşağa qışqırdı:
- Ayə, ay uşaq, nə yazırsan orda, rədd ol ordan. Uşaq isə əziyyətinin düzgün qiymətləndirilmədiyindən hirslə müllimə:
- Müəllim, nə edirəm e, direktor deyib, mən də yazıram də. Bu qadınlar üçündür, bu isə kişilər üçün.
Pərt olmuş müəllim tez pəncərəni bağlayıb xalamoğluna təpindi:
- Otur aşağı, ayıb olsun sənə. Mən də deyirəm görən nə olub - deyən müəllim özünü elə apardı ki, guya heç nə başa düşməmişdi.

Sonu

Münasibət

afgan73 — Sun, 31 Jan 2010 01:12:20 GMT

Eldəniz Elgün
boz_qurd@hotmail.com

Türkiyə və Azərbaycan

Vatikan+Mason qarşısında

«BAKI VƏ İSTANBUL SİRLƏRİNİ MASONLUQDA SAXLAYIR VƏ MASONLUĞA DA QAYTARMALIDIR»

1 - Cİ QEYD: 1764 - cü il. Vyana kardinalı bəyan edir: "Biz ortaq məxrəcə gəlməklə əsas məqsədə nail ola bilərik. Bizim məqsədlərin həyata keçməsi üçün türk toplumunun İslam dünyasına sahib durmasının qarşısını almalıyıq”.

2 - Cİ QEYD: Məhəmməd Peyğəmbərin vəfatından 10 il sonra yeni mərhələyə qədəm qoyan Mason təşkilatının tövsiyəsi: "”Quran”ın müqəddəsliyinə şübhə yaratmaq üçün təhrif olunmuş nüsxələr hazırlansın və Şərqin ən həssas bölgəsində (indiki Azərbaycan ərazisində - E.E.) yayılsın. Biz orda istəyimizə nail olsaq, İslamı düşüncədə yox görüntülər də yaşadarıq”.

3 - CÜ QEYD: 1855 - ci il, London. Mason təşkilatı ilə Vatikanın razılığı haqqında əsaslı faktlar səslənir: "Türk və Şərq dünyasını əsarətdə saxlamaq üçün bu ölkələrin siyasi-maddi həyatı Masonluğun, ruhani-dini həyatı isə Vatikanın nəzarətində qalsın”.

SON QEYD: "Azərbaycan və İstanbul dünyanın ruhi enerji mənbəyi olaraq mütləq və mütləq BƏNNALARIN tam nəzarətində olmalıdır. Bunun üçün kütləvi qırğınlardan belə çəkinmək lazım deyil”. Nəhayət, bu günün reallığında proqnozlaşdırılan siyasi nəticə: Türkiyə və Şərq ölkələri kütləvi qırğınların bir addımlığındadır.

İLK NƏTİCƏ - İraq, Əfqanıstan, Fələstin dövlət olaraq müstəqilliyini faktiki itirib. İran hədəfdədir. Qarabağ işğal edilib, Türkiyə barıt çəlləyinə çevrilib.

VƏ NÖVBƏTİ MƏRHƏLƏ…

… TÜRKİYƏ – ERMƏNİSTAN SƏRHƏDLƏRİNİN AÇILMASI ŞƏRTİ

Türkiyədə illər boyu siyasi hakimiyyətlər dəyişsə də, bu ölkənin AB - yə üzv olma istəyi dəyişmədi. Bunun qarşılığında isə AB – dən Türkiyəyə göndərilən şərtlər ağırlaşmağa başladı. Öncə Kıprıs Türk Cümhuriyyəti ilə bağlı güzəştlərin tələbi, daha sonra PKK-ya yanaşmada güzəştlərin istənilməsi, daha sonra kürd probleminin birdəfəlik həlli və nəhayət, Ermənistan-Türkiyə sərhədlərinin açılmasının artıq şərt olaraq gündəmi zəbt etməsi Türkiyənin siyasi maraqlarını demək olar kı, alt-üst həddə çatdırdı. Bütün bunların qarşılığında isə Türkiyənin daxili siyasəti iflic hala gətirildi. Ən əsası isə mərhum prezident Heydər Əliyevin illər öncə söylədiyi "TÜRK OVALIĞI” projesi demək olar kı, yerlə-yeksan oldu. Həqiqətən də 1992 - ci ildən başlanan yeni siyasi erada TÜRK OVALIĞI projesi deyilən yeni bir müttəfiqliyin cizgiləri görünməyə başlayırdı. Bu proje ilk mərhələdə türkdilli dövlətlərin birliyinin formalaşması, ikinci mərhələdə isə türk-ərəb ittifaqının yaranması istiqamətində irəliləyişlərə əsas verəcəkdi. Amma bunlar olmadı. Çünki bu projenin lokomotivi olacaq Türkiyə çıxılmaz vəziyyətə salındı. Daha doğrusu, yanlış siyasət nəticəsində Türkiyə nə qədər Avropaya doğru yüyürdüsə, bir o qədər də türkdilli dövlətlərin və Şərq dünyasının lokomotivi olmaq imkanlarından məhrum oldu. Bütün bunlara baxmayaraq, əsas həlqələrdən biri qalırdı: Türkiyə-Azərbaycan müttəfiqliyi.

BU MÜTTƏFİQLİK NƏ DEMƏK İDİ?

İki dövlətin bir araya gəlməsi ilk baxışdan təsirsiz birliyə oxşayır. Amma iç qatında sirli İstanbulla Bakının qovuşması əsrlər boyu sirli saxlanan ruhi dünyanın nəinki tamamlanması, həm də əhatə dairəsini genişləndirməsi deməkdir. Bu, bizim yanaşmanın mifik tərəfi… Siyasi tərəfinə gəldikdə isə bu əsrdə İstanbulun Bakılaşması və ya Bakının İstanbullaşması həm də bütövlükdə Şərqin idarə olunmasından tutmuş, dünyaya yanaşmasına qədər bir çox məsələlərə təsirini mütləq göstərməliydi və göstərəcək də….

Türkiyə-Azərbaycan birliyi Avropanın enerji açarı olmaq şansını yüzdə yüz faizə qədər təmin edəcəkdi. Bu gün istər Qərbin, istərsə də ABŞ-ın enerji təhlükəsizliyi problemi yaşanmaqda və idarəolunmaz Rusiyadan xilas olmaq arzusu qalmaqdadır. Bu problemin həllində Azərbaycanın əvəzolunmaz payı isə danılmazdır. Belə olan halda Türkiyə-Azərbaycan birliyi, həm də enerji təhlükəsizliyi demək olacaq. Bu bir tərəfdən Qərbin və ABŞ-ın maraqlarını təmin edirdisə, digər tərəfdən xristian-mason dünyasını türk-müsəlman dünyasından asılı duruma salır. Rusiyadan asılı duruma düşmək variantı isə həmişə daha məqsədəuyğun hesab edilib, nəinki Şərq dünyasına boyun əymək…

Türkiyə-Azərbaycan müttəfiqliyi enerji təhlükəsizliyinin sahibi olmaq deməkdirsə, həm də bu regiona sahiblik etmək və ya sahibin dəyişməsi deməkdir. Hər iki dövlət iqtisadi potensialını artırırsa, deməli, hadisələrə təsir etmək imkanlarını da gücləndirir. Bu isə regionda yeni güc mərkəzinin yaranması deməkdir. Yeni güc mərkəzinin formalaşması həm də istər-istəməz, regionda tədricən Moskva və Təl-Əviv liderliyinə son verməklə tamamlanar. Görünür, buna görə son bir ildə bölgədə qat-qat narahatçılıq keçirən iki mərkəz varsa, biri Rusiya, digəri isə İsraildir…

BU MÜTTƏFİQLİKDƏN NECƏ QURTULMALI?

Çünki müttəfiqliyi sıradan çıxarmaq üçün yuxarıda da göstərdiyimiz kimi, ciddi səbəblər var. Bəs səbəbdən qurtulmaq üçün nələr edilir və ediləcək? İlk növbədə hər iki dövlətin iqtisadi qüdrətinə sarsıdıcı zərbələr vurulmalıdır. Çünki on il öncəyə qədər hər iki ölkənin iqtisadi gücünün 80 faizi ölkə kənarında idisə, artıq bu dövlətlər iqtisadi təhlükəsizliklərini təmin etmək gücündədir. 1987- ci ildə baş verən bir məqamı yada salmaqla mövzunu davam etdirək. İraq sərbəst şəkildə dünya neft bazarının böyük hissəsinə nəzarət etməyə başladı. ABŞ prezidentinin bölgə üzrə yetkilisi bir neçə ildən sonra yazırdı: "Biz İraqın ölkəni sərbəst idarə etməsindən və mühafizə olunacaq iqtisadi potensiala sahib olmasından çox narahat idik. Bu güc günbəgün artardısa zaman gələcəkdi ki, dünya onların qarşısında diz çökəcəkdi”. Bəli… reallıq bu idi. Və həmin reallığı bu gün Azərbaycan və Türkiyə yaşayır. Sözsüz ki, Türkiyədən və Azərbaycandan qat-qat aşağı dünyagörüşə, mədəniyyətə və dövlətçilik ənənəsinə malik olan İraq nə cür "qələmi qırılmışlar” sırasına daxil edilmişdisə, deməli, hər iki ölkənin yaşadıqları bundan on qat çətin ola bilər. İlk çətinlik də malik olduqları mühafizəli iqtisadi gücü itirmək olacaq. İqtisadi gücü əldən almaq üçün isə lokal münaqişələr yaratmaq, milli qarşıdurmaları inkişaf etdirmək və rəqibi hər zaman mühafizə olunmaq məcburiyyətinə salmaq əsas şərtdir. Bu gün istər Türkiyə, istərsə də Azərbaycan bu gərginliyi yaşamaqdadır. Və proqnozlar da təsdiqləyir ki, vəziyyət daha da mürəkkəbləşəcək. Hər iki ölkənin siyasi mühitini stabil nöqtədən çıxartmaq; Siyasi hakimiyyəti mövcud durumunu qorumaq üçün kənar təsirlərdən asılı şəklə salmaq. Bu proses də artıq göz qabağındadır. Beləcə, istifadə olunan bu üsul və variantlar istənilən dövləti ya avtoritar - diktatura rejiminə aparıb çıxaracaq, ya da oyuncaq hakimiyyətlərin iki gündən bir dəyişməsinə…

MÜTTƏFİQLƏRDƏN QURTULMAQ YOLUNDAKI BOŞLUQLAR…

Bu gün yuxarıda göstərdiyimiz məqamları həyata keçirtmək üçün nələrdən istifadə olunacaq-sualına cavab tapmaq əsas məsələlərdəndir. Beləliklə, TÜRKİYƏNİN YAŞADIĞI BOŞLUQLAR Türkiyənin hələ də PKK problemindən xilas olmaması əsas məsələdir. Son illər həyata keçirilən siyasət isə PKK-nın qurum olaraq sıradan çıxarılması görüntüsünü yaratsa da, əslində PKK-nın məqsədlərini kütləviləşdirdi. Bu gün Türkiyədə yaşayan kürd üçün PKK-nın məqsədləri qəbul olunan və siyasiləşən şərtlərdir. Və Türkiyə hökuməti kürd açılımı proqramının tam iflasından sonra PKK-ya qarşı savaş açarsa, qarşısında milyonluq kürd toplumunu görəcək. Bu isə sadəcə olaraq Türkiyənin qan gölündə boğulması, dövlət olaraq çökməsi deməkdir. Türkiyədə siyasi mühitin gərginləşməsi, iqtidar-müxalifət münasibətlərinin ifrat düşmənçiliklə əvəzlənməsi Türkiyədə siyasi hakimiyyətin bir müddətdən sonra oyuncaq hakimiyyətə çevrilməsi ilə nəticələnəcək. Türkiyə-Ermənistan sərhədlərinin açılması məsələsinin düyünə düşməsi və Ermənistanın son zamanlar atdığı addımlarla Türkiyəni çıxılmaz vəziyyətə salması prosesləri daha da gərginləşdirəcək. Bunun bədəlini yaşayan isə istər-istəməz Türkiyə olacaq. Necə ki, bu gün Ermənistanın siyasi "blef”lərinin qarşılığında istər Qərb, istərsə də ABŞ Ermənistana yox, Türkiyəyə təzyiqləri artırır. Və sabah sərhədlər açılmasa, bütün dünya "erməni soyqırımı”nı tanımaqla Türkiyənin demokratik imicinə zərbə vuracaq, Ermənistanın maddi təzminat istəməsinə və Türkiyə ərazisinə olan iddiasının rəsmiləşdirilməsinə şərait yaradacaq. Bu isə iflasın başqa formasıdır.

AZƏRBAYCANIN YAŞADIĞI BOŞLUQLAR…

Qarabağ problemində Azərbaycanın artıq təklənməsi, istər Rusiyanın, istərsə də Qərblə ABŞ-ın Azərbaycanı güzəştlərə məcbur etməsi unudulmamalıdır. Bu isə sadəcə olaraq Azərbaycanın yenidən itirilməsi deməkdir. Bu itki ilə razılaşmayan Azərbaycan son nəticədə Ermənistanın timsalında Rusiyanın hərb maşını qarşısında əziləcək, Qərbin və ABŞ-ın siyasi təzyiqlərinə rəğmən isə dünyadan təcrid olunmuş bir bölgəyə çevriləcək. Siyasi hakimiyyətə təzyiqlər yetərli qədər artacaq və Türkiyədəki ssenariyə uyğun olaraq ələbaxan hakimiyyət yaranana qədər siyasi proseslərə kriminal elementlər qarışdırılacaq. Əsas resursu olan neft və qaz Azərbaycanın özü üçün problemə çevriləcək. Bu gün dörd istiqamətdə qaz və neft siyasəti həyata keçirən Azərbaycan sabah istiqamətsiz halda "kompas əqrəblərini” axtarmaqdan başqa yol tapmayacaq.

TƏK ÜMİD…

Bu gün tək ümid labirintin əvvəlindən geriyə qayıtmağadır. Necə ki, Davos forumu zamanı bunun işartıları göründü. Azərbaycan prezidenti bəyan etdi ki, Qarabağ probleminin həlli ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll olunmalıdır və Ermənistan-Türkiyə sərhədləri bu problem həll olunmadan açıla bilməz. Əslində bu bəyanat da zaman-zaman verilən bəyanatların oxşarı idi. Amma onda maraqlı bir ştrix də vardı. İlham Əliyev tək öz mövqeyini ortaya qoymadı, "Türkiyə problem həll olunmadan sərhəddi açmayacaq”- bəyanatı ilə həm də Türkiyənin adından danışdı. Bu bəyanatdan dərhal sonra Türkiyənin baş naziri də eyni mövqeni təkrarladı. Bu isə o demək idi ki, son 6 ay ərzində ilk dəfə olaraq Türkiyə-Azərbaycan müttəfiqliyi yenidən meydana çıxdı. "Bu müttəfiqliyin, yuxarıda sadaladığımız problemləri dəf etməyə gücü çatacaqmı” sualına cavab verə bilməsək də, bu halın yeganə ümid yolu olduğunu demək mümkündür.

SON "İNCİL”dən SİTAT: " Biz bənnalar (Masonluq - E.E.) tikilən binada o daşa fikir vermədik. O isə binanın əsas sütununa çevrildi (İsa peyğəmbər nəzərdə tutulur -E.E.). Beləcə, görünməmiş çətinliklər yaşadıq. Amma bizi qarşıda daha böyük zülmlər gözləyir (İslam dininin gəlişi nəzərdə tutulur - E.E.).

SON QEYD:

"Tövrat”ın və "İncil”in təhrif olunduğu Quranda əks olunub. Bir sıra Qərb alimləri isə bildirir ki, təhrif olunmuş hər iki kitab əslində Mason və Vatikanın fəaliyyət proqramıdır. Yeri gəlmişkən, "İncil”də yazılan "Bənna” sözü diqqəti çox cəlb edir. Çünki "Bənna” adı Mason təşkilatında ən yüksək məqama çatan insana verilən rütbədir. Görəsən, Mason təşkilatı "İncil” kitabı yazılmamışdan qabaq var idi?

Gündem

afgan73 — Sun, 31 Jan 2010 00:54:42 GMT

Aynurə İmranova
aynur_imranova@yahoo.com

Bərbad Azərbaycan

təhsilindən əziyyət çəkənlər

Onlar təkcə bizim vətəndaşlar deyil

Ölkədə təhsilin hansı səviyyədə olması hamıya bəllidir. Rüşvət Azərbaycan təhsilini düz onurğa sutunundan əyib. Zamanında ali məktəblərdə kök salan bu eybəcər proses qol-budaq ataraq bu gün orta məktəb strukturunu da iflic vəziyyətinə sala bilib. Yəni bu gün orta və ali məktəblərdə tədris sırf maksimum qazanc əldə etməyə hədəfləndiyindən keyfiyyət sıfıra bərabərdir. Orta məktəblərdə təhsilin biabırçı vəziyyətini isə beynəlxalq aləmə ermənilərin əsir götürdüyü əsgərimiz Rafiq Həsənov çatdırdı. Yazıb-oxumağı bacarmadığı üçün məktubu Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin əməkdaşının vasitəsilə vərəqlərə tökən əsgər özünün də xəbəri olmadan Azərbaycanda çox böyük bir problemin qabarmasına nədən oldu. Bu isə Təhsil nazirimiz Misir Mərdanovun deyil, bütün Azərbaycanın biabırçılığı idi. Bəlli zaman kəsiyində təhsilimiz bu günə qoyanlar Azərbaycanda gənc nəsli vətəndaş kimi yetişdirmək əvəzinə onu daha da savadsızlığa məhkum edərək, mütiləşdirmək, mübarizə davamlılığını aşağı salmaq, etiraz etmək qabiliyyətini sıfırlamaqla şəxsiyyətlərin yetişdirilməməsi və formalaşdırılmaması məqsədi güdür. Elmi intelektual səviyyəsi daha aşağı olan gənc, daha az müqavimət, daha çox diktatura deməkdir. Amma bir şeyi unudurlar ki, elmi intelektual səviyyəsi olmayan yeniyetmə cəmiyyət üçün potensial təhlükədir. O, sabahın narkomanı, qumarbazı, və ya canısı ola bilər. Oxumaqdan fikri yayınan kəmsavad yeniyetməni nəyə desən yönləndirmək olar. Deməli bu sosial problem başqa bir daha qorxulu və həlli zor olan sosial problemə hamilədir. Rəsmi statistika narkomanların sayının 21 min olduğunu desə də, qeyri rəsmi məlumatlara görə, onların sayı 200 mindən çoxdur. Tələbələr narkotik istifadəçilərinin 30-35 faizini təşkil edir. Rəsmi məlumatlara istinad etsək, 2007-ci ildə Azərbaycanda 1 tondan artıq narkotik dövriyyədən çıxarılıbsa, 2008-ci ildə bu 2 tondan artıq olub. 2009-cu ilin nəticələr veriləndə problemin nə səviyyədə olduğu daha qabarıq görünəcək. Əminəm. Çünki narkomaniyanın artması üçün Azrbaycanda münbit şərait var. Xüsusilə də təhsil ocaqlarında. Bu günlərdə qəzetlərin birində oxuduğum kimi "Azərbaycanda Təhsilin çöküşü o qədər şəffaf gedir ki, bunu gizlətmək mümkün deyil”. Amma əslində gizlətməyə çalışmırlar da. Çünki bu qədər yazılanların təsiri yoxdursa niyə narahat olsunlar ki? Axı Azərbaycanda ictimai nəzarət yoxdur. Əlbətdə bu yuxarıda oturanları narahat etməyə bilər. Axı onlar bərbad Azərbaycan təhsilindən çoxdan imtina ediblər. Övladlarını məşhur xarici təhsil ocaqlarında oxudan vəzifəli və imkanlı insanları təhsilin səviyyəsinin aşağı düşməsi niye narahat etsin ki? Günü gündən dünya standartlarından geri qalan Azərbaycan təhsili orta təbəqəni daha çox narahat etməlidir. Bu gün Azrbaycan müəllimi birinci növbədə özü rüşvətlə mübarizə aparmalıdır. Daha başqa fənlər üçün pul ödəyib övladını hazırlaşdıraraq növbəti rüşvet qaynağı yaratmamlıdırlar. Layiqli vətəndaş yetişdirmək, uşaqların ixtisaslı kadr kimi formalaşmasına rüşvətin vurduğu zərbə artıq göz önündə deyilmi. Axı pulnan oxuyan həkim və ya müəllim öz işində xeyir verə bilməz, əksinə kimi isə şikəst edər. Bu problem zaman-zaman siyasətçılərin, millət vəkillərinin diqqət mərkəzində olsa da problemin həlli ilə bağlı həlledici addımlar atılmadı. Əksinə millət vəkili Gültəkin Hacıbəyli Azərbaycan təhsilindəki durumu qeyri-qənaətbəxş hesab edərək "təhsilimiz nəinki inkişaf etmir, orada hətta çox nöqsanlar, geriləmələr var” sözləri dəstəkdən çox istehza ilə qarşılandı. Amma halbuki millət vəkilinin bu sözlərinə dəstək olaraq "Təhsildə Rüşvətə yox deyək” devizi altında böyük bir kampaniya başlada bilərdi. Dövlətin kadr siyasətinə də etiraz edə, nazir funksiyalarını yerinə yetirdiyi 11 ildə Azərbaycan təhsilini bərbad vəziyyətə qoyan Misir Mərdanovun təhsildən uzaqlaşdırılması tələb oluna bilərdi. Cənab nazirin bu qədər insanın gözünə kül üfürərək "yaxın illərdə Azərbaycanda təhsil dünya səviyyəsinə çatacaq" deməsi lap gülməlidir. Deyəsən Misir müəllim unudur ki, biz onun dövründə təhsil almamışıq. Şükür ki, məntiqli düşünə bilirik. Əslində Azərbaycan təhsilindəki vəziyyət barədə sentyabrın 5-də «Azərbaycanda təhsilin bugünkü və gələcək perspektivləri» mövzusunda keçirilən konfrans zamanı Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasının (TQDK) sədri Məleykə Abbaszadə həyəcan təbili çalmışdı. "Abituriyentlərin hazırlıq səviyyəsinin monitorinqi məktəblərdə təhsil sisteminin aşağı səviyyədə olduğunu göstərir” deyən sədr diqqəti problemin aktuallığına yönəltməyə çalışmışdı. Orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirən abituriyentlərin qəbul imtahanları zamanı 300-dən artıq bal toplaya bilməməsi faktıdır. "Ümumilikdə bu il orta məktəbləri 120 min məzun bitirib, onların yalnız 50-55 faizi qəbul imtahanlarında iştirak edib. Məzunların 31,5 faizi 0-100 bal, 22,6 faizi 100-200 bal, 18,2 faizi 200-300 bal, 21,2 faizi 300-500 bal, 6,4 faizi 500-700 bal arası nəticə göstərib. Qəbul imtahanlarında 300 baldan yuxarı nəticə göstərən abituriyentlər cəmi 27, 6 faiz təşkil edir. Nəticə təbii ki, qənaətbəxş deyil. Çünki 0-100 bal arasında nəticə göstərən abituriyentlərin sayı 31 faiz təşkil etdiyi halda 500-700 intervalında bu rəqəm cəmi 6,4 faizdir. Əgər minimum və maksimum bal intervalındakı faiz göstəriciləri bir-birinə yaxın olsaydı, imtahanın nəticələrini müsbət saymaq olardı. Təəssüf ki, həmin fərq olduqca böyükdür və belə olan halda nəticəni qənaətbəxş saymaq olmaz” .
Bu təhsil sahəsində təcrübəsi olan, ixtisaslı və yüksək vəzifəli kadrın problemə münaisbəti. Amma bu münasibət də Azərbaycan cəmiyyətində təhsilimizin qurtarılması üçün həlledici addımların atılmasına yardım etmədi. Onu da qeyd etməliyəm ki, TQDK sədri təhsilin səviyyəsini tənqid etsə də Azərbaycanda ali məktəblərə qəbul olanların sayı azalmır ki azalmır. Ballar aşağı endirilir, plan doldurulması xatirinə uyğunlaşmak məcburiyyətində qalırlar. Böhran dərinləşir, korrupsiya get-gedə çiçəklənir, avtoritar idarəetmə genişlənir. Akademik Ramiz Mehdiyev də rektorlarla görüşlərinin birində bir sıra neqativ hallardan danışdı. Təhsil Komissiyasının sədri kimi orta məktəblərdə olan acınacaqlı durumla bağlı bir ümumrespublika səviyyəli tədbirin keçirilməsinə göstəriş verməsə də münasibətini bildirdi. Çünki problem artık sərhədləri aşıb. Bir il ərzində təhsilin bütün pillələri ilə bağlı dövri mətbuatda gedən yazıların təhlilinə diqqət edərək görmək olar ki, artıq təhsilin problemləri və sözün əsl mənasında iflic vəziyyətə düşməsi rəsmiləri də narahat etməyə başlayıb. Amma vəziyyəti düzəltmək üçün hələ də heç nə edilmir. Bu mövzuda çox yazılır, amma məni bu problemə toxunmağa başqa bir acınacaqlı fakt vadar etdi. Türkiyədən Azrbaycanda ali məktəbu bitirərək vətənlərinə dönən bir neçə gənclə söhbət etdim. Naxçıvan Dövlət Universitetini bitirmiş bu gənclər uzun zamandır təhsillərini bitirib Vətənlərinə dönsələr də, hələ də işsizdirlər. Aydın oldu ki, burda ali təhsil alanları orda da "kadrolu”, yəni ştatlı işə götürmürlər. Ən yaxşı halda onlar daha bir imtahan verərək biliklərini təsdiq etməlidirlər. Türkiyənin müxtəlif, xüsusilə də ucqar bölgələrindən Azərbaycana gələn gənclər bərbad təhsilimizin növbəti qurbanlarıdırlar. Onlar da minlərlə Azərbaycan gənci kimi iflic olan və özünü doğrultmayan təhsilin ağır yükünü daşımaq məcburiyyətində qaldılar. Səbəb nədir? Axı Təhsilin səviyyəsinin bu eniş dövrü Azərbaycanın neft ölkəsi kimi çiçəklənməsi dövrünə təsadüf edir. Büdcə vəsaitinin təxminən 10,5 faizi ali məktəblər üçün nəzərdə tutulur. Ölkədə ödənişli təhsil dövlət hesabına təhsili üstələyir (60 faiz), bu da çox böyük rəqəmdir. Buna baxmayaraq Azərbaycan ali məktəblərinin heç birinin adı dünya ali məktəblərinin reytinq cədvəlində yoxdur. Azərbaycanda 11 il təhsilə rəhbərlik etmiş şəxs kimi Misir Mərdanov həm əcnəbi tələbələrin durumunu, həm də ali məktəblərinin heç birinin beynelxalq reytinqlərdə yer almamasını tək cümlə ilə belə dəyərləndirir: ”Azərbaycanda ali təhsilin beynəlxalq standartlara müvafiq olmaması bizim diplomların Türkiyədə tanınmasına maneçilik törədir". Yaxşı etirafdır. Bəs onda sual doğur Misir müəllim təhsilin beynəlxalq standartlara cavab verməsi üçün nə edib? Büdcə də var, şərait də. Ona nə mane olub? Dəqiqləşdirə bilmədiyimiz daha hansı ölkələr Azərbaycan təhsilinə belə "barmaqarası” və inamsız baxır deyə bilmərəm. Amma bunu dəqiq deyə bilərəm ki, artıq hərəkət etmək zamanıdır. Hər itirilən gün neçə-neçə kəmsavad insanın yetişdirilməsi və yaxud oxumaq istəyən insanın həvəsinin söndürülməsi deməkdir. Vaxt əleyhimizə işləyir.

Edebiyyat

afgan73 — Sun, 31 Jan 2010 00:48:54 GMT

"Ulu çinar" dərgisi nəşrə başlayıb

Elxan Zal Qaraxanlı: "Jurnalda türk ölkələrinin mədəniyyəti, ədəbiyyatı, çağdaş fikir və düşüncələr əksini tapır".
Bu günlərdə Türk Dünyasının ortaq tarixindən, ədəbiyyatından, fəlsəfəsindən, mədəniyyətindən bəhs edən və Mahmud Kaşğarlı adına Beynəlxalq Fondun nəşri olan "Ulu çinar" adlı jurnalın ilk sayı işıq üzü görüb. Dərginin baş redaktoru, yazar-şair Elxan Zal Qaraxanlı deyir ki, məqsədləri ümumtürk jurnalı buraxmaqdır:

"Burada türk ölkələrinin mədəniyyəti, ədəbiyyatı, çağdaş fikir və qələm adamlarının əsərləri, düşüncələri öz əksini tapır və gələn saylarımızda daha geniş şəkildə əks olunacaq. Daha doğrusu, biz bu dərgini bir düşüncə və mədəniyyət dərgisi kimi nəzərdə tutmuşuq. Bu gün əksər adamlar türk birliyindən danışır. Amma birlik sözlə əmələ gəlmir. Bunun üçün lazımi addımlar atılmalıdır. Əlbəttə, siyasətçilər öz işini görür, artıq bir sıra ortaq qurumlar yaradılıb. Dövlət başçılarının müntəzəm zirvə görüşləri keçirilir. Amma sözün həqiqi mənasında birlik yaratmaq üçün bu birliyi yaradan xalqların bir-birini yaxşı tanıması lazımdır. Tale elə gətirib ki, çox geniş ərazilərə səpələnmiş türk xalqları uzun illər boyu bir-birindən ayrı salınıb, onların dilləri arasında kəskin fərqlər yaranıb, onlar bir-birinin mədəniyyəti, adət-ənənələri barədə az məlumatlıdırlar. İnsanlar ortaq tarix dövrlərini demək olar unudublar. Məsələn, Azərbaycan insanı anlaya bilmir ki, nəyə görə türkmənlər də Füzulini öz şairləri kimi tədris edirlər. Yəni bizim ortaq şairlərimiz, qəhrəmanlarımız, dövlətlərimiz olub. "Dədə Qorqud" dastanları Oğuz mənşəli olmasına baxmayaraq, şifahi rəvayətlər Qazaxıstanda, qıpçaqların arasından toplanıb. Bu onu göstərir ki, keçmişdə bu xalqların folkloru eyni olub, uzaqlaşmalar sonrakı proseslərdə baş verib. Çingiz Aytmatov deyirdi ki, mən 60-cı illərdə özbək qəzetlərini rahat oxuyub anlayırdım, amma indi heç nə anlamıram. Ötən əsrin 60-cı illərində çox yaxın olan Azərbaycan və Türkiyə türkcələrində də xeyli fərqlər yaranıb. İndiki dönəmdə birlikdən çox danışılsa da, türk xalqları bir-birinin çağdaş ədəbiyyatçıları, mədəniyyət və elm adamları, məişətləri, adət-ənənələri barədə az məlumatlıdırlar. Biz Avropanı Orta Asiyadan, Tatarıstandan, lap elə Türkiyədən yaxşı tanıyırıq. Buna görə də bir-birimizi daha yaxşı tanımağımıza yönəlik işlər görməyimiz lazımdır. "Ulu çinar" dərgisi də bu yöndə görülən işlərdən biridir. Hələlik onu yalnız Azərbaycan türkcəsində nəşr edirik. Növbəti saylarımızı Azərbaycan və rus dillərində nəşr etməyi planlaşdırırıq. Çünki Türkiyə istisna olmaqla, digər türk toplumlarıyla anlaşmaq üçün hələlik ən yaxşı vasitə rus dilidir. Yaxın gələcəkdə saytımız da fəaliyyət göstərəcək. Sayt Azərbaycan, türk və rus dillərində olacaq". Onun sözlərinə görə, dərginin redaksiya heyətində Anar, Nizami Cəfərov, Səlahəddin Xəlilov, Qənirə Paşayeva, Arif Əmrahoğlu, Çingiz Əlioğlu, Cavad Heyət, Tofiq Məlikli, Rza Bərahəni, Əkbər Qoşalı və s. kimi tanınmış adamlar var. Dərginin siqnal nömrəsini çox yüksək qiymətləndirən Oljas Suleymenov da redaksiya heyətində təmsil olunmaq arzusunu bildirdi. Yaradıcı heyətimiz Pərvanə Məmmədli, Azər Musayev, Əfqan Cəfərov, Rəbiqə, Elnur Eltürk, Elvin Bakiroğlu kimi istedadlı insanlardır. Birinci sayımız onların istedadının bariz göstəricisidir. Yəqin ki, bundan sonra yeni insanlar da cəlb edəcəyik, çünki hədəflərimiz böyükdür, görüləsi işlər də çoxdur". Dərginin adının "Ulu çinar" qoyulmasına gəlincə, Elxan Zal Qaraxanlı deyib ki, ağac kultu əski türk inanclarında önəmli yer tutur: "Türklər yaşadıqları ərazidən asılı olaraq, bir çox ağacları müqəddəsləşdiriblər. Belə ağaclardan biri də çinardır və bu ağac daha çox Azərbaycanı simvolizə edir. Bizdə 500 illik, min illik çinarlar var. İnşallah, "Ulu çinar"ın kölgəsi yeni gəlişən türklüyün gənəş yeri, yəni məşvərət yeri olacaq, onun ətrafında yeni-yeni ideyalar doğulacaq. Azərbaycan həmişə Türk Dünyasının mənəvi mərkəzlərindən biri olub bə burada doğulan ideyalar türk ellərinin hər yerinə yayılıb".

Turqut

Teşekkür

Valeh — Wed, 20 Jan 2010 21:50:42 GMT

Salam. Men bu saytı çox bəyəndim.

Hekayeler

afgan73 — Wed, 20 Jan 2010 18:59:37 GMT

                                     Əfqan NƏSİRLİ

                                 (Cəfərov Əfqan Nurəddin oğlu)

1973-də Tovuzda doğulub. Ali təhsillidir. 1996-cı ildən yaradı- cılıqla məşğuldur. AYB və AJB-nin üzvüdür. "Qədim Oğuz” qəzetinin baş redaktoru, "Ulu Çinar” jurnalının redaktorudur.

Hazırda Mahmud Kaşkari adına Beynəlxalq Fondun icraçı direk- tor müavini vəzifəsində çalışır.



                                                      YALANÇI

                                                             (Hekayə)

O gün hava buludlu idi. Yağış yağacağı gözlənirdi. Belə havada yerindən qalxmaq istəmirdi. Çox əzgin və yorğun olduğunu hiss edirdi. Özü də hiss edirdi ki, revmatizma ona pis təsir edir, halsızlaşdırırdı. Axşamdan tez yuxuya getsə də, amacı doyunca yatmaq idi. Adəti üzrə saat altı tamamda yuxudan oyanmışdı. Yuxusu gəlmədiyindən yalnız yerində eşələnirdi. Hətta səhər yeməyinə də həvəsi yox idi. Neçə dəfə bu hal təkrar olsa da, həkimə getmək, dərdinə bir əlac axtarmaq fikrində deyildi. Həkimlərə inanmırdı. Deyirdi ki, məni görüb savadlı həkimlər də qeybə çəkiləcək, ya şilə rast gələcəm, ya topala. Bir-iki tanış həkimdən soruşub, onlardan da düz-əməlli cavab ala bilməmişdi. Birdən axşam söz verdiyi yadına düşdü. Kefi daha da pisləşdi. Həmişə belə olurdu. Elə ki, bir nəfərə nə isə söz verirdi, mütləq bir problem çıxıb onu yalançı etməli idi. Çox çək-çevirdən sonra getməyə qərar verdi. Bu gün sözünə yalançı olmağın ondan asılı olmayan səbələrdən baş verdiyini sübut etmək istədi. Özündə güc tapıb yerindən qalxdı. Yüngül aerobik hərəkətlərlə bədənini açmaq istədi. Əl üzünü yuyub mətbəxə keçdi. Düz səkkiz tamamda evdən çıxdı. Gedəcəyi yer evindən cəmi yarım saatlıq məsafdə olsa da, vaxtında çatmaq üçün tez tərpənmişdi. Dayanacağa çatana qədər özünü yaxşı hiss etməyə başladı. Sanki yorğunluğu, əzginliyi də yox olmuşdu. Getdikcə bir gümrahlıq və yüngüllük duyurdu. Özünü yaxşı hiss etdikcə, söz verdi ki, bundan sonra ya söz verməyəcək, ya da verdiyi sözü ölüm də olsa yerinə yetirəcək. Dayanacaqda gözləmədi. Avtobus da bu gün təsadüfən tez gəldi, həm də demək olar ki, boş idi. Gözlərinə inanmadı. Beş ildən bir az çox olardı bu əraziyə köçdüyü, hələ belə halla rastlaşmamışdı. Nədənsə şübhələnməyə başladı. Dəqiqləşdirmək üçün yaxınlaşıb sürücüdən avtobusun gedəcəyi marşurut ünvanını dəqiqləşdirdi. Avtobusa düz əyləşmişdi. Düşündü ki, bu gün onun üçün düşərli gündür. Yəqin arxasınca getdiyi iş də yaxşı həll olacaqdı. Yollar da boş idi. Maşın tıxacı yox idi. Ona görə vədələşdiyi yerə lap tez çatdı. Avtobusdan düşüb saatına baxdı. Vaxta hələ saat yarımdan da çox qalırdı. Nə edəcəyini bilmədi. Həmişə görüş vaxtına gecikdiyindən belə anları yaşamamışdı. Ən yaxşısı vaxtını çay içməklə keçirmək idi. Gözü çayxana axtardı. Ağlına gəldi ki, buradan bir az aralı çayxana olmalıdır. Yerini dəqiq yadına salıb piyada həmin tərəfə getdi. Həvəsi olmasa da oturmaq üçün çay içməli idi. Çayxanada ondan başqa da üç stolda adamlar oturub çay içirdilər. Əvvəl düşündü ki, bunların işi-gücü yoxdur, ya evlərindən beziblər. Sonra özünün də işi olduğu üçün buraya gəlməsi yadına düşdü. Stolun birində əyləşib çay sifariş verdi. İstər-istəməz ətrafdakıların söhbətlərinə hakim kəsildi. Ondan sağdakı stolda oturanlar zarafat edə-edə domino oynayırdılar. Soldakı stolda isə iki nəfər nərd oynayırdı. Onlardan biri öz-özünə deyinir, hərdən dodaqaltı kimi isə söyürdü. Çox güman ki, zər onun istədiyini vermir, o da uduzduğundan əsəbiləşirdi. Üzbəüz stolda isə dörd nəfər əyləşib Corc Buşa atılan ayaqqıbının taleyini müzakirə edirdilər. İstədi telefonunu çıxarıb görüşəcəyi adama zəng etsin. Hələ vaxta bir saatdan da çox qaldığını görüb fikrindən vaz keçdi. Çayxanadakı insanlar ona qəribə gəlməyə başladı. Özlüyündə düşündü: "Görən bu həyat niyə belə qəribədir? Bir vaxtlar təmiz qəlbli olan, gözəl xəyallarla yaşayan insanlar, həyatın qoynuna atılandan sonra tamam dəyişib başqa cür olurlar. Bax, indi bu çayxanada boşuna vaxt keçirən adamlar, niyə sərfəli bir işlə məşğul olmurlar? Heç olmasa bir qəzet, kitab oxumurlar? Mən hələ interneti demirəm. Yadına yaxın bir dostunun ona şikayətlənməsi düşdü: " Bir neçə gün bundan əvvəl rayondan tanış bir insan zəng etdi ki, bir qardaşoğlu var, onu yanında işə düzəlt, qoy işləsin. Mən də dedim ki, göndər gəlsin. Oğlan gələndə ondan nə bacardığını soruşdum. Cavabında əlindən hər iş gəldiyini söylədi. Onun bu yekəxanalığı və gözümün içinə yalan danışmağı mənə pis təsir etdi. Onun kosmosa uçmağı da bacardığını bilmək istədim. O, tutlub səhv etdiyini başa düşdü”. Yəni bütün bu yalanlar, fırıldaqlar, ikiüzlülük yalnız bir parça çörək üçünmüdür? İnanmıram. Yox, hər yalanın arxasında bir səbəb olması mütləqdir. Mən özüm nə qədər söz verib etməmişəm. Bircə fərq var ki, mən verdiyim sözə əməl etmək istəsəm də, bu mümkün olmayıb. Bax elə iki gün bundan əvvəl Elmirlə görüşməli idim. Vaxtından bir saat da əvvəl yola çıxdım. Dayanacaqda bir qədər gözlədim. Gələn avtobuslar dolu olduğundan saxlamırdı. Əks tərəfə boş gedən avtobusa mindim. Qayıdanda yolda maşın tıxacı əmələ gəldi. Vaxtın hədər yerə itəcəyini nəzərə alıb "Şamaxinka” deyilən yerdən "20 yanvar” metrosuna piyada gəldim. Mən metro dayanacağına çatanda yol gəldiyim avtobus da çatdı. Əziyyətim özümə qaldı. Metroya düşdüm. Mən platformaya düşər-düşməz qatar gəldi. Qaçaraq özümü birtəhər vaqona saldım. "Elmlər Akademiyası” stansiyasında vaqonda olan insanların əksəriyyəti düşdü. Boş yerlərin birində əyləşdim. Yuxu məni tutdu. Bir də ayıldım ki, qatar "Depo”ya gedib. Nəhayət, yarım saatdan sonra geri qayıda bildim. Görüş vaxtına beş dəqiqədən də az qalırdı. Bir on dəqiqə də gözlədim. Qatar gəlmək istəmirdi. Yaxınlaşıb səbəbini bələdçi qızdan soruşdu. Cavabında: - Texniki səbəblərdən daha on-on beş dəqiqə qatar olmayacaq, - dedi. Əsəbiləşib avtobusla getməyi qərara aldım. "Nərimanov” metrosundan şıxıb 315 № - li marşurutu gözləməyə başladım. Avtobus da gəlmək istəmirdi. Əl telefonu ilə zəng edib, "texniki səbəb”lərdən gecikdiyimi bildirmək istədim. Telefondan səsi gələn qız: - "Zəng edə bilmək üçün kifayət qədər konturunuz qalmayıb”, - söylədi. Lap əsəbiləşdim. Yaxınlıqdakı köşkdən kart alıb yükləmək istədim. Əlimi cibimə atanda pulumu tapmadım. Sonra yadıma düşdü ki, pulum o biri şalvarımın cibində qalıb. Tərslikdən də Elmir də zəng etmirdi. Telefonun nömrəsini çıxarıb ikinci nömrəni saldım. Tələsikdə necə etdimsə nömrə də yandı. Gözləməkdən də səbrim lap tükəndi. Yaxınlaşıb birindən soruşdum ki, 315 № - li marşurut çoxdan gəlmir. Dedi ki, bu marşrutu 4 nömrə ilə əvəz ediblər, 4-ü isə 14-lə. Əlacsız qalıb növbəti gələn 4 № - li avtobusa mindim. Yolda bu marşrut da öz yolundan çıxdı. Sürücü bildirdi ki, akademik H.Əliyev (köhnə İnqilab) küçəsindən indi keçmək mümkün deyil. Nəhayət, görüş yerinə düz bir saat 16 dəqiqə gecikdim. Gələndə gördüm ki, Elmir də gözləməyib gedib”. Daha bir neçə başına gələn belə hadisəni xatırladı. Özlüyündə həm gülümsündü, həm də bu olanlara təəccüb etdi. Düşündü, yəni bütün bunlar Allahın işidir?. İnanmadı. Soldakı stolda oturan kişinin nərd daşını əsəbi olaraq taxtaya çırpması onu xəyaldan ayırdı. Saatına baxdı. Vaxta az qalırdı. Ayağa durdu, pulu verib çayxanadan çıxdı. Düz vədələşdiyi vaxtda görüş yerinə çatdı. Ancaq dostunu görmədi. Telefonunu çıxarıb ona zəng etdi. Telefondan qızın: "Bu nömrəyə zəng çatmır, telefon ya söndürülüb, ya da əhatə daiəsi şəbəkəsindədir. Xahiş edirik bir az sonra zəng edəsiniz” - səsini eşitdi. Metroda olması ağlına gəldi. Düşündü ki, bir az gözləsin. Bu gözləmək düz qırx dəqiqədən də çox çəkdi. Havanın soyuq olması onun səbrini daha da tükəndirdi. -Bu günüm də belə itdi, - deyib görüş yerindən uzaqlaşdı...

Sonu

17 yanvar 2010-cu il

Proqnoz

afgan73 — Wed, 20 Jan 2010 14:48:07 GMT

Astroloq Səbuhi Rəhimlidən şok proqnozlar!

"Gələn il siyasi qətllər, sui-qəsdlər, terror aktları gözlənilir"

Bir neçə gündən sonra 2010 2009-cu ili əvəzləyəcək. Qarşıdan gələn 2010-cu il astroloji təvimə görə Pələng ilidir. Hər il olduğu kimi, tanınmış astroloq, "Qoroskop" qəzetinin baş redaktoru Səbuhi Rəhimli qarşıdan gələn ildə gözlənilən hadisələrlə bağlı proqnozlarını bizimlə bölüşdü. Astorolqun proqnozlarına görə, 2010-cu il siyasi cəhətdən aktiv və gərgin, kriminal cəhətdən qarışıq, tibbi və təbii fəlakətlər baxımından sakit, iqtisadi cəhədən isə stabil olacaq.
- Qarşıdan gələn il Pələng ilidir. Bu da 2010-cu ilin fevralın 14-də başlayacaq və 2011-ci ilin fevralın 2-nə qədər davam edəcək. İlin aparıcı bürcləri Şirlə Qoçdur, aparıcı, yaxud düşərli illəri Pələngin özü, at və it illəridir. Pələng ili bir qədər ağır il sayılır. Həm tarixi xronoloji, həm astroloji baxımdan nəzərə alaq ki, iki dünya müharibəsinin ikisinin də qığılcımları məhz Pələng ilində olub. Müharibələr, iğtişaşlar və bu kimi qarışıqlıqlar bu illərdə daha çox olur. Futbol üzrə çempionat da ilk dəfə Pələng ilində olub. Amma daha çox müharibə illəri kimi yadda qalır. O baxımdan bir qədər ehtiyatlı olmaq lazım gələcək.
- Bəs, Pələng ili Azərbaycana nə vəd edir?
- Öncə onu deyim ki, Qarabağla bağlı hər hansı yenilik olmayacaq. Əvvəlki dövrlərdə də dediyim kimi, 2012-ci ilə qədər işğal olunmuş heç bir torpaq qayıtmayacaq. Yəni Pələng ilində də Qarabağ məsələsi ilə bağlı hər hansı irəliləyiş baş verməyəcək. Daha doğrusu, bunun reallaşması üçün şərait olmayacaq. Amma 2010-cu ili siyasi cəhətdən Azərbaycan üçün sensasiyalı ölkə adlandırmaq olar. Bunu bəribaşdan tam açıqlamaq istəmirəm. Onu deyə bilərəm ki, çox şeylər dəyişəcək.
- Nəyi nəzərdə tutursunuz, hakimiyyət dəyişikliyi ola bilərmi?
- Xeyr. Söhbət iqtidar-müxalifət münasibətlərindən getmir. 2010-da parlament seçkiləri keçiriləcək. Bu seçkidə də ənənəvi olaraq müxalifətə nə qədər yer ayrılırdısa, bu dəfə də elə olacaq. Bundan başqa ciddi nəsə olmayacaq. Ona görə deyirəm ki, söhbət bu müstəvidən getmir. Lakin iqtisadi böhranı nəzərə alsaq, Pələng ilində mülkiyyət uğrunda savaşın dərin qatlara işləməsinin şahidi olacağıq.
- Söhbət hakimiyyətdə təmsil olunan oliqarx-məmurlardan gedir?
- Bəli. 2010-da hakimiyyətdaxili intriqalar bu vaxta qədər görünməmiş həddə çatacaq. Bu savaşın kökündə isə daha çox kapital əldə etmək olacaq. Bu savaşda ötən dövrlərdə gördüyünüz kimi, bəzi məmurların, belə deyək, xırda padşahların, icra başçılarının, komitə sədri, bəlkə də nazir səviyyəsində belə, bəzi məmurların sıradan çıxarılmasının şahidi olacağıq.
Bundan başqa, qorxulu tendensiyalar - Pələng ilində müəmmalı ölümlər, sirri açılmamış qətllər olacaq. Necə ki, Ziya Bünyadovun, Etibar Erkinin qətlləri qapalı qaldı, bu il də analoji hadisələr gözlənilir.
- Bildiyiniz kimi, general Rail Rzayevin də qətli açılmadı. Yəni yüksək rütbəli dövlət adamlarının da qətli gözlənilirmi?
- Gözlənilir. Qeyd etdiyim kimi, bilinməyən, faili-məchul qətllər ola bilər. Yəni Pələng ili təhlükələrlə, yalanlarla dolu bir ildir. Dünya müharibəsini istisna edirəm, amma siyasi qətllər, sui-qəsdlər, terror aktlarının şahidi olacağıq. Məhəlli müharibələr olacaq və bu proseslər geniş vüsət alacaq. Kimlərsə bunu dünya müharibəsi kimi başa düşə bilər, amma nə 2010, nə 2011-də dünya müharibəsi gözlənilmir.
- Səbuhi bəy, deyirsiniz ki, hakimiyyət daxilində mülkiyyət uğrunda mübarzədə kimlərsə vəzifəsini itirəcək. Bunlar arasında iri oliqarx-məmurlar olacaqmı?
- İstisna etmirəm, ancaq daha çox "kiçik padşah"lar qurban veriləcək. Tutaq ki, nazir olmasa da, nazir müavinləri, komitə sədri, hansısa icra başçıları vəzifələrini itirə bilərlər. Ötən ilki proqnozlarımda demişdim ki, üç nazir səviyyəli şəxs istefaya gedəcək, onlar da getdilər. Bu baxımdan nazir səviyyəli məmurların vəzifələrini itirməsi bu il də olacaq. Konkret hansı nazirin gedəcəyi ilə bağlı proqnoz verməkdə çətinlik çəkirəm. Bircə onu qəti şəkidə deyə bilərəm ki, bu il hakimiyyət daxilində son beş ilin ən qızğın mübarizəsi gedəcək.
- Bəs, Pələng ili müxalifətə nə vəd edir?
- Elə də ciddi dəyişikliklər gözləmirəm. Olsa-olsa AXCP-Müsavat birləşməsinin nəticəsində nəsə ola bilər. Əgər bu birlik baş tutmasa, Əli Kərimli üçün çətin bir dövr olacaq. Onların birləşməsi, məncə, tarixi bir yetişkənlik hadisəsi kimi görünəcək. Bəlkə kimsə buna adi hal kimi baxır, amma mənim fikrimcə, AXCP ilə Müsavatın birləşməsi müxalifətin dirçəlməsinə səbəb ola bilər. Bir də ki, unudulmuş, pərdə arxasında olan siyasi qüvvələrin, siyasi kitlərin meydana yenidən atılması prosesinin də şahidi olacağıq.
Bundan başqa, yeni müxalifət yaradılması istiqamətində də ciddi addımlar gözlənilir. Əvvəlki illərdə də belə şeylər olmuşdu, amma bu il sistemli şəkildə təkcə müxalifət yox, yeni siyasi qüvvələrin meydana çıxması gözlənilir. Amma bu da dövri xarakter alacaq. Ola bilsin ki, bu, parlament seçkilərinə hesablanacaq. Yəni həmin qüvvələr meydanda qala bilməyəcəklər.
Xüsusiylə qeyd edim ki, 2010-da məmurların, hakimiyyətdə təmsil olunan yüksək rütbəli şəxslərin övladlarının siyasi arenada yer tutması istiqamətində də ciddi işlər gedəcək. Ola bilsin ki, hansısa məmurun övladı yüksək vəzifəyə təyin olunacaq, yaxud hansısa başqa formada gündəmə gətiriləcək.
- 2010-da ana müxalifət missiyasını kim öz üzərinə götürəcək?
- Orta səviyyədə olan siyasətçilər bu il bir qədər də zəifləyəcəklər. Hətta mühacirətdə olan Rəsul Quliyev, Rövşən Cavadovun qardaşı Mahir Cavadovun qoroskop xəritəsinə baxanda onlarda bir aktivlik olacağını müşahidə etmədim. Olsa-olsa AXCP-Müsavat birliyinin sonucunda müxalifət qismində hansısa qüvvə meydana gələ bilər. Bu şans da avqusa qədər onlara verilib. Əgər avqust ayına qədər bu birlik baş tutmasa, yaxın bir neçə ilə belə bir yaxınlaşma mümkün olmayacaq.
Yadınızdadırsa, 2008-ci ilin əvvəlində verdiyim müsahibəmdə demişdim ki, bu il elə bir il olacaq ki, elə bil prezident seçkiləri ili deyil. Yəni əgər qeyd etdiyim kimi, birlik alınmasa, 2010 da buna bənzər bir il olacaq.
- Ümumiyyətlə, parlament seçkiləri ilə bağlı konkret bir proqnozunuz varmı?
- Elə də ciddi dəyişiklik olmayacaq, deyərdim ki, ənənəvi olaraq "təyinat" olacaq. Amma Milli Məclisin tərkibi 30-40 faiz yeniləşəcək.
- Qarşıdan gələn ildə hakimiyyətdən, müxalifətdən, yaxud ictimaiyyətdə tanınmış şəxslərdən kimlərinsə həbsi gözlənilirmi?
- İstisna olunmur. Amma ötən ilə nisbətən ictimai-siyasi arenadan həbs olunanların səviyyəsi minimum hədd olacaq. Ola bilər ki, kimlərsə dövri olaraq həbs olunsun, amma uzun müddətli həbslər gözlənilmir. Mətbuat nümayəndələrinə gəlincə, Qənimət Zahid, Eynulla Fətullayev kimi uzun müddətliyinə həbs olunan həmkarlarımız olmayacaq.
- Gələn il təbii fəlakətlər, fövqəladə hadisələr gözlənilirmi?
- Açığı, qarşıdan gələn il də sarı rəngdədir. Min illərin təcrübəsi göstərir ki, sarı rəngdə olan illərdə kütləvi xəstəliklər olur. Ötən illər ard-arda sarı rəngdə oldu. Görüdüyünüz kimi, ötən illər "quş qripi", bu il "donu qripi" dünyada tüğyan elədi. Pələng ili ilə bağlı proqnozlarda da bu kimi gözləntilər var. Yəni gələn il də infeksion xəstəliklər, geniş vüsət alan viruslar yayılacaq. Amma sevindirici hal odur ki, geniş yayılacaq xəstəliklər Azərbaycandan uzaq olacaq. Gördüyünüz kimi, Türkiyədə, Ukraynada "donuz qripi" virusu milyonlarla insanı cənginə aldı, amma Azərbaycanda bu virusa 20 nəfər belə yoluxmadı. Bir sözlə, dünya çapında öldürücü xəstəliklər olacaq, amma Azərbaycan bundan kənarda qalacaq.
Təbii fəlakətlər cüzi miqdarda baş verəcək. İnsan ölümünə səbəb olacaq zəlzələ, daşqın Azərbaycanda gözlənilmir.
- İqtisadi sahədə necə, bahalaşma, aclıq, hansısa məhsul qıtlığı gözlənilirmi?
- Çox təəssüf edirəm ki, iqtisadi krizis davam edəcək, dərinləşən, dayazlaşan vaxtı olacaq. Düşünürəm ki, gələn ilin fevral-aprel aralığı iqtisadi böhranın dərinləşən dövrüdür. Avqust ayınacan bir qədər düzələcək, sentyabrda yenə də dərinləşməyə doğru gedəcək. Hesablamama görə, iqtisadi böhran 2011-ci ildə yekunlaşmalıdır, o da ilin ikinci yarısında.
- Vanqanın mətbuatda gedən son proqnozları ilə bağlı fikirlərinizi də öyrənmək istərdik...
- Vanqa belə bir proqnoz verməyib. Dünya müharibəsi ilə bağlı bir çox illərdə pronqozlar verilib. Bunların hamısı siyasət hoqqabazlarının işidir. Bunun 2012-ci ildə olacağı da bildirilirdi, hətta film də çəkilmişdi. Bütün bunlar ona əsaslanır ki, qədim Maya təqvimində yazılanların hamısı indiyə qədər düz çıxıb. Sadəcə olaraq, orda tarix 2012-ci ildən o tərəfə göstərilmir. İndi də bəziləri buna əsasən deyir ki, guya dünyanın axırıdır. Amma dünyanın sonu haqqında o təqvimdə bir kəlmə də yoxdur.
Nostradumusun 2700-ci illərə qədər proqnozları var. Başqa öncə görənlərdə 3000-ci illərə qədər proqnozlar verilib. Həm də biz müsəlman ölkəsiyik və dini arqumentləri əsas götürüb deyə bilərik ki, müəyyən göstəricilər var. Məsələn, qiyəmətə 30 il qalmış bir dənə də namaz qılan adam qalmayacaq. Amma biz bu gün onun tərsini görürük. Yəni bu aspektdən baxanda dünyanın sonunun uzaq illərdə olduğunu deyə bilərik.

Актуал

afgan73 — Wed, 20 Jan 2010 14:09:17 GMT

Soyad sonluqlarının dəyişdirilməsi yeni

doğulan uşaqlar üçün məcburi olacaq

Millət vəkili Nizami Cəfərov konsepsiyaya - Zadə soyad sonuluğunun salınmasını da təklif edir.

Azərbaycanda yeni doğulacaq uşaqların soyad sonluqları dəyişdiriləcək. Milli Elmlər Akademiyasının hazırladığı konsepsiyaya əsasən bu, ilk dəfə sənəd alacaq uşaqlar üçün məcburi olacaq. Adların və soyadların milliləşməsini nəzərdə tutan sənəd həm müasir adların, həm də köhnə adlar əsasında soyadların təkrar olunmasının qarşısını alacaq. Amma bütün bunlara baxmayaraq, vətəndaşlara ad seçərkən konsepsiya çərçivəsində sərbəstlik də veriləcək. Konsepsiyaya görə, hələlik dörd soyad formasının olması təklif olununr. Birinji formaya əsasən soyad şəkilçisi əvəzinə - oğlu, 2-ci formada lı, li, lu, lü, 3-cü formada şəkilçisiz soyad, 4-cü də isə əsasən soy və gil soyad sonluqlarının olması nəzərdə tutulr. Millət vəkili Nizami Cəfərov konsepsiyaya - Zadə soyad sonuluğunun salınmasını da təklif edir. Bunun tam əksini düşünənlər də var.
Millət vəkili Aynur Camalqızı hesab edir ki, - Zadə sonluqlu soyadların qalması adlarımızın milliləşdirilməsi istiqamətində aparılan işlərə mənfi təsir edəcək. Millət vəkili həmçinin soyadların dəyişdirilməsi zamanı prosedurların sadələşdirilməsini də vacib sayır. Onun fikrincə, belə olan halda vətəndaşların üzləşdiyi çətinliklər aradan qaldırılacaq.

Азербайджан: криминал

afgan73 — Wed, 20 Jan 2010 01:43:33 GMT

   MTN-den DUSTAQLAR NECE QAÇIRMIŞ

       Abşeron rayon Polis ŞöbEsinin sabiq reisi:

      "MTN-den dustaqların qaçırılmasına Murad Sadeddinov ve Faiq MirzEyev rehberlik etmişdi”

                                                                        Ramil Memmedli – APA.

Bu gün Ağır Cinayetlere Dair İşler üzre Mehkemede bir sıra ağır cinayetlerde ittiham olunan Abşeron rayon Polis Şöbesinin sabiq reisi, 1995-ci ilden axtarışda olan Memmedeli Eliyevin cinayet işi mehkeme baxışı davam etdirilib. APA-nın xeberine göre, hakim Keramet Eliyevin sedrliyi ile keçirilen prosesde M. Eliyev ifadesini davam etdirib. Teqsirlendirilen bildirib ki, 1992-ci ilde istefaya çıxıb. Müdafie Nazirliyinin ticaret idaresinin sabiq reisi Murad Sadeddinovu qayınatasının Nardarandakı bağ qonşusu kimi tanıdığını deyen sabiq polis reisi 1994-cü ilin sentyabrın 21-den 22-ne keçen gece MTN-nin tecridxanasından dustaqların qaçırılması epizodu üzre ifade verib: "Sabiq müdafie naziri Rehim Qazıyevi evvelden tanıyırdım, Baba Nezerli, Arif Paşayev, Elikram Hümbetovla ise tanışlığım olmayıb. Rehim Qazıyevin qaçırılmasında ona göre iştirak etmişem ki, o vaxt MTN-de işleyen Faiq adlı şexs demişdi ki, Rehimi ve o birileri öldürecekler. Hem de Rehim Qazıyevi normal qabiliyyetli şexs kimi tanımışam. Müdafie naziri olanda 32 kend almışdıq. Hetta hemin il ona "İlin kişisi” adı verilmişdi”.
Bundan sonra M. Eliyev deyib ki, Murad Sadeddinov ve MTN-nin İstintaq Tecridxanasının reisinin növbe üzre kömekçisi Faiq Mirzeyevin rehberliyi ile dustaqlar qaçırılandan sonra onları Xırdalanda qarşılayıb: "Dustaqları qarşılamağa Sadeddinovun maşını ile getmişdim. Xırdalana geldim, MTN-nin emekdaşı Faiq de orda idi. Onların tecridxanadan çıxarılmasına Faiq rehberlik etmişdi. Qaçırılan günü Elikram Hümbetov Lenkerana getdi. Diger dustaqları ise Mehemmediye, Behram adlı şexsin evine apardım. Sonra dediler ki, Suret Hüseynov Moskvaya qaçmaq isteyir. Bir neçe gün sonra onu da digerlerinin yanına getirdik. Onları yük maşınında Xaçmaz istiqametinden Rusiyaya keçirdik. Elikram Hümbetovun tutulduğunu eşidende ise bildim ki, veziyyet pisdir, respublikadan qaçdım”.
M. Eliyev Müdafie Nazirliyinin 130 saylı herbi hissesinden oğurlanan raketlerin ona mexsus bağda saxlanması ittihamı ile ise razılaşmayıb.
O, Ayaz Mütellibovun hakimiyyetden gedenden sonra yaratdığı emek Partiyasının, sonra ise Vetendaş Birliyi Partiyasının sedr müavini olduğunu deyib: "Moskvada olduğum müddetde Ayaz Mütellibovla bir neçe defe görüşmüşem. Dağıstanda olduğum müddetde heç bir rusiyalı herbçi ile görüşüm olmayıb”.
Sonra ise prosesde şahid qisminde Rehim Qazıyevin qardaşı Rahab Qazıyev ifade verib. O, Memmedeli Eliyevi tanımadığını, qardaşının qaçırılmasından xeberi olmadığını deyib. R. Qazıyev deyib ki, 5 il müddetine esassız olaraq hebs olunub.
M. Eliyev ise deyib ki, Rehim Qazıyevin qaçırılan gün gece saatlarında Rahab Qazıyev de Xırdalanda olub. R.Qazıyev ibtidai istintaq zamanı ifadesinin tezyiq altında alındığını söyleyib. Hakim Keramet Eliyev ise müstentiqin ittihamdakı bütün epizodları uydura bilmesinin qeyri-mümkünlüyünü bildirib.
Bundan sonra prosesdə Rahab Qazıyevin ifadesi elan olunub. O, ifadesi ile qismen razılaşdığını deyib.
Proses yanvarın 28-de davam etdirilecek.
İttihama göre, M. Eliyev dövlet hakimiyyetinə qarşı çıxmaqda, prezidente sui-qesdde, keçmiş müdafie naziri Rehim Qazıyevi, Baba Nezerlini, Elikram Hümbetov ve Arif Paşayevi MTN-in tecridxanasından qaçırmaqda ittiham olunur. İttihamnamede bildirilir ki, M.Eliyev OMON-un tabor komandiri Elçin Emiraslanovla birlikde ölke prezidentini öldürmek üçün terror aktı hazırlayıb. Bu barede 1994-cü ilde Moskvada razılaşma elde edibler. O, hemin il Dağıstanda OMON-un narazı emekdaşlarından ibaret deste toplanmasında ve keçmiş prezident Heyder Eliyev xaricden dönen zaman teyyaresinin raketle vurulması üçün emeliyyatın hazırlanmasında iştirak edib. M. Eliyev 2000-ci iledek qüvvede olmuş Azerbaycan Cinayet Mecellesinin 17.185, 70-2, 17, 15.93-9, 17.15.94 ve hazırkı Cinayet Mecellesinin 28.277-ci, 29.32.2-ci, 277-ci, 32.2-ci, 232.2.1-ci ve 278-ci maddeleri ile ittiham olunur. Memmedeli Eliyev 2008-cu ilde tutulub.
Qeyd edek ki, M.Eliyev kommersiya fealiyyeti ile meşğul olan Cavanşir Piriyevi tamah meqsedile 1993-cü il aprelin 13-de "QAZ-2410” markalı avtomobili ile birlikde oğurlayaraq öldürmekde de ittiham olunub. Hacı Memmedov Milli Tehlükesizlik Nazirliyinin Baş İstintaq İdaresinde ifade vererken bu cinayeti Memmedeli Eliyevin töretdiyini bildirib. Lakin saxlandıqdan sonra bu ittiham Memmedeli Eliyevin üzerinden götürülüb.

Азербайджан: Журналистика

afgan73 — Wed, 20 Jan 2010 01:16:16 GMT

   2010-cu ilde KİV ve jurnalist

     teşkilatlarının layihelerinin

     maliyyelуşdirilmesi ile bağlı

         müsabiqe elan edilib

                                                                              Kemale Quliyeva – APA.

Azerbaycan Prezidenti yanında Kütlevi İnformasiya Vasitelerinin (KİV) İnkişafına Dövlet Desteyi Fondu 2010-cu ilde KİV-lerin ve jurnalist teşkilatlarının layihelerinin maliyyeleşdirilmesi ile bağlı müsabiqe elan edib.

Bu barede APA-ya fonddan bildirilib. Melumata göre, "Azerbaycan Respublikasında kütlevi informasiya vasitelerinin inkişafına dövlet desteyi Konsepsiyası”na müvafiq olaraq Fondun Müşahide Şurasının reyi esasında fikir, söz ve melumat azadlığının, plüralizmin inkişaf etdirilmesi, insan hüquq ve azadlıqlarının müdafiesi; Ermenistan-Azerbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişesi, ermeni terrorizmi haqqında heqiqetlerin dünya ictimaiyyetine çatdırılması; informasiya ve kommunikasiya texnologiyalarının, müasir texniki nailiyyetlerin KİV-lerin fealiyyetine tetbiqi; KİV-lerin fealiyyetinin tekmilleşdirilmesi, jurnalist peşekarlığının ve mesuliyyetinin artırılması, dövlet orqanları ile KİV-lerin emekdaşlığının güclendirilmesi; ekologiya ve etraf mühitin mühafizesi, ekoloji maarifçilik; Azerbaycanın dövletçilik tarixinin, milli adet-enenelerinin, elm ve medeniyyetinin tebliği istiqametleri üzre KİV ve jurnalist teşkilatlarının layihelerinin maliyyeleşdirilmesi qerara alınıb.
Müsabiqede müsabiqe elan olunan günedek son bir ilde müntezem neşr olunan, dövriliyi heftede bir defeden ve tirajı 1500 nüsxeden az olmayan, her buraxılışından en azı 500 nüsxesi satılan ve ya abune yolu ile yayılan qezetler, son bir ilde müntezem olaraq ayda bir defe neşr olunan, tirajı 500 nüsxeden az olmayan, her buraxılışından en azı 300 nüsxesi satılan ve ya abune yolu ile yayılan jurnallar, müvafiq qaydada dövlet orqanlarında qeydiyyatdan keçmiş, lisenziyası olan, son bir ilde müntezem xeber istehsalı ve satışını heyata keçiren informasiya agentlikleri, dövlet qeydiyyatından keçmiş, söz ve melumat azadlığı, KİV-lerin inkişaf etdirilmesi, jurnalist fealiyyetinin tekmilleşdirilmesi sahesinde en azı bir illik tecrübesi olan, layiheler icra etmiş jurnalist birlikleri iştirak ede biler.
"Azerbaycan jurnalistlerinin peşe (etik) davranış qaydaları”nı pozması ile elaqedar haqqında Azerbaycan Metbuat Şurası terefinden müvafiq qerar çıxarılan, barelerinde mehkemenin qanuni qüvveye minmiş qerarı olan, esasen reklam ve erotik xarakterli materiallar derc eden, tesisçisi dini qurumlar ve dini icmalar olan, xarici dövletlerin hüquqi ve fiziki şexsleri terefinden tesis edilen, nizamname kapitalında xarici dövletlerin hüquqi şexslerinin ve ya vetendaşlarının payı olan, xüsusi meqsedler üçün buraxılan, pulsuz ve aşağı qiymetlerle çap mehsulu yayan, tesisçileri dövlet orqanları olan metbuat vasitelerine müsabiqede iştirak hüququ verilmir.
Her layihe üçün maksimum mebleğ 15 000 manat müeyyen edilib. Her qurum bir layihe teqdim ede biler. Her istiqamet üzre en çox bal toplamış 5 layihe maliyyeleşdirilecek. Erizeler yanvarın 19-dan martın 1-dek Fondun ofisinde qebul olunur. Erizeler şexsen teqdim edilmelidir. Neticeler martın 20-dek elan edilecek. 2009-cu ilin layihe müsabiqesinin hesabatlarını vaxtında tehvil vermeyen teşkilatlar müsabiqeye buraxılmayacaq.

Футбол

afgan73 — Wed, 20 Jan 2010 00:43:36 GMT

«Бирмингем»предложил

«Астон Вилле» 3,5 миллиона

фунтов за Гарднера

«Бирмингем»сделал «Астон Вилле»новое предложение о трансфере полузащитника Крэйга Гарднера. Теперь бирмингемцы готовы отдать за игрока 3,5 миллиона фунтов, сообщает Sky Sports. Напомним, что «Вилла»отклонила первое предложение о переходе игрока за 3 миллиона фунтов. Вице-президент «Бирмингема»Питер Пэнну сообщил, что сейчас стороны близки к соглашению..